Καπνός: Η μάχη των λόμπι στις Βρυξέλλες και οι εξαγγελίες Πιερρακάκη από την Ξάνθη

Σε ένα πεδίο έντονων διαπραγματεύσεων εξελίσσεται η αναθεώρηση της ευρωπαϊκής πολιτικής για τον καπνό και τα προϊόντα νικοτίνης, με τις μεγάλες καπνοβιομηχανίες να εντείνουν την παρουσία τους στις Βρυξέλλες και τις κυβερνήσεις των κρατών-μελών να επιχειρούν να διασφαλίσουν τα δικά τους οικονομικά και παραγωγικά συμφέροντα.

Το Politico αναδεικνύει την κινητοποίηση του καπνικού λόμπι, καθώς η Ευρωπαϊκή Ένωση ετοιμάζεται να επανακαθορίσει το κανονιστικό πλαίσιο για τα παραδοσιακά και τα νέα προϊόντα καπνού και νικοτίνης. Πρόκειται για μια κρίσιμη περίοδο, κατά την οποία διαμορφώνονται κανόνες που θα επηρεάσουν τόσο την ευρωπαϊκή αγορά όσο και τη στρατηγική των μεγαλύτερων επιχειρήσεων του κλάδου.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Πιερρακάκης με Καραμανλή στη ΣΕΚΕ: «Πετύχαμε πιο ήπιες αυξήσεις στη φορολογία των καπνικών προϊόντων από το 2036»

Συνάντηση του υπ. Οικονομικών με τον πρόεδρο της ΣΕΚΕ και πρώην πρωθυπουργό, στην Ξάνθη - Στο επίκεντρο η ευρωπαϊκή διαπραγμάτευση για τη φορολογία των καπνικών προϊόντων

Μέσα σε αυτό το ευρωπαϊκό περιβάλλον αποκτούν σημασία οι δηλώσεις του υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και προέδρου του Eurogroup, Κυριάκου Πιερρακάκη, ο οποίος επισκέφθηκε την Δευτέρα 26 Οκτωβρίου τη Συνεταιριστική Ένωση Καπνοπαραγωγών Ελλάδος (ΣΕΚΕ), στην Ξάνθη, και ανακοίνωσε ότι η Ελλάδα έχει εξασφαλίσει ευνοϊκότερους όρους στη συμβιβαστική πρόταση για τη φορολογία των καπνικών προϊόντων.

Το ευρωπαϊκό λόμπι και η μάχη για τους νέους κανόνες

Η πίεση των καπνοβιομηχανιών προς τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα εντείνεται όσο πλησιάζουν οι αποφάσεις για την αναθεώρηση των κανόνων παραγωγής, διάθεσης, διαφήμισης και φορολόγησης των καπνικών προϊόντων.

Σύμφωνα με το Politico, oι Ευρωπαίοι νομοθέτες έχουν πραγματοποιήσει τέσσερις φορές περισσότερες συναντήσεις με λομπίστες καπνού και νικοτίνης τα τελευταία δύο χρόνια σε σύγκριση με ολόκληρη την προηγούμενη κοινοβουλευτική περίοδο. Από την ανάληψη των καθηκόντων του παρόντος Κοινοβουλίου το καλοκαίρι του 2024, έχουν δηλωθεί περισσότερες από 400 συνεδριάσεις, σε σύγκριση με περίπου 100 κατά την περίοδο 2019-2024, σύμφωνα με στοιχεία που συνέλεξε η Smoke Free Partnership, ένας συνασπισμός ΜΚΟ, από το Μητρώο Διαφάνειας ενώ σύμφωνα με εκτιμήσεις του Euronews οι άμεσες ετήσιες δαπάνες άσκησης επιρροής του κλάδου υπολογίζονταν μεταξύ 8 και 10 εκατ. ευρώ. 

Το Politico αναφέρεται στις εταιρείες: α) Philip Morris International (PMI) με 178 συναντήσεις με ευρωβουλευτές, περισσότερες από κάθε άλλη καπνοβιομηχανία,  β) British American Tobacco (BAT) με 60 συναντήσεις και γ) Manifatture Sigaro Toscano, ιταλική καπνοβιομηχανία, η οποία, σύμφωνα με τα στοιχεία του δημοσιεύματος, πραγματοποίησε συναντήσεις αποκλειστικά με Ιταλούς ευρωβουλευτές.

Αντικείμενο διαπραγμάτευσης είναι οι φορολογικοί συντελεστές, οι περιορισμοί στη διαφήμιση και οι κανόνες για τα ηλεκτρονικά τσιγάρα, τα θερμαινόμενα προϊόντα καπνού και τις αμπούλες νικοτίνης. Οι επιχειρήσεις επιδιώκουν ηπιότερο ρυθμιστικό πλαίσιο, ενώ οργανώσεις δημόσιας υγείας ζητούν αυστηρότερα μέτρα και μεγαλύτερη διαφάνεια στις επαφές της βιομηχανίας με τους ευρωπαϊκούς θεσμούς.

Η αντιπαράθεση έχει αποκτήσει και θεσμικές διαστάσεις, καθώς η Ευρωπαία Διαμεσολαβήτρια άνοιξε τον Αύγουστο του 2026 έρευνα για τις επαφές της εμπορικής υπηρεσίας της Κομισιόν με εκπροσώπους της καπνοβιομηχανίας.

Πιερρακάκης από την Ξάνθη: «Πετύχαμε καλύτερη διαπραγμάτευση»

Στον απόηχο αυτών των εξελίξεων, ο Κυριάκος Πιερρακάκης επέλεξε να αναδείξει από τη ΣΕΚΕ (Συνεταιριστική Ένωση Καπνοπαραγωγών Ελλάδος)  στην Ξάνθη τη σημασία της ελληνικής διαπραγματευτικής παρέμβασης. Κατά τη συνάντησή του με τον πρόεδρο της ΣΕΚΕ, Κώστα Καραμανλή, και τον διευθύνοντα σύμβουλο, Αλέξανδρο Κοντό – συνάντηση και με πολιτικό, κομματικό  χαρακτήρα – ο υπουργός υπογράμμισε τον εξαγωγικό χαρακτήρα της επιχείρησης και τη συμβολή της στην οικονομία της Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης.

Αναφερόμενος στις συζητήσεις ενόψει του προσεχούς ECOFIN, υποστήριξε ότι η Ελλάδα, σε συνεργασία με άλλα κράτη-μέλη, έχει πετύχει σημαντικές βελτιώσεις σε σχέση με την αρχική πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

«Έχουμε πετύχει οι αυξήσεις στη φορολογία να είναι πολύ πιο λελογισμένες και να μην ισχύσουν από το 2028, όπως ήταν και η αρχική πρόταση της Επιτροπής», δήλωσε, διευκρινίζοντας ότι, σύμφωνα με τη συμβιβαστική πρόταση, η εφαρμογή τους για την Ελλάδα μετατίθεται στο 2036.

Πρόκειται, εφόσον οριστικοποιηθεί η συμφωνία, για οκταετή πρόσθετη περίοδο προσαρμογής, την οποία η ελληνική κυβέρνηση παρουσιάζει ως ουσιαστική διαπραγματευτική επιτυχία.

Κατά τα άλλα, ο υπουργός επέμεινε ότι η δημόσια υγεία παραμένει προτεραιότητα, συνδέοντας ωστόσο την προστασία της με την ανάγκη «πιο ρεαλιστικών» και «πιο αναλογικών» φορολογικών συντελεστών.

Η λεπτή ισορροπία ανάμεσα στην υγεία και την παραγωγή

Από τη μία πλευρά, η Ευρωπαϊκή Ένωση επιδιώκει να μειώσει την κατανάλωση καπνού, να περιορίσει την πρόσβαση των νέων στα προϊόντα νικοτίνης και να ενισχύσει την προστασία της δημόσιας υγείας. Από την άλλη, κράτη με σημαντική παραγωγική και εξαγωγική δραστηριότητα στον καπνικό τομέα επιδιώκουν η μετάβαση στο νέο φορολογικό και κανονιστικό καθεστώς να πραγματοποιηθεί με ηπιότερους όρους.

Πρέπει, πάντως, να διαχωριστούν δύο παράλληλες ευρωπαϊκές διαδικασίες. Η αναθεώρηση των κανόνων για τα προϊόντα καπνού και τη διαφήμισή τους και η ξεχωριστή διαπραγμάτευση για τους ειδικούς φόρους κατανάλωσης. Οι δηλώσεις Πιερρακάκη αφορούν τη δεύτερη, ενώ η δραστηριότητα του καπνικού λόμπι εκτείνεται στο σύνολο των σχετικών πολιτικών.

Το 2036 και το πολιτικό-κομματικό διακύβευμα

Η επίσκεψη του Κυριάκου Πιερρακάκη στη ΣΕΚΕ δεν είχε μόνο τοπικό ή παραγωγικό χαρακτήρα. Λειτούργησε και ως πολιτικό μήνυμα προς έναν κλάδο και τους εκπροσώπους του που έχουν έμμεση σχέση με το κόμμα της Νέας δημοκρατίας ενόψει επερχόμενων εκλογών. Πέρα από τη φορολογία των καπνικών προϊόντων και το ευρωπαϊκό παρασκήνιο που έχει να κάνει σε εγχώριο επίπεδο με τις καπνοβιομηχανίες και κυρίως με όσες έχουν παραγωγή στην Ελλάδα (ΣΕΚΑΠ και Παπαστράτος/Philip Morris), η συνάντηση του Κυριάκου Πιερρακάκη με τον πρώην πρωθυπουργό Κώστα Καραμανλή και πρόεδρο της ΣΕΚΕ, στις εγκαταστάσεις της Συνεταιριστικής Ένωσης Καπνοπαραγωγών Ελλάδος στην Ξάνθη αποκτά και εσωκομματική σημασία. Και αυτό γιατί πραγματοποιήθηκε σε μια περίοδο κατά την οποία ο πρώην πρωθυπουργός διατηρεί σαφείς αποστάσεις από επιλογές της κυβέρνησης Μητσοτάκη, με τις δημόσιες παρεμβάσεις του, ιδιαίτερα στα εθνικά θέματα, να προκαλούν προβληματισμό στο Μέγαρο Μαξίμου. Άλλωστε, μόλις μία ημέρα πριν από τη συνάντηση στην Ξάνθη, ο Κώστας Καραμανλής είχε προχωρήσει σε νέα αιχμηρή παρέμβαση για τα ελληνοτουρκικά, επαναφέροντας στο προσκήνιο τις διαφωνίες του με τη στρατηγική που ακολουθεί η κυβέρνηση.

Σε αυτό το περιβάλλον, η κοινή παρουσία του με τον Κυριάκο Πιερρακάκη δύσκολα μπορεί να αντιμετωπιστεί αποκλειστικά ως μια εθιμοτυπική επίσκεψη οικονομικού ενδιαφέροντος.

Ο υπουργός Οικονομικών και πρόεδρος του Eurogroup έχει αποκτήσει αυξημένο πολιτικό εκτόπισμα και συγκαταλέγεται στα κυβερνητικά στελέχη που εμφανίζονται στα σενάρια για την επόμενη ημέρα της Νέας Δημοκρατίας και την πιθανή διαδοχή του Κυριάκου Μητσοτάκη.

Μάλιστα, ο Πιερρακάκης θεωρείται από πολιτικούς παρατηρητές πρόσωπο που θα μπορούσε να εκφράσει τη συνέχεια της σημερινής κυβερνητικής παράταξης, έχοντας ταυτόχρονα καλλιεργήσει ένα προσωπικό πολιτικό προφίλ με ισχυρή ευρωπαϊκή αναφορά.