ΟΟΣΑ για απασχόληση στην Ελλάδα : Η περιφέρεια μένει πίσω σε δουλειές και εισόδημα

Η εικόνα της ελληνικής αγοράς εργασίας το 2026 είναι σαφώς βελτιωμένη σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια, χωρίς όμως αυτό να σημαίνει ότι τα οφέλη της ανάκαμψης κατανέμονται ισόρροπα σε ολόκληρη τη χώρα. Το OECD Employment Outlook 2026, το οποίο εστιάζει ειδικά στις γεωγραφικές ανισότητες στην απασχόληση και στα εισοδήματα, αναφέρει πως πίσω από τη θετική εξέλιξη των εθνικών δεικτών εξακολουθούν να υπάρχουν μεγάλες αποκλίσεις ανάμεσα στις περιφέρειες, τόσο ως προς τις δυνατότητες απασχόλησης όσο και ως προς το διαθέσιμο εισόδημα και τις προοπτικές κοινωνικής ανόδου. Η ίδια η έκθεση έχει ως κεντρικό αντικείμενο τις «γεωγραφικές ανισότητες στις θέσεις εργασίας και στα εισοδήματα».

Σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, κατά τη διετία έως το πρώτο τρίμηνο του 2026, η Ελλάδα συγκαταλέγεται μαζί με την Ιταλία, την Πορτογαλία και την Ισπανία στις χώρες της Νότιας Ευρώπης όπου καταγράφηκε από τις ισχυρότερες αυξήσεις του ποσοστού απασχόλησης. Παράλληλα, στην Ελλάδα αυξήθηκε σχετικά έντονα και η συμμετοχή του πληθυσμού στην αγορά εργασίας. Η βελτίωση υποδηλώνει ότι η οικονομική ανάκαμψη έχει πλέον μεταφραστεί σε μεγαλύτερη αξιοποίηση του ανθρώπινου δυναμικού. Επιπλέον, ο ΟΟΣΑ επισημαίνει ότι μέρος της αύξησης της απασχόλησης και της συμμετοχής στην Ελλάδα συνδέεται με αυξημένα ποσοστά απασχόλησης ή συμμετοχής των μεταναστών.

Ωστόσο, η εθνική εικόνα δεν είναι αρκετή για να περιγράψει την πραγματικότητα. Το βασικό μήνυμα της έκθεσης είναι ότι ο τόπος κατοικίας επηρεάζει καθοριστικά την πιθανότητα ενός ατόμου να εργαστεί. Στις χώρες του ΟΟΣΑ, η μέση διαφορά στο ποσοστό απασχόλησης ανάμεσα στις περιφέρειες με τις καλύτερες και εκείνες με τις χειρότερες επιδόσεις φθάνει τις 11,4 ποσοστιαίες μονάδες, ενώ σε περισσότερες από τις μισές οικονομίες η συνολική απόσταση μεταξύ των περιφερειακών άκρων ξεπερνά τις 20 μονάδες.

Το ελληνικό πρόβλημα δεν είναι μόνο η ανεργία αλλά και η γεωγραφία των ευκαιριών

Για την Ελλάδα, αυτό σημαίνει ότι η ανάκαμψη της απασχόλησης δεν πρέπει να αξιολογείται μόνο με έναν εθνικό μέσο όρο. Η περιφερειακή διάσταση είναι εξίσου κρίσιμη. Το γράφημα του ΟΟΣΑ για τις μικρές περιφέρειες της Ευρώπης και των υπόλοιπων χωρών δείχνει ότι και στην Ελλάδα υπάρχουν αισθητές αποστάσεις μεταξύ περιοχών ως προς την απασχόληση και την ανεργία. Η γενικότερη ανάλυση της έκθεσης αποδίδει τέτοιες αποκλίσεις όχι μόνο στα χαρακτηριστικά των ίδιων των εργαζομένων, αλλά κυρίως στη διαφορετική οικονομική δυναμική, παραγωγικότητα και ποιότητα των θέσεων εργασίας που μπορεί να προσφέρει κάθε τόπος.

Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για μια χώρα όπως η Ελλάδα, όπου η οικονομική δραστηριότητα συγκεντρώνεται έντονα σε συγκεκριμένα μητροπολιτικά και τουριστικά κέντρα. Οι περιοχές με περισσότερες επιχειρήσεις υψηλής παραγωγικότητας, καλύτερη συνδεσιμότητα, περισσότερες υπηρεσίες και μεγαλύτερη συγκέντρωση ανθρώπινου κεφαλαίου μπορούν να δημιουργούν περισσότερες και καλύτερα αμειβόμενες θέσεις εργασίας. Αντίθετα, η περιφέρεια μπορεί να παγιδεύεται σε έναν φαύλο κύκλο χαμηλής παραγωγικότητας, περιορισμένων επενδύσεων και χαμηλότερων εισοδημάτων.

Η έκθεση επισημαίνει επίσης ότι οι θέσεις εργασίας υψηλής προστιθέμενης αξίας συγκεντρώνονται δυσανάλογα στις πρωτεύουσες. Στην περίπτωση της Ελλάδας, πάντως, η κυριαρχία της πρωτεύουσας συνδυάζεται με σχετικά μεγαλύτερη διάχυση τέτοιων θέσεων και σε άλλες μητροπολιτικές περιοχές σε σύγκριση με το συνηθισμένο πρότυπο του ΟΟΣΑ.

Το πιο εντυπωσιακό εύρημα για την Ελλάδα αφορά τα εισοδήματα. Ο ΟΟΣΑ εξετάζει το διάμεσο διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών στις μικρές περιφέρειες, δηλαδή το εισόδημα μετά από φόρους, ασφαλιστικές εισφορές και κρατικές μεταβιβάσεις, προσαρμοσμένο στο μέγεθος του νοικοκυριού. Σε αυτή τη μέτρηση, η Ελλάδα εμφανίζει λόγο περίπου 2,1 μεταξύ της περιφέρειας με το υψηλότερο και εκείνης με το χαμηλότερο διάμεσο διαθέσιμο εισόδημα. Πρόκειται για μία από τις μεγαλύτερες περιφερειακές αποκλίσεις μεταξύ των χωρών που εξετάζονται και για εξαιρετικά υψηλή τιμή σε σχέση με το μέγεθος της χώρας. Ο ΟΟΣΑ συνδέει εν μέρει το αποτέλεσμα με το γεγονός ότι η Ελλάδα διαθέτει μεγάλο αριθμό μικρών περιφερειακών μονάδων σε σχέση με την έκτασή της.

Με απλά λόγια, η οικονομική πραγματικότητα που βιώνει ένα ελληνικό νοικοκυριό μπορεί να διαφέρει πολύ ανάλογα με το πού βρίσκεται. Η διαφορά αυτή δεν αποτελεί απλώς στατιστικό ζήτημα. Επηρεάζει την κατανάλωση, την πρόσβαση σε κατοικία και υπηρεσίες, τις εκπαιδευτικές δυνατότητες των παιδιών, την απόφαση των νέων να παραμείνουν ή να εγκαταλείψουν έναν τόπο και, τελικά, τη δημογραφική και αναπτυξιακή προοπτική ολόκληρων περιοχών.

Η Αθήνα δεν αρκεί για να «τραβήξει» ολόκληρη τη χώρα

Η ανάλυση του ΟΟΣΑ παρουσιάζει τις πρωτεύουσες γενικά ως περιοχές υψηλότερων εισοδημάτων αλλά ταυτόχρονα μεγαλύτερων εσωτερικών ανισοτήτων. Για την Ελλάδα, ως «περιφέρεια πρωτεύουσας» χρησιμοποιείται η Κεντρική Αθήνα, επειδή η μητροπολιτική Αθήνα είναι χωρισμένη σε αρκετές μικρές περιφερειακές μονάδες. Αυτό έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, διότι αποκαλύπτει ότι ακόμη και ο διαχωρισμός «Αθήνα εναντίον περιφέρειας» είναι υπερβολικά απλοϊκός. Μέσα στην ίδια την ευρύτερη μητροπολιτική περιοχή υπάρχουν σημαντικές διαφοροποιήσεις. Στο γράφημα του ΟΟΣΑ για την Ελλάδα παρατηρείται επίσης θετική σχέση μεταξύ του εισοδηματικού επιπέδου μιας περιοχής και της εσωτερικής της ανισότητας, με συντελεστή συσχέτισης περίπου 0,58. Δηλαδή, οι πιο εύπορες ελληνικές περιοχές τείνουν ταυτόχρονα να εμφανίζουν μεγαλύτερες αποκλίσεις μεταξύ πλουσιότερων και φτωχότερων νοικοκυριών. Η εικόνα αυτή αποτυπώνεται στο σχετικό διάγραμμα της σελίδας 114 της έκθεσης.

Ένα ακόμη εύρημα αποτρέπει μια υπεραπλουστευμένη ανάγνωση των περιφερειακών ανισοτήτων. Αν και η Ελλάδα ανήκει στις χώρες όπου οι διαφορές μεταξύ περιοχών συμβάλλουν περισσότερο στη συνολική εισοδηματική ανισότητα, το μεγαλύτερο μέρος της ανισότητας εξακολουθεί να βρίσκεται εντός των περιφερειών και όχι μεταξύ τους. Σε όλο το δείγμα του ΟΟΣΑ, οι διαφορές μεταξύ περιφερειών εξηγούν κατά μέσο όρο μόλις περίπου το 5% της συνολικής ανισότητας του διαθέσιμου εισοδήματος, ενώ το υπόλοιπο 95% προέρχεται από τις διαφορές μεταξύ νοικοκυριών που ζουν στην ίδια περιοχή. Η Ελλάδα βρίσκεται μεταξύ των χωρών όπου το γεωγραφικό σκέλος είναι συγκριτικά μεγαλύτερο.

Στο γράφημα της σελίδας 119, η Ελλάδα βρίσκεται μάλιστα στη δεύτερη υψηλότερη θέση μεταξύ των χωρών που παρουσιάζονται ως προς το μερίδιο της συνολικής ανισότητας που συνδέεται με διαφορές μεταξύ περιφερειών, χωρίς όμως το ποσοστό αυτό να υπερβαίνει το αντίστοιχο του Ισραήλ.

Αυτό σημαίνει ότι μία αποτελεσματική πολιτική δεν μπορεί να περιορίζεται μόνο στη μεταφορά πόρων από την Αθήνα προς την περιφέρεια. Απαιτεί και κοινωνικές πολιτικές μέσα σε κάθε περιοχή: καλύτερη πρόσβαση σε ποιοτικές θέσεις εργασίας, εκπαίδευση, επανακατάρτιση, στέγαση και κοινωνικές υπηρεσίες.

Το εισόδημα σήμερα καθορίζει και τις πιθανότητες ανόδου αύριο

Ο ΟΟΣΑ διαπιστώνει ότι όσοι ξεκινούν από χαμηλά εισοδήματα και κατοικούν σε φτωχότερες περιοχές έχουν μικρότερες πιθανότητες να ανεβούν στην εισοδηματική κλίμακα. Οι κάτοικοι περιοχών χαμηλού εισοδήματος αντιμετωπίζουν περιορισμένες ευκαιρίες απασχόλησης, υποδομών και πρόσβασης σε βασικές υπηρεσίες, ενώ η χαμηλή γεωγραφική κινητικότητα σημαίνει ότι οι περισσότεροι δεν μετακινούνται εύκολα σε περιοχές με καλύτερες προοπτικές.

Μισθοί: ανάκαμψη με νέες πιέσεις

Η εικόνα είναι σύνθετη και στο μέτωπο των μισθών. Σε επίπεδο ΟΟΣΑ, οι πραγματικοί μισθοί συνέχιζαν να αυξάνονται στις αρχές του 2026, αλλά ο ρυθμός ανάκαμψης είχε αρχίσει να επιβραδύνεται. Η Ελλάδα συμμετέχει σε αυτή τη διαδικασία ανάκτησης της αγοραστικής δύναμης μετά το πληθωριστικό σοκ των προηγούμενων ετών.

Ο πραγματικός κατώτατος μισθός στην Ελλάδα μειώθηκε μεταξύ Απριλίου 2025 και Απριλίου 2026, καθώς η ονομαστική αύξηση δεν ήταν αρκετή ώστε να αντισταθμίσει πλήρως την εξέλιξη των τιμών. Παρά ταύτα, σε σύγκριση με το 2021, ο πραγματικός κατώτατος μισθός παραμένει υψηλότερος, όπως και σχεδόν σε όλες τις χώρες του ΟΟΣΑ με θεσμοθετημένο κατώτατο μισθό.

Εδώ το report