«Καμπανάκι» από αυτοδιοίκηση και φορείς για το νομοσχέδιο για νερά του ΥΠΕΝ: Ζητούν αλλαγές πριν φτάσει στη Βουλή

Το σχέδιο νόμου του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας για την αναδιάρθρωση της διαχείρισης των υπηρεσιών ύδρευσης και αποχέτευσης εισέρχεται στην τελική ευθεία πριν από την κατάθεσή του στη Βουλή, έχοντας ήδη προκαλέσει έντονες αντιδράσεις στη δημόσια διαβούλευση. Το βασικό του αντικείμενο είναι η σημαντική διεύρυνση των αρμοδιοτήτων της ΕΥΔΑΠ και της ΕΥΑΘ, η ενίσχυση των εξουσιών της Ρυθμιστικής Αρχής Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων (ΡΑΑΕΥ), καθώς και η δημιουργία ενός νέου μοντέλου διαχείρισης των υδάτινων πόρων σε μεγάλες γεωγραφικές ενότητες.

Το νομοσχέδιο προβλέπει ότι η ΕΥΔΑΠ επεκτείνει τη χωρική της αρμοδιότητα σε ολόκληρη την Αττική και στις Περιφερειακές Ενότητες Βοιωτίας, Εύβοιας και Φωκίδας, ενώ η ΕΥΑΘ αναλαμβάνει το σύνολο των υπηρεσιών ύδατος σε Θεσσαλονίκη και Χαλκιδική. Παράλληλα θεσπίζεται διαδικασία ειδικής διαδοχής, μέσω της οποίας οι δημοτικές επιχειρήσεις ύδρευσης και αποχέτευσης (ΔΕΥΑ) θα μεταβιβάζουν σταδιακά το ενεργητικό, το παθητικό και τις δραστηριότητές τους στις δύο μεγάλες εταιρείες.

Ωστόσο, τα σχόλια που κατατέθηκαν στην ηλεκτρονική διαβούλευση (ολοκληρώθηκε τη Δευτέρα 20 Ιουλίου) δείχνουν ότι η φιλοσοφία του νομοσχεδίου αντιμετωπίζεται με σημαντικές επιφυλάξεις από την τοπική αυτοδιοίκηση, επιστημονικούς φορείς και πολίτες.

Οι τέσσερις βασικές ενστάσεις

Η πρώτη και σημαντικότερη αφορά την απώλεια του τοπικού ελέγχου στη διαχείριση του νερού. Πολλοί συμμετέχοντες εκτιμούν ότι η μεταφορά των υπηρεσιών από τις ΔΕΥΑ σε μεγάλους περιφερειακούς οργανισμούς αποδυναμώνει τον ρόλο των δήμων και απομακρύνει τη λήψη αποφάσεων από τις τοπικές κοινωνίες. Υποστηρίζουν ότι απαιτούνται ισχυρότερες εγγυήσεις για τη συμμετοχή της αυτοδιοίκησης στη διοίκηση των νέων σχημάτων.

Δεύτερη βασική ένσταση αφορά τη διαδικασία αποτίμησης της δημοτικής περιουσίας. Το σχέδιο νόμου προβλέπει ελέγχους δέουσας επιμέλειας, αποτίμηση των περιουσιακών στοιχείων, δυνατότητα δικαστικού προσδιορισμού της αξίας και ειδική διαδικασία μεταβίβασης. Αρκετοί σχολιαστές θεωρούν ότι οι προβλεπόμενες προθεσμίες είναι ιδιαίτερα ασφυκτικές και ότι οι δήμοι χρειάζονται περισσότερο χρόνο αλλά και ισχυρότερες ασφαλιστικές δικλίδες ώστε να προστατευθεί η περιουσία που δημιουργήθηκε με δημοτικούς πόρους. Το ίδιο το νομοσχέδιο προβλέπει πάντως δυνατότητα μη μεταβίβασης της κυριότητας των παγίων ή προσφυγής στα δικαστήρια για τον καθορισμό της αξίας τους.

Τρίτη πηγή προβληματισμού αποτελεί η χρηματοδότηση των απαραίτητων επενδύσεων. Αν και το σχέδιο νόμου προβλέπει υποχρεωτικά πενταετή επενδυτικά σχέδια, τα οποία θα εγκρίνονται από τη ΡΑΑΕΥ, αρκετές παρεμβάσεις επισημαίνουν ότι δεν αποσαφηνίζεται επαρκώς από πού θα εξασφαλιστούν οι αναγκαίοι πόροι για την αναβάθμιση των δικτύων και την αντιμετώπιση των τεράστιων απωλειών νερού.

Τέλος, αρκετά σχόλια ζητούν σαφέστερες εγγυήσεις ότι η ενίσχυση των αρμοδιοτήτων της ΡΑΑΕΥ δεν θα οδηγήσει σε υπέρμετρες αυξήσεις των τιμολογίων ύδρευσης, δεδομένου ότι η Αρχή αποκτά αποφασιστικό ρόλο στην έγκριση των τιμολογίων και στον έλεγχο των παρόχων.

Παρεμβάσεις με τεχνικό χαρακτήρα

Εκτός από τις θεσμικές ενστάσεις, στη διαβούλευση κατατέθηκαν και εξειδικευμένες τεχνικές προτάσεις. Χαρακτηριστικό είναι το σχόλιο που αφορά τα άρθρα 3 και 4 του νομοσχεδίου και ζητά μεγαλύτερη προσοχή στη διαχείριση ειδικών δικτύων ύδρευσης, με βάση τις ιδιαιτερότητες ορεινών και τουριστικών περιοχών, ώστε να μη χαθεί πολύτιμη τεχνογνωσία που έχει αναπτυχθεί σε τοπικό επίπεδο.

Άλλες παρεμβάσεις ζητούν να ενσωματωθούν σύγχρονα υδρολογικά μοντέλα, ψηφιακή παρακολούθηση των δικτύων, συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης και καλύτερη αξιοποίηση των δεδομένων για την αντιμετώπιση της λειψυδρίας, η οποία αποτελεί πλέον μόνιμη πρόκληση λόγω της κλιματικής αλλαγής.