Κομισιόν προς Αθήνα: Ανοίξτε τα επαγγέλματα, κόψτε φοροαπαλλαγές, στοχεύστε τις παροχές

Με εύσημα για τη δημοσιονομική πρόοδο, αλλά και με σαφείς προειδοποιήσεις για τα επόμενα βήματα, έρχεται το νέο πακέτο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου για την Ελλάδα. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνωρίζει ότι η χώρα δεν αντιμετωπίζει πλέον μακροοικονομικές ανισορροπίες, επιβεβαιώνοντας τη βελτίωση της εικόνας της οικονομίας, τη μείωση του χρέους και τη διατήρηση υψηλών πλεονασμάτων.

Ωστόσο, το μήνυμα προς την Αθήνα δεν είναι μήνυμα χαλάρωσης. Αντίθετα, η Κομισιόν ζητά συνέχιση της συνετής δημοσιονομικής πολιτικής, περιορισμό των φορολογικών εξαιρέσεων, πιο στοχευμένες παροχές, άρση εμποδίων σε επαγγέλματα και επιχειρηματική δραστηριότητα, καθώς και επιτάχυνση κρίσιμων μεταρρυθμίσεων σε δικαιοσύνη, ενέργεια, μεταφορές και στέγη.

Έξοδος από τις ανισορροπίες, όχι από την επιτήρηση

Η Επιτροπή καταγράφει ότι η Ελλάδα έχει κάνει σημαντική πρόοδο. Το δημόσιο χρέος ακολουθεί καθοδική πορεία, η οικονομία εμφανίζει ανθεκτικότητα και το τραπεζικό σύστημα έχει περιορίσει δραστικά τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια στους ισολογισμούς του.

Όμως οι Βρυξέλλες υπενθυμίζουν ότι το ελληνικό χρέος παραμένει το υψηλότερο στην Ευρωπαϊκή Ένωση και ότι η πρόοδος δεν αναιρεί την ανάγκη για πειθαρχία. Η δημοσιονομική πολιτική πρέπει να παραμείνει συνετή, με αυστηρή τήρηση των ορίων στις καθαρές δαπάνες και με προσοχή ώστε οι αυξημένες αμυντικές ανάγκες να μη θέσουν σε κίνδυνο τη βιωσιμότητα του χρέους.

Παροχές μόνο με στόχο

Σαφές είναι και το μήνυμα για τις παροχές. Η Κομισιόν ζητά τα μέτρα στήριξης για την ενέργεια και την ακρίβεια να είναι προσωρινά και στοχευμένα. Δηλαδή να κατευθύνονται στα ευάλωτα νοικοκυριά και στις επιχειρήσεις που έχουν πραγματική ανάγκη, χωρίς να δημιουργούν μόνιμο δημοσιονομικό κόστος και χωρίς να ακυρώνουν τα κίνητρα εξοικονόμησης ενέργειας.

Με άλλα λόγια, οι Βρυξέλλες δεν ζητούν απλώς περιορισμό δαπανών. Ζητούν αλλαγή φιλοσοφίας: λιγότερες οριζόντιες παρεμβάσεις, περισσότερη στόχευση, μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα και καλύτερη παρακολούθηση του κοινωνικού αποτελέσματος.

Στο μικροσκόπιο οι φοροαπαλλαγές

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στις φορολογικές δαπάνες, δηλαδή στις φοροαπαλλαγές, τις εκπτώσεις και τις ειδικές εξαιρέσεις του φορολογικού συστήματος. Η Κομισιόν ζητά αξιολόγηση και εξορθολογισμό τους, καθώς θεωρεί ότι έχουν σημαντικό δημοσιονομικό αποτύπωμα και αυξάνουν την πολυπλοκότητα του φορολογικού πλαισίου.

Η σύσταση είναι σαφής: η Ελλάδα πρέπει να εξετάσει ποιες φοροαπαλλαγές έχουν πραγματικό κοινωνικό ή αναπτυξιακό αποτέλεσμα και ποιες λειτουργούν απλώς ως μόνιμες εξαιρέσεις που περιορίζουν τα έσοδα και θολώνουν το φορολογικό σύστημα.

Παράλληλα, η Επιτροπή ζητά περαιτέρω ψηφιοποίηση εφοριών και τελωνείων, καλύτερους ελέγχους και συνέχιση των παρεμβάσεων για τη βελτίωση της φορολογικής συμμόρφωσης.

Άνοιγμα επαγγελμάτων και λιγότερα εμπόδια στην αγορά

Στο επενδυτικό και επιχειρηματικό πεδίο, η Κομισιόν επαναφέρει μία από τις πιο επίμονες συστάσεις προς την Ελλάδα: άρση των εμποδίων στην είσοδο σε επαγγέλματα και επιχειρηματικές δραστηριότητες.

Οι Βρυξέλλες ζητούν απλούστευση του κανονιστικού πλαισίου, επιτάχυνση της ψηφιοποίησης των διοικητικών διαδικασιών, βελτίωση της αδειοδότησης και ολοκλήρωση κρίσιμων ρυθμιστικών πλαισίων, όπως αυτά που αφορούν την περιβαλλοντική αδειοδότηση και τις παραχωρήσεις στον αιγιαλό.

Το μήνυμα είναι ότι η ανταγωνιστικότητα δεν μπορεί να στηριχθεί μόνο στις επενδύσεις του Ταμείου Ανάκαμψης. Χρειάζεται οικονομία που να μη σκοντάφτει σε γραφειοκρατία, κλειστές αγορές, αργές εγκρίσεις και πολύπλοκους κανόνες.

Δικαιοσύνη, πλειστηριασμοί και στεγαστικό απόθεμα

Η Επιτροπή συνδέει ευθέως την ταχύτητα απονομής δικαιοσύνης με την οικονομία και την αγορά ακινήτων. Παρά την πρόοδο στα κόκκινα δάνεια των τραπεζών, παραμένει μεγάλο απόθεμα μη εξυπηρετούμενων δανείων εκτός τραπεζικού συστήματος.

Οι καθυστερήσεις σε δικαστικές διαδικασίες, ιδίως σε υποθέσεις που σχετίζονται με πλειστηριασμούς και εκκαθαρίσεις, θεωρούνται πλέον εμπόδιο όχι μόνο για τη μείωση των NPLs, αλλά και για την αύξηση της διαθέσιμης προσφοράς κατοικιών.

Η λογική της Κομισιόν είναι ότι όσο ακίνητα παραμένουν μπλοκαρισμένα σε μακρόχρονες διαδικασίες, τόσο περιορίζεται το πραγματικό στεγαστικό απόθεμα και ενισχύονται οι πιέσεις στις τιμές και στα ενοίκια.

Η στέγη μπαίνει στην πρώτη γραμμή

Για πρώτη φορά η στέγαση αναδεικνύεται σε κεντρικό πεδίο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου. Η Ελλάδα καλείται να αυξήσει την προσφορά προσιτής και κοινωνικής κατοικίας, να επιταχύνει τον πολεοδομικό σχεδιασμό και να προχωρήσει σε παρεμβάσεις που θα διευκολύνουν την παραγωγή νέων κατοικιών.

Στις συστάσεις περιλαμβάνεται και η ανάγκη νέου οικοδομικού πλαισίου, ώστε να επιταχυνθούν διαδικασίες πολεοδόμησης και να αντιμετωπιστεί πιο αποτελεσματικά η στεγαστική πίεση.

Ενέργεια: φόροι, επιδοτήσεις και ντίζελ

Στην ενέργεια, η Κομισιόν στέλνει σαφές μήνυμα αλλαγής κατεύθυνσης. Η Ελλάδα καλείται να κάνει την ηλεκτρική ενέργεια πιο προσιτή, να αναπτύξει δίκτυα, αποθήκευση και λύσεις ευελιξίας, αλλά και να αναμορφώσει την ενεργειακή φορολογία ώστε να ευνοεί τον εξηλεκτρισμό της οικονομίας.

Στο τραπέζι μπαίνουν και οι επιδοτήσεις στα ορυκτά καύσιμα, ιδίως όσες δεν είναι κοινωνικά στοχευμένες. Η Επιτροπή επισημαίνει ότι η ενεργειακή φορολογία εξακολουθεί να ευνοεί τα ορυκτά καύσιμα έναντι της ηλεκτρικής ενέργειας και ανοίγει θέμα χαμηλού ΕΦΚ στο ντίζελ σε σχέση με τη βενζίνη.

Η κατεύθυνση είναι σαφής: σταδιακή κατάργηση στρεβλώσεων, ισχυρότερα κίνητρα για ηλεκτροκίνηση και χρηματοδότηση της πράσινης μετάβασης με πιο στοχευμένη αξιοποίηση των εσόδων.

Μεταφορές, σιδηρόδρομοι και κλιματική ανθεκτικότητα

Οι συστάσεις δεν περιορίζονται στη φορολογία και στην ενέργεια. Η Κομισιόν ζητά επιτάχυνση της απανθρακοποίησης των μεταφορών, αναβάθμιση των δημόσιων συγκοινωνιών και επέκταση του σιδηροδρομικού δικτύου, μαζί με την εφαρμογή του ευρωπαϊκού συστήματος διαχείρισης σιδηροδρομικής κυκλοφορίας.

Παράλληλα, δίνεται έμφαση στην προστασία κρίσιμων υποδομών από τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, στην αύξηση της ασφαλιστικής κάλυψης έναντι φυσικών καταστροφών και στη βελτίωση της διαχείρισης υδάτων και αποβλήτων, με ιδιαίτερη αναφορά στις περιφέρειες και στα νησιά.

Εργασία, κοινωνικό κράτος και υγεία

Στην αγορά εργασίας, η Επιτροπή αναγνωρίζει βελτίωση, αλλά επισημαίνει ότι η Ελλάδα εξακολουθεί να υστερεί στη συμμετοχή γυναικών, νέων και ευάλωτων ομάδων. Ζητά περισσότερες υπηρεσίες προσχολικής αγωγής και μακροχρόνιας φροντίδας, καλύτερη αντιστοίχιση δεξιοτήτων με την αγορά εργασίας και βελτίωση της ποιότητας της απασχόλησης.

Στην κοινωνική πολιτική, η έμφαση μετατοπίζεται στην αποτελεσματικότητα των παροχών. Η χώρα καλείται να συνεχίσει τον εξορθολογισμό των κοινωνικών επιδομάτων, να βελτιώσει την πρόσβαση στις δημόσιες υπηρεσίες και να μειώσει τις ιδιωτικές δαπάνες υγείας, ενισχύοντας την πρωτοβάθμια φροντίδα και αντιμετωπίζοντας τις ελλείψεις σε ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό.

Το μήνυμα των Βρυξελλών

Το συνολικό μήνυμα της Κομισιόν είναι ότι η Ελλάδα έχει βγει από το καθεστώς μακροοικονομικών ανισορροπιών, αλλά όχι από την ανάγκη δύσκολων αποφάσεων.

Η επόμενη φάση δεν αφορά μόνο τη μείωση του χρέους και τη διατήρηση των πλεονασμάτων. Αφορά το αν η χώρα θα μπορέσει να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί η οικονομία: με λιγότερες φορολογικές εξαιρέσεις, πιο στοχευμένες παροχές, ανοιχτές αγορές, ταχύτερη δικαιοσύνη, πιο καθαρή ενέργεια, καλύτερες υποδομές και πραγματικές λύσεις στο στεγαστικό.

Η Κομισιόν δίνει τα εύσημα. Αλλά κρατά ανοιχτή τη λίστα των εκκρεμοτήτων.