Νέο χωροταξικό για ΑΠΕ: Ο σύνδεσμος εταιριών φωτοβολταϊκών ζητά αλλαγές σε Natura και δασικές εκτάσεις

Στο πλαίσιο της δημόσιας διαβούλευσης για το νέο σχέδιο χωροταξικού, ο Σύνδεσμος Εταιριών Φωτοβολταϊκών (HELAPCO) καταθέτει σειρά παρατηρήσεων, εκφράζοντας τη στήριξή του στη συνολική κατεύθυνση της μεταρρύθμισης και επισημαίνοντας κρίσιμα σημεία που, όπως υποστηρίζει, χρειάζονται επανεξέταση.

Ο Σύνδεσμος αναγνωρίζει ότι η προστασία του φυσικού περιβάλλοντος αποτελεί αδιαπραγμάτευτη προτεραιότητα και δηλώνει σύμφωνος με τις περισσότερες από τις προβλεπόμενες απαγορεύσεις εγκατάστασης έργων ΑΠΕ. Ιδιαίτερα θετικά αξιολογεί τη νέα πρόβλεψη που αποκλείει την ανάπτυξη έργων στις λεγόμενες «Περιοχές Άνευ Δρόμων» ή «απάτητα βουνά», υπογραμμίζοντας ότι η συγκεκριμένη ρύθμιση επηρεάζει κυρίως τα αιολικά πάρκα και σε πολύ μικρότερο βαθμό τα φωτοβολταϊκά, καθώς οι διαφοροποιήσεις στην ηλιακή ακτινοβολία είναι περιορισμένες.

Παράλληλα, η HELAPCO θεωρεί σημαντική τη μεταβατική πρόβλεψη που διασφαλίζει τα ήδη αδειοδοτημένα έργα ή όσα έχουν υποβάλει πλήρη φάκελο περιβαλλοντικής αδειοδότησης έως τις 20 Μαΐου 2026, παρέχοντας, όπως αναφέρει, την απαραίτητη ασφάλεια δικαίου σε επενδύσεις που σχεδιάστηκαν με βάση το ισχύον καθεστώς.

Ωστόσο, η μεγαλύτερη ένσταση του κλάδου αφορά τις οριζόντιες απαγορεύσεις εγκατάστασης φωτοβολταϊκών σε όλες τις περιοχές Natura 2000. Σύμφωνα με τον Σύνδεσμο, η προσέγγιση αυτή υπερβαίνει τόσο το πνεύμα όσο και το γράμμα της ευρωπαϊκής Οδηγίας για τους Οικοτόπους, η οποία δεν προβλέπει καθολικές απαγορεύσεις, αλλά απαιτεί αξιολόγηση των επιπτώσεων κάθε έργου και έγκρισή του μόνο εφόσον δεν επηρεάζεται η ακεραιότητα της προστατευόμενης περιοχής.

Η HELAPCO υπενθυμίζει ότι η ελληνική νομοθεσία ήδη προβλέπει τέσσερις διακριτές ζώνες προστασίας εντός του δικτύου Natura, με διαφορετικούς βαθμούς περιορισμών. Στις δύο αυστηρότερες ζώνες η εγκατάσταση φωτοβολταϊκών δεν επιτρέπεται, ενώ στις δύο επόμενες μπορεί να εξετάζεται υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Όπως υποστηρίζει ο Σύνδεσμος, το ισχύον αυτό σύστημα προσφέρει επαρκή περιβαλλοντική προστασία χωρίς να αποκλείει συνολικά την ανάπτυξη έργων καθαρής ενέργειας.

Στην επιχειρηματολογία του επικαλείται μάλιστα και τη νεότερη ευρωπαϊκή και εθνική νομοθεσία, σύμφωνα με την οποία η ανάπτυξη έργων ΑΠΕ αναγνωρίζεται ως περιβαλλοντική και ενεργειακή προτεραιότητα υψίστης σημασίας και έργο υπέρτερου δημόσιου συμφέροντος. Με βάση αυτό το σκεπτικό, η επιβολή καθολικής απαγόρευσης σε όλες τις περιοχές Natura εμφανίζεται, κατά την άποψη του κλάδου, ως δυσανάλογη και ενδεχομένως αντιφατική με τους στόχους της ενεργειακής μετάβασης.

Αντίστοιχες επιφυλάξεις εκφράζονται και για την επέκταση των περιοχών αποκλεισμού στις δασικές εκτάσεις. Ενώ ο Σύνδεσμος διευκρινίζει ότι ουδείς υποστηρίζει την εγκατάσταση φωτοβολταϊκών σε δάση, επισημαίνει ότι οι δασικές εκτάσεις περιλαμβάνουν συχνά χορτολιβαδικές, φρυγανώδεις ή άλλες εκτάσεις χαμηλής βλάστησης, στις οποίες μέχρι σήμερα μπορούσαν να αναπτυχθούν έργα κατόπιν ειδικής έγκρισης επέμβασης και περιβαλλοντικής αδειοδότησης. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει, η συνολική απαγόρευση στις δασικές εκτάσεις θα απέκλειε από την ανάπτυξη φωτοβολταϊκών περίπου το 56,3% της ελληνικής επικράτειας, πριν ακόμη ληφθούν υπόψη άλλοι περιορισμοί όπως οι περιοχές Natura ή η γη υψηλής παραγωγικότητας.

Πέρα από τα ζητήματα χωροθέτησης, ο Σύνδεσμος εντοπίζει και τεχνικές ασάφειες στο πεδίο εφαρμογής του νέου πλαισίου. Μεταξύ άλλων, ζητά την απαλοιφή του όρου «σταθερών φωτοβολταϊκών συστημάτων» από τις εξαιρέσεις που αφορούν εγκαταστάσεις σε στέγες και τεχνητές επιφάνειες, θεωρώντας ότι η συγκεκριμένη διατύπωση μπορεί να δημιουργήσει ερμηνευτικά προβλήματα. Παράλληλα, προτείνει να εξαιρεθούν ρητά από τις χωροταξικές δεσμεύσεις και τα φωτοβολταϊκά συστήματα αυτοκατανάλωσης που εγκαθίστανται σε γειτονικά γήπεδα και συνδέονται απευθείας με τις εγκαταστάσεις των επιχειρήσεων.

Συνολικά, η παρέμβαση της HELAPCO αποτυπώνει την προσπάθεια του κλάδου να ισορροπήσει ανάμεσα στην αυστηρότερη περιβαλλοντική προστασία και στη διατήρηση επαρκούς χώρου για την ανάπτυξη νέων έργων ΑΠΕ. Το μήνυμα που εκπέμπει είναι ότι η ενεργειακή μετάβαση και η προστασία της φύσης δεν αποτελούν αντικρουόμενους στόχους, αρκεί οι χωροταξικοί κανόνες να βασίζονται σε επιστημονικά δεδομένα, αναλογικότητα και σαφή νομική τεκμηρίωση