Ομόλογα: Γιατί οι αγορές θυμούνται το 1994 και γιατί η Γαλλία αποτελεί νέα εστία ανησυχίας

Η διεθνής αγορά ομολόγων βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα νέο κύμα ισχυρών πιέσεων, με τις αποδόσεις των κρατικών τίτλων να ανεβαίνουν σε επίπεδα που είχαν να καταγραφούν εδώ και δεκαετίες. Στο επίκεντρο βρίσκεται η αγορά των ΗΠΑ, όπου το 10ετές κρατικό ομόλογο άγγιξε την Πέμπτη το 5,34%, το υψηλότερο επίπεδο από το 2002, μετά τη μεγαλύτερη τριμηνιαία άνοδο της απόδοσής του εδώ και 32 χρόνια.

Ορισμένοι θυμούνται την περίοδο του 1994, όταν σημειώθηκε το λεγόμενο “Great Bond Massacre”. Η Fed προχώρησε σε γρήγορες και διαδοχικές αυξήσεις επιτοκίων, προκαλώντας απότομη άνοδο των αποδόσεων και μεγάλες απώλειες στους κατόχους ομολόγων. Εκείνη η αναταραχή είχε φτάσει να επηρεάσει ακόμη και τα δημοσιονομικά σχέδια της κυβέρνησης Κλίντον.

Η σημερινή συγκυρία δεν είναι ίδια με εκείνη του 1994, όμως η σύγκριση επανέρχεται λόγω της ταχύτητας με την οποία έχουν αυξηθεί οι μακροπρόθεσμες αποδόσεις. Και σήμερα, όπως και τότε, οι αγορές αναγκάζονται να αναθεωρήσουν γρήγορα τις προσδοκίες τους για την πορεία των επιτοκίων, καθώς οι πληθωριστικές πιέσεις και η ανθεκτικότητα της οικονομίας ενισχύουν το σενάριο υψηλότερου κόστους χρήματος για μεγαλύτερο διάστημα.

Η έντονη πτώση των τιμών των ομολόγων – οι αποδόσεις κινούνται αντίστροφα από τις τιμές – δεν περιορίζεται στις Ηνωμένες Πολιτείες. Οι πιέσεις έχουν εξαπλωθεί στην Ευρώπη και την Ασία, αυξάνοντας το κόστος χρηματοδότησης για κυβερνήσεις, επιχειρήσεις και νοικοκυριά και επαναφέροντας στο προσκήνιο το ερώτημα για το πόσο υψηλά μπορούν να παραμείνουν τα επιτόκια χωρίς να προκληθεί σημαντική επιβράδυνση της οικονομικής δραστηριότητας.

Πίσω από το sell-off βρίσκεται ένας συνδυασμός παραγόντων. Η άνοδος του ενεργειακού κόστους έχει αναζωπυρώσει τις πληθωριστικές ανησυχίες, ενώ η ανθεκτικότητα της οικονομικής δραστηριότητας έχει περιορίσει τις προσδοκίες ότι οι κεντρικές τράπεζες θα μπορέσουν σύντομα να χαλαρώσουν τη νομισματική πολιτική. Ταυτόχρονα, η τεράστια επενδυτική κινητοποίηση γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη και την κατασκευή data centers αυξάνει τη ζήτηση για κεφάλαια. Η ισχυρότερη ανάπτυξη που συνδέεται με αυτές τις επενδύσεις οδηγεί παράλληλα τους επενδυτές να εκτιμούν ότι τα επιτόκια ισορροπίας της οικονομίας ενδέχεται να παραμείνουν υψηλότερα για μεγαλύτερο διάστημα.

Η κατάσταση επιβαρύνεται από τις ανησυχίες για τα δημόσια οικονομικά και την αυξανόμενη προσφορά κρατικού χρέους. Σύμφωνα με το Institute of International Finance, οι προηγμένες οικονομίες κατέβαλαν το τελευταίο έτος πάνω από 3,3 τρισ. δολάρια σε τόκους για διεθνώς διαπραγματεύσιμα κρατικά ομόλογα, ένα μέγεθος που καταδεικνύει πόσο βαρύτερη γίνεται η εξυπηρέτηση του χρέους όταν οι αποδόσεις παραμένουν υψηλές.

Μετά την εκτίναξη στο 5,34%, εμφανίστηκαν αγοραστές που θεώρησαν ελκυστικά τα νέα επίπεδα αποδόσεων, περιορίζοντας μέρος των απωλειών. Το πρωί της Παρασκευής 2 Οκτωβρίου, το αμερικανικό 10ετές κινούνταν γύρω στο 5,247%. Ωστόσο, η σταθεροποίηση δεν θεωρείται ακόμη ένδειξη ότι η άνοδος των αποδόσεων έχει ολοκληρώσει τον κύκλο της. Από τα τέλη Αυγούστου η βασική τάση παραμένει ανοδική και προηγούμενες προσπάθειες ανάκαμψης των ομολόγων αποδείχθηκαν βραχύβιες.

Καθοριστικός παράγοντας για την επόμενη κίνηση της αγοράς είναι πλέον η εικόνα της αμερικανικής αγοράς εργασίας. Οι αναλυτές αναμένουν ότι οι νέες θέσεις εργασίας στις ΗΠΑ αυξήθηκαν κατά περίπου 90.000 τον Σεπτέμβριο, με το ποσοστό ανεργίας να εκτιμάται ότι θα παραμείνει γύρω στο 4,1%. Μια ισχυρότερη από την αναμενόμενη έκθεση θα μπορούσε να ενισχύσει εκ νέου τις πιέσεις στα ομόλογα, καθώς θα έδινε στη Fed μεγαλύτερο περιθώριο να διατηρήσει αυστηρή πολιτική.

Νέα εστία ανησυχίας η Γαλλία

Η απόδοση του γαλλικού 10ετούς κινήθηκε κοντά στο 5%, στα υψηλότερα επίπεδα από το 2002, καθώς οι επενδυτές αμφισβητούν την πορεία των δημόσιων οικονομικών της χώρας. Η διαφορά απόδοσης μεταξύ γαλλικών και γερμανικών 10ετών ομολόγων ξεπέρασε τις 140 μονάδες βάσης, πλησιάζοντας επίπεδα που είχαν καταγραφεί κατά την περίοδο της κρίσης χρέους της Ευρωζώνης. Οι πιέσεις στη Γαλλία έχουν ενισχύσει και τις απώλειες του ευρώ.

Η Γαλλία θα μπορούσε να εξελιχθεί σε συστημικό κίνδυνο για την Ευρωζώνη, αν η δημοσιονομική και πολιτική πίεση μετατραπεί σε κρίση εμπιστοσύνης στις αγορές.

Στη Βρετανία, η απόδοση του 30ετούς κρατικού ομολόγου ξεπέρασε το 6%, φθάνοντας στα υψηλότερα επίπεδα από το 1998, ενώ και στην Ιαπωνία η άνοδος των αποδόσεων συνεχίζεται καθώς η οικονομία επιχειρεί να προσαρμοστεί σε ένα περιβάλλον σταθερότερου πληθωρισμού.

Δολάριο σε υψηλό 17 μηνών

Οι αναταράξεις στα ομόλογα έχουν περάσει και στις αγορές συναλλάγματος. Το δολάριο κινείται κοντά σε υψηλό 17 μηνών, οδεύοντας προς τρίτη συνεχόμενη εβδομαδιαία άνοδο. Το ευρώ βρέθηκε περίπου στα 1,1237 δολάρια, κοντά στα χαμηλότερα επίπεδά του από τον Μάιο του 2025.

Παράλληλα, οι υψηλές τιμές της ενέργειας συνεχίζουν να τροφοδοτούν τον προβληματισμό για τον πληθωρισμό. Το Brent παραμένει πάνω από το ψυχολογικό όριο των 100 δολαρίων το βαρέλι, αν και την Παρασκευή υποχώρησε κοντά στα 101,6 δολάρια.