Μελόνι: Ιστορικό ρεκόρ παραμονής στην εξουσία, αλλά η νέα απειλή έρχεται από τα δεξιά της

Η Τζόρτζια Μελόνι γράφει στις 4 Σεπτεμβρίου 2026 ένα κεφάλαιο στην πολιτική ιστορία της Ιταλίας. Έχοντας ήδη γίνει το 2022 η πρώτη γυναίκα πρωθυπουργός της χώρας, βρίσκεται πλέον στην κορυφή μιας διαφορετικής κατάταξης. Η κυβέρνησή της συμπληρώνει 1.413 ημέρες στην εξουσία, ξεπερνώντας τις 1.412 ημέρες της δεύτερης κυβέρνησης του Σίλβιο Μπερλουσκόνι, η οποία είχε παραμείνει στην εξουσία από τον Ιούνιο του 2001 έως τον Απρίλιο του 2005.

Πρόκειται για επίδοση ιδιαίτερης πολιτικής βαρύτητας σε μια χώρα όπου η κυβερνητική αστάθεια αποτελούσε επί δεκαετίες σχεδόν μόνιμο χαρακτηριστικό. Στα περίπου 80 χρόνια της Ιταλικής Δημοκρατίας έχουν σχηματιστεί 68 κυβερνήσεις υπό 31 διαφορετικούς πρωθυπουργούς, με τη μέση διάρκεια ενός κυβερνητικού σχήματος να κινείται κοντά στους 14 μήνες. Κανένα κυβερνητικό σχήμα δεν έχει κατορθώσει ακόμη να ολοκληρώσει αδιάλειπτα ολόκληρη πενταετή κοινοβουλευτική θητεία.

Η επιτυχία της Μελόνι είναι επομένως, πριν από οτιδήποτε άλλο, μια επιτυχία πολιτικής επιβίωσης. Η τρικομματική συμμαχία των Fratelli d’Italia, Lega και Forza Italia έχει αποφύγει μέχρι σήμερα τις κρίσεις, τις αποχωρήσεις και τις εσωτερικές ανατροπές που στο παρελθόν οδηγούσαν συχνά τις ιταλικές κυβερνήσεις σε πρόωρο τέλος.

Η ίδια ανέλαβε την πρωθυπουργία στις 22 Οκτωβρίου 2022, προκαλώντας αρχικά έντονη επιφυλακτικότητα τόσο στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες όσο και στις αγορές. Σχεδόν τέσσερα χρόνια αργότερα, η εικόνα της έχει μεταβληθεί αισθητά. Στην εξωτερική πολιτική ακολούθησε πιο πραγματιστική πορεία από εκείνη που αρκετοί ανέμεναν, διατήρησε την υποστήριξη της Ρώμης προς την Ουκρανία, συνεργάστηκε με τους ευρωπαϊκούς θεσμούς και υιοθέτησε σχετικά αυστηρή δημοσιονομική γραμμή.

Η κυβέρνηση προβάλλει επίσης ως επιτυχία της την αγορά εργασίας. Οι Fratelli d’Italia συνδέουν το ρεκόρ των 1.413 ημερών με τη δημιουργία περίπου 1,3 εκατ. θέσεων σταθερής εργασίας. Τα επίσημα στοιχεία της ISTAT επιβεβαιώνουν ότι η απασχόληση βρίσκεται σε υψηλά επίπεδα: τον Ιούλιο του 2026 ο δείκτης απασχόλησης διαμορφώθηκε στο 63,2%, ενώ ο αριθμός των εργαζομένων ήταν αυξημένος κατά περίπου 307.000 σε σχέση με έναν χρόνο νωρίτερα. Η ανεργία βρισκόταν στο 5,8%.

Η εικόνα της οικονομίας, ωστόσο, δεν είναι εξίσου εντυπωσιακή σε όλα τα μέτωπα. Η ανάπτυξη παραμένει υποτονική, ενώ το υψηλό δημόσιο χρέος, η χαμηλή παραγωγικότητα και η πίεση στα πραγματικά εισοδήματα εξακολουθούν να αποτελούν βασικές αδυναμίες της Ιταλίας. Επικριτές της Μελόνι υποστηρίζουν ότι η πολιτική σταθερότητα δεν έχει μέχρι στιγμής μεταφραστεί στις βαθιές διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις που χρειάζεται η τρίτη μεγαλύτερη οικονομία της ευρωζώνης.

Η απειλή πλέον βρίσκεται στα δεξιά

Το παράδοξο για τη Μελόνι είναι ότι, ενώ το 2022 θεωρούνταν η εκπρόσωπος της πιο σκληρής δεξιάς πτέρυγας του ιταλικού πολιτικού συστήματος, τέσσερα χρόνια αργότερα δέχεται πίεση από έναν νέο πολιτικό αντίπαλο που επιχειρεί να την ξεπεράσει από τα δεξιά. Ο πρώην στρατηγός Ρομπέρτο Βανάτσι, ο οποίος αποχώρησε από τη Lega και ίδρυσε τον Φεβρουάριο του 2026 το Futuro Nazionale, έχει καταγράψει εντυπωσιακή άνοδο μέσα σε λίγους μήνες. Δημοσκόπηση της SWG στις αρχές Σεπτεμβρίου έδινε στο κόμμα του 7,5%, καθιστώντας το τέταρτη πολιτική δύναμη της χώρας και τοποθετώντας το πάνω από τη Forza Italia. Οι Fratelli d’Italia της Μελόνι παρέμεναν πρώτο κόμμα με 26,8%, αλλά η εμφάνιση του Βανάτσι δημιουργεί έναν νέο ανταγωνισμό για το συντηρητικό και εθνικιστικό εκλογικό ακροατήριο.

Ο Βανάτσι έχει υιοθετήσει πολύ πιο σκληρή ρητορική για τη μετανάστευση, τα δικαιώματα των μειονοτήτων και την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση, ενώ παρουσιάζει τη σημερινή κυβερνητική συμμαχία ως μια «ξεθωριασμένη κεντροδεξιά». Ταυτόχρονα, όμως, αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο μελλοντικής συνεργασίας, δηλώνοντας ότι το κόμμα του αποτελεί τον «φυσικό συνομιλητή» του σημερινού κυβερνητικού στρατοπέδου.

Και εκεί βρίσκεται ένα από τα μεγαλύτερα διλήμματα της Μελόνι ενόψει των εκλογών του 2027. Μια μετατόπιση προς τις θέσεις του Βανάτσι θα μπορούσε να περιορίσει τις απώλειες προς τα δεξιά, αλλά θα έθετε σε κίνδυνο τη μετριοπαθέστερη εικόνα που έχει οικοδομήσει στην Ευρώπη. Η επιλογή να διατηρήσει τη σημερινή πορεία, από την άλλη, αφήνει πολιτικό χώρο σε ένα κόμμα που ήδη αντλεί ψήφους από την κυβερνητική παράταξη.

Στο ίδιο φόντο εξελίσσεται και η συζήτηση για την αλλαγή του εκλογικού νόμου. Η Βουλή έχει εγκρίνει πρόταση που προβλέπει αναλογικότερο σύστημα αλλά και μπόνους εδρών για συνασπισμό που θα ξεπερνά το 42% των ψήφων. Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι στόχος είναι η ενίσχυση της κυβερνητικής σταθερότητας, ενώ η αντιπολίτευση καταγγέλλει ότι το σύστημα σχεδιάζεται ώστε να διευκολύνει την επανεκλογή της Μελόνι.

Η Μελόνι απέδειξε ότι μπορεί να προσφέρει στην Ιταλία κάτι εξαιρετικά σπάνιο, μια κυβέρνηση που διαρκεί. Το ερώτημα που θα κρίνουν οι ψηφοφόροι το 2027 είναι αν η διάρκεια αυτή συνοδεύτηκε από αρκετά αποτελέσματα ώστε να της δώσουν και δεύτερη θητεία και αν θα μπορέσει να το πετύχει χωρίς να παρασυρθεί από τη νέα πολιτική δύναμη που αναπτύσσεται στα δεξιά της.