Ισπανία: Σάλος με τον υπ. Μεταφορών που αρνείται να παραιτηθεί μετά από δύο σιδηροδρομικές τραγωδίες με 115 νεκρούς

Σφοδρές αντιδράσεις προκαλεί στην Ισπανία η απόφαση του υπουργού Μεταφορών Όσκαρ Πουέντε να παραμείνει στη θέση του, παρά το δεύτερο πολύνεκρο σιδηροδρομικό δυστύχημα που σημειώνεται κατά τη διάρκεια της θητείας του μέσα στην ίδια χρονιά.

Η νέα τραγωδία, την Τετάρτη 28 Οκτωβρίου, κοντά στην πόλη Ούρντα της κεντρικής Ισπανίας, έχει στοιχίσει τη ζωή σε τουλάχιστον 69 ανθρώπους, ενώ μόλις τον περασμένο Ιανουάριο άλλοι 46 άνθρωποι είχαν χάσει τη ζωή τους σε σιδηροδρομικό δυστύχημα στην ίδια σιδηροδρομική γραμμή.

Συνολικά, 115 άνθρωποι έχουν χάσει τη ζωή τους σε δύο μεγάλες σιδηροδρομικές τραγωδίες μέσα σε εννέα μήνες, γεγονός που έχει πυροδοτήσει έντονη πολιτική αντιπαράθεση και έχει θέσει υπό αμφισβήτηση την ασφάλεια του ισπανικού σιδηροδρομικού δικτύου υψηλής ταχύτητας, του μεγαλύτερου στην Ευρώπη.

Παρά τις εκκλήσεις πολιτικών κομμάτων και συνδικάτων για την απομάκρυνσή του, ο Πουέντε ξεκαθάρισε την Παρασκευή 30 Οκτωβρίου ότι δεν προτίθεται να παραιτηθεί.

«Το καθήκον μου τώρα δεν είναι να επικεντρωθώ στη συζήτηση για το αν θα παραμείνω στο αξίωμα, αλλά στην επίλυση του προβλήματος, στον ακριβή προσδιορισμό του τι συνέβη και στην παροχή σαφών εξηγήσεων», δήλωσε σε συνέντευξη Τύπου.

Η τοποθέτησή του, ωστόσο, δεν κατεύνασε τις αντιδράσεις. Αντίθετα, ενίσχυσε τη δημόσια συζήτηση σχετικά με τα όρια της πολιτικής ευθύνης και το κατά πόσο ένας υπουργός μπορεί να παραμένει στη θέση του όταν, κατά τη διάρκεια της θητείας του, έχουν σημειωθεί επανειλημμένα τραγωδίες με δεκάδες νεκρούς.

Στο μικροσκόπιο το σύστημα ασφαλείας και οι εντολές των ελεγκτών

Η έρευνα για το νέο δυστύχημα επικεντρώνεται στις συνθήκες υπό τις οποίες επιτράπηκε σε επιβατική αμαξοστοιχία της κρατικής Renfe να συνεχίσει την πορεία της, παρά το γεγονός ότι προπορευόμενο τρένο της Iryo είχε ακινητοποιηθεί στις γραμμές.

Σύμφωνα με τις εξηγήσεις του Πουέντε, είχε προηγηθεί βλάβη στο σύστημα σηματοδότησης LZB, η οποία προκάλεσε την αυτόματη ακινητοποίηση αρκετών συρμών. Στη συνέχεια, τη διαχείριση της κυκλοφορίας ανέλαβε το κεντρικό κέντρο ελέγχου της Μαδρίτης.

Όπως προκύπτει από ηχητικό υλικό επικοινωνιών που δημοσιοποίησε η ισπανική εφημερίδα El País, δόθηκε άδεια στο τρένο της Renfe να συνεχίσει με κανονική ταχύτητα, παρά το προβλεπόμενο πρωτόκολλο που, σε τέτοιες περιπτώσεις, επιβάλλει περιορισμό στα 40 χιλιόμετρα την ώρα.

Η εξέλιξη αυτή έχει οδηγήσει τον υπουργό να στρέψει την προσοχή στις αποφάσεις του κέντρου ελέγχου, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις από τα σιδηροδρομικά συνδικάτα.

Οι εργαζόμενοι επισημαίνουν ότι δεν μπορεί να αποδίδεται βιαστικά η ευθύνη σε ενδεχόμενο ανθρώπινο λάθος, χωρίς προηγουμένως να διερευνηθεί γιατί απέτυχε ένα κρίσιμο σύστημα ασφαλείας και υπό ποιες συνθήκες λειτουργούσαν οι ελεγκτές.

Η Ρακέλ Άιλον, συνδικαλιστική εκπρόσωπος στην κρατική εταιρεία διαχείρισης σιδηροδρομικών υποδομών Adif, υποστήριξε ότι οι ελεγκτές εργάζονται υπό δύσκολες συνθήκες και ότι η δημόσια συζήτηση απομακρύνεται από το ουσιαστικό πρόβλημα.

«Το ανθρώπινο λάθος επικρίνεται και αμφισβητείται πολύ γρήγορα, ενώ οι άνθρωποι δεν εστιάζουν πραγματικά στο κεντρικό ζήτημα: την αποτυχία του συστήματος ασφαλείας», δήλωσε στην ισπανική δημόσια τηλεόραση TVE.

Ο Πουέντε απάντησε ότι ουδέποτε χρησιμοποίησε τον όρο «ανθρώπινο λάθος», χωρίς όμως να αποκλείσει ότι μπορεί να υπήρξε τέτοιο σφάλμα.

Καθυστερήσεις στην αναβάθμιση του σιδηροδρομικού δικτύου

Πρόσθετα ερωτήματα προκαλούν οι καθυστερήσεις στην εγκατάσταση σύγχρονων συστημάτων ασφαλείας στη γραμμή Μαδρίτης–Σεβίλλης, όπου σημειώθηκαν τα δύο πολύνεκρα δυστυχήματα.

Σύμφωνα με δημόσια έγγραφα, η αναβάθμιση του συστήματος σηματοδότησης είχε καθυστερήσει σε σχέση με το αρχικό χρονοδιάγραμμα.

Το Ευρωπαϊκό Σύστημα Διαχείρισης Σιδηροδρομικής Κυκλοφορίας (ERTMS), το οποίο έχει ήδη εγκατασταθεί σε μεγάλο μέρος του ισπανικού δικτύου υψηλής ταχύτητας, επρόκειτο να λειτουργήσει στη συγκεκριμένη γραμμή στις αρχές του 2026.

Ωστόσο, το έργο παρουσίασε καθυστερήσεις. Η αρχική σύμβαση είχε ανατεθεί το 2021 στη Thales España, ενώ το 2024 η υλοποίησή του πέρασε στη Hitachi Rail.

Ο Πουέντε παραδέχθηκε ότι η εγκατάσταση του ERTMS δεν έχει ολοκληρωθεί, τοποθετώντας πλέον την έναρξη λειτουργίας του στις αρχές του 2027.

Απέδωσε την καθυστέρηση στην πολυπλοκότητα των εργασιών, οι οποίες πρέπει να πραγματοποιηθούν χωρίς να διακοπεί η λειτουργία μιας από τις σημαντικότερες σιδηροδρομικές συνδέσεις της χώρας.

Παράλληλα, αποκάλυψε ότι το σύστημα LZB, το οποίο παρουσίασε βλάβη την ημέρα του δυστυχήματος, καταγράφει κατά μέσο όρο περίπου 170 δυσλειτουργίες ετησίως.

Οι πληροφορίες αυτές εντείνουν τα ερωτήματα σχετικά με την κατάσταση των υποδομών και την αποτελεσματικότητα των μηχανισμών πρόληψης ατυχημάτων.

Δύσκολη η αναγνώριση των θυμάτων – Φόβοι για περισσότερους νεκρούς

Την ίδια στιγμή, οι επιχειρήσεις διάσωσης και η διαδικασία ταυτοποίησης των θυμάτων συνεχίζονται υπό εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες.

Στο σημείο του δυστυχήματος, μεγάλοι γερανοί απομακρύνουν τα συντρίμμια των αμαξοστοιχιών, ενώ οι αρμόδιες αρχές προσπαθούν να εξακριβώσουν την τύχη δεκάδων ανθρώπων.

Σύμφωνα με την εκπρόσωπο της περιφερειακής κυβέρνησης της Καστίλλης-Λα Μάντσα, Έστερ Παντίγια, είχαν πραγματοποιηθεί 49 νεκροψίες, αλλά μόλις πέντε θύματα είχαν ταυτοποιηθεί επίσημα, τρεις γυναίκες και δύο άνδρες.

Η διαδικασία αναγνώρισης είναι ιδιαίτερα δύσκολη εξαιτίας της κατάστασης στην οποία βρέθηκαν αρκετές σοροί.

Ο περιφερειακός πρόεδρος Εμιλιάνο Γκαρσία-Πέιτζ προειδοποίησε ότι δεν μπορεί να αποκλειστεί το ενδεχόμενο αύξησης του αριθμού των νεκρών.

Παράλληλα, η Πολιτοφυλακή είχε καταγράψει 64 ανθρώπους ως αγνοουμένους, χωρίς να έχει αποσαφηνιστεί εάν όλοι περιλαμβάνονται ήδη στον επίσημο απολογισμό των θυμάτων.

Πολιτική θύελλα για την κυβέρνηση Σάντσες

Τα δύο πολύνεκρα σιδηροδρομικά δυστυχήματα έχουν εξελιχθεί σε σοβαρό πολιτικό πρόβλημα για την κυβέρνηση του Πέδρο Σάντσες, σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη περίοδο, καθώς η Ισπανία προετοιμάζεται για τις εκλογές της 29ης Νοεμβρίου.

Κόμματα από διαφορετικούς πολιτικούς χώρους ασκούν έντονη κριτική στον υπουργό Μεταφορών, κατηγορώντας τον ότι επιχειρεί να μεταφέρει το βάρος της ευθύνης στους εργαζομένους των σιδηροδρόμων αντί να αναγνωρίσει τις ευθύνες της πολιτικής ηγεσίας για την κατάσταση του δικτύου.

Τα συνδικάτα ζητούν την άμεση απομάκρυνσή του, υποστηρίζοντας ότι η ασφάλεια των επιβατών δεν μπορεί να εξαρτάται μόνο από την ορθή αντίδραση των ελεγκτών όταν παρουσιάζουν βλάβες τα τεχνικά συστήματα.

Ο ίδιος, πάντως, εμφανίζεται αποφασισμένος να παραμείνει στο υπουργείο, επιμένοντας ότι προτεραιότητά του είναι η διαλεύκανση των αιτιών του δυστυχήματος και η αντιμετώπιση των προβλημάτων.

Η στάση του αναζωπυρώνει τη συζήτηση για την πολιτική λογοδοσία, ιδιαίτερα όταν επαναλαμβανόμενες τραγωδίες αναδεικνύουν σοβαρές αδυναμίες σε κρίσιμες δημόσιες υποδομές.

Το βασικό ερώτημα δεν αφορά μόνο το αν οι χειριστές των σιδηροδρομικών συστημάτων ακολούθησαν τα προβλεπόμενα πρωτόκολλα, αλλά και το κατά πόσο το κράτος είχε διασφαλίσει ότι ένα πιθανό ανθρώπινο σφάλμα δεν θα μπορούσε να εξελιχθεί σε καταστροφή.