Τουρκία – Αίγυπτος: Η Άγκυρα στέλνει πολεμικά στην Αλεξάνδρεια και πιέζει το Κάιρο για το τουρκολιβυκό μνημόνιο

Σε μια περίοδο αυξημένης γεωπολιτικής κινητικότητας στην Ανατολική Μεσόγειο, η Τουρκία και η Αίγυπτος προχωρούν σε νέα κοινή ναυτική άσκηση, επιβεβαιώνοντας τη σταδιακή αναθέρμανση των στρατιωτικών τους σχέσεων.

Η άσκηση «Θάλασσα Φιλίας 2026» (Sea of Friendship 2026) θα πραγματοποιηθεί από τις 4 έως τις 9 Νοεμβρίου στην Αλεξάνδρεια, λίγες ημέρες μετά την επικύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης, εξέλιξη που έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις στην Αθήνα και σε άλλες πρωτεύουσες της περιοχής.

Η χρονική συγκυρία αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς η Άγκυρα επιχειρεί να εμβαθύνει τη συνεργασία της με το Κάιρο, την ίδια στιγμή που επιδιώκει να προωθήσει τις διεκδικήσεις της στις θαλάσσιες ζώνες της Ανατολικής Μεσογείου.

Σύμφωνα με το τουρκικό υπουργείο Άμυνας, στην άσκηση θα συμμετάσχουν ναυτικές μονάδες και προσωπικό των δύο χωρών, με σενάρια επιχειρήσεων επιφανείας, ανθυποβρυχιακού πολέμου, αντιαεροπορικής άμυνας και υποβρύχιων επιχειρήσεων ειδικών δυνάμεων.

Παράλληλα, η τουρκική κορβέτα TCG Burgazada πρόκειται να επισκεφθεί το λιμάνι της Αλεξάνδρειας από την 1η έως τις 3 Νοεμβρίου, ενισχύοντας τον συμβολισμό της στρατιωτικής προσέγγισης των δύο χωρών.

Η προσέγγιση Άγκυρας – Καΐρου και οι αντιφάσεις στην Ανατολική Μεσόγειο

Η νέα άσκηση αποτελεί συνέχεια της επανεκκίνησης της στρατιωτικής συνεργασίας Τουρκίας και Αιγύπτου, έπειτα από περισσότερο από μία δεκαετία έντονων πολιτικών αντιπαραθέσεων.

Οι δύο χώρες επανέλαβαν τον Σεπτέμβριο του 2025 τις ασκήσεις «Θάλασσα Φιλίας», ύστερα από διακοπή 13 ετών, ενώ το τελευταίο διάστημα έχουν διευρύνει τις επαφές τους σε επίπεδο στρατιωτικών επιτελείων, αμυντικής βιομηχανίας και κοινής εκπαίδευσης.

Στο πλαίσιο αυτό εντάσσεται και η επίσκεψη του διοικητή των τουρκικών χερσαίων δυνάμεων, στρατηγού Μετίν Τοκέλ, στην Αίγυπτο στις 26 και 27 Οκτωβρίου, καθώς και οι συμφωνίες για μεταφορά τεχνογνωσίας και ενίσχυση της αμυντικής συνεργασίας.

Η επικύρωση, στις 20 Οκτωβρίου, του τουρκολιβυκού μνημονίου του 2019 από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης επαναφέρει στο επίκεντρο μια από τις σημαντικότερες διαφορές στην Ανατολική Μεσόγειο. Η Ελλάδα, η Αίγυπτος και η Κύπρος αμφισβητούν τη συμφωνία, θεωρώντας ότι παραγνωρίζει τα δικαιώματα ελληνικών νησιών σε θαλάσσιες ζώνες.

Η Άγκυρα, από την πλευρά της, επιχειρεί να αξιοποιήσει τη βελτίωση των σχέσεών της με το Κάιρο, επαναφέροντας την πρόταση για διμερή συμφωνία οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών. Μάλιστα, υποστηρίζει ότι μια τέτοια συμφωνία θα εξασφάλιζε στην Αίγυπτο περισσότερα από 15.000 επιπλέον τετραγωνικά χιλιόμετρα θαλάσσιας δικαιοδοσίας σε σχέση με μια αντίστοιχη οριοθέτηση με την Ελλάδα, ισχυρισμός που εκφράζει την τουρκική προσέγγιση και δεν αποτελεί κοινά αποδεκτό υπολογισμό.

Η αιγυπτιακή στάση αποκτά, επομένως, ιδιαίτερη βαρύτητα. Το Κάιρο επιδιώκει να διατηρήσει ανοιχτούς διαύλους με την Τουρκία και να αξιοποιήσει τις δυνατότητες αμυντικής και οικονομικής συνεργασίας, χωρίς να εγκαταλείπει τις στρατηγικές του σχέσεις με την Ελλάδα και την Κύπρο.

Την ίδια στιγμή, παρά τις διαφωνίες, παραμένουν ενεργοί και οι δίαυλοι στρατιωτικής επικοινωνίας Ελλάδας και Τουρκίας, με προγραμματισμένη επίσκεψη του Έλληνα Αρχηγού Τακτικής Αεροπορίας στην Τουρκία από τις 3 έως τις 5 Νοεμβρίου, στο πλαίσιο των Μέτρων Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης.