Νέοι συνοριακοί έλεγχοι στην ΕΕ: Ουρές έως δύο ώρες στα μεγάλα αεροδρόμια

Σημαντικές καθυστερήσεις και ουρές που στις ώρες αιχμής φτάνουν ακόμη και τις δύο ώρες καταγράφονται σε μεγάλα ευρωπαϊκά αεροδρόμια, καθώς η εφαρμογή του νέου ηλεκτρονικού συστήματος συνοριακών ελέγχων της Ευρωπαϊκής Ένωσης προσθέτει πίεση σε μια ήδη ιδιαίτερα απαιτητική θερινή ταξιδιωτική περίοδο.

Σύμφωνα με στοιχεία που επικαλούνται οι Financial Times, ο μέγιστος χρόνος αναμονής στο αεροδρόμιο της Φρανκφούρτης έφθασε τον Ιούλιο τα 120 λεπτά, έναντι 60 λεπτών την αντίστοιχη περίοδο έναν χρόνο νωρίτερα. Στο Άμστερνταμ, οι μεγαλύτερες αναμονές αυξήθηκαν από 80 σε 120 λεπτά, ενώ στο Μόναχο σχεδόν διπλασιάστηκαν, από 31 σε 60 λεπτά. Τα δεδομένα προέρχονται από την εταιρεία ταξιδιωτικών αναλύσεων Qsensor και αφορούν τις ανώτατες αναμονές που παρατηρούνται σε συγκεκριμένες ώρες της ημέρας και όχι τον μέσο χρόνο εξυπηρέτησης όλων των επιβατών.

Στο επίκεντρο βρίσκεται το Entry/Exit System (EES), το νέο ψηφιακό σύστημα της ΕΕ για την καταγραφή ταξιδιωτών από χώρες εκτός της Ένωσης που εισέρχονται στη ζώνη Σένγκεν για σύντομη παραμονή. Η σταδιακή εφαρμογή του είχε ξεκινήσει νωρίτερα, ενώ το σύστημα τέθηκε σε πλήρη λειτουργία τον Απρίλιο του 2026. Αντί της παραδοσιακής σφράγισης του διαβατηρίου, προβλέπεται ηλεκτρονική καταγραφή στοιχείων και, για τους ταξιδιώτες που υπάγονται στη διαδικασία, συλλογή βιομετρικών δεδομένων όπως φωτογραφία προσώπου και δακτυλικά αποτυπώματα.

Η ασφάλεια απέναντι στην ταχύτητα εξυπηρέτησης

Στόχος του νέου συστήματος είναι να ενισχύσει τον έλεγχο των εξωτερικών συνόρων της ζώνης Σένγκεν, παρέχοντας στις αρχές σαφέστερη εικόνα για το ποιος εισέρχεται και ποιος εξέρχεται, αλλά και διευκολύνοντας τον εντοπισμό περιπτώσεων υπέρβασης του επιτρεπόμενου χρόνου παραμονής. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υποστηρίζει ότι το EES προσφέρει σημαντικά οφέλη ασφαλείας και ότι ο μέσος χρόνος μιας εγγραφής στο σύστημα είναι περίπου 70 δευτερόλεπτα.

Στην πράξη, όμως, όταν χιλιάδες επιβάτες φτάνουν σχεδόν ταυτόχρονα σε μεγάλους διεθνείς κόμβους, ακόμη και η προσθήκη λίγων δεκάδων δευτερολέπτων ανά ταξιδιώτη μπορεί να δημιουργήσει σημαντικές συσσωρεύσεις. Στη Φρανκφούρτη, εκπρόσωπος του αεροδρομίου ανέφερε ότι οι νέοι έλεγχοι έχουν οδηγήσει σε καθυστερήσεις αναχωρήσεων και άλλες λειτουργικές δυσκολίες. Στο Μόναχο, μάλιστα, η αύξηση των χρόνων αναμονής ήταν ιδιαίτερα εμφανής στις ουρές όπου οι έλεγχοι γίνονταν χειροκίνητα, στοιχείο που ενισχύει την εκτίμηση ότι η διαδικασία εγγραφής στο EES αποτελεί έναν από τους παράγοντες πίσω από τις καθυστερήσεις.

Οι αεροπορικές εταιρείες έχουν εκφράσει επανειλημμένα ανησυχίες για την εφαρμογή του συστήματος. Ο διευθύνων σύμβουλος της Ryanair, Μάικλ Ο’Λίρι, έχει ασκήσει έντονη κριτική στον σχεδιασμό του EES, υποστηρίζοντας ότι μεγαλύτερο μέρος της διαδικασίας θα έπρεπε να μπορεί να ολοκληρώνεται διαδικτυακά πριν από την άφιξη στο αεροδρόμιο. Από την easyJet, ο διευθύνων σύμβουλος Κέντον Τζάρβις κάλεσε τις αρχές και τα αεροδρόμια να αξιοποιούν τις διαθέσιμες εξαιρέσεις όταν οι ουρές γίνονται υπερβολικές.

Για να περιοριστούν τα προβλήματα, ορισμένα αεροδρόμια έχουν προσωρινά χαλαρώσει επιμέρους απαιτήσεις του συστήματος σε περιόδους μεγάλης επιβατικής κίνησης, για παράδειγμα αναστέλλοντας προσωρινά τη συλλογή δακτυλικών αποτυπωμάτων. Ωστόσο, αυτή η ευελιξία προβλέπεται να λήξει τον Σεπτέμβριο, με οκτώ κράτη-μέλη της ΕΕ και την Ελβετία να έχουν ζητήσει παράταση. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή βρίσκεται σε συζητήσεις με τις χώρες που αντιμετωπίζουν τις μεγαλύτερες δυσκολίες.

Το πρόβλημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία για επιβάτες με ανταποκρίσεις, για τους οποίους μια μεγάλη καθυστέρηση στον συνοριακό έλεγχο μπορεί να μετατραπεί σε χαμένη πτήση. Παράλληλα, οι ουρές των δύο ωρών σε δύο από τους σημαντικότερους ευρωπαϊκούς αεροπορικούς κόμβους αναδεικνύουν τη βασική πρόκληση της νέας εποχής των ψηφιακών συνόρων: η ενίσχυση της ασφάλειας πρέπει να συμβαδίσει με την ικανότητα των αεροδρομίων να διαχειρίζονται εκατομμύρια ταξιδιώτες χωρίς να μετατρέπεται ο συνοριακός έλεγχος στο μεγαλύτερο «στενό σημείο» του ταξιδιού.