ΟΟΣΑ: Στο 26% οι συνταξιοδοτικές εισφορές στην Ελλάδα – Βαρύ φορτίο για μισθωτούς, παγίδα για ελεύθερους επαγγελματίες

Στις χώρες με τις υψηλότερες υποχρεωτικές συνταξιοδοτικές εισφορές συγκαταλέγεται η Ελλάδα, σύμφωνα με τη νέα έκθεση του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ), με τίτλο «OECD Pensions Outlook 2026 – Are We Saving Enough for Retirement?», που δημοσιεύθηκε στις 4 Νοεμβρίου 2026.

Ειδικότερα, το συνολικό ποσοστό των υποχρεωτικών συνταξιοδοτικών εισφορών για μισθωτούς του ιδιωτικού τομέα με μέσες αποδοχές έφτασε στην Ελλάδα το 26% το 2024, όταν ο μέσος όρος στις χώρες του ΟΟΣΑ διαμορφωνόταν στο 18,8%.

Πρόκειται για διαφορά 7,2 ποσοστιαίων μονάδων, η οποία κατατάσσει την Ελλάδα μεταξύ των χωρών με τις μεγαλύτερες επιβαρύνσεις για τη χρηματοδότηση των συντάξεων.

Το ποσοστό 26% αφορά τις συνολικές υποχρεωτικές εισφορές, δηλαδή το άθροισμα εργατικών και εργοδοτικών εισφορών που περιλαμβάνει ο σχετικός δείκτης του ΟΟΣΑ, και όχι αποκλειστικά τις κρατήσεις από τον μισθό του εργαζομένου.

Η Ελλάδα στην τέταρτη θέση των υψηλότερων εισφορών

Σύμφωνα με τα αναλυτικά στοιχεία του ΟΟΣΑ για το 2024, η Ελλάδα καταλαμβάνει την τέταρτη θέση μεταξύ των χωρών με τις υψηλότερες υποχρεωτικές συνταξιοδοτικές εισφορές για εργαζομένους με μέσες αποδοχές.

Ωστόσο, ο ΟΟΣΑ επισημαίνει ότι οι υψηλές υποχρεωτικές εισφορές ενδέχεται να περιορίζουν τα οικονομικά περιθώρια των εργαζομένων για πρόσθετη, προαιρετική συνταξιοδοτική αποταμίευση.

Με άλλα λόγια, όσο μεγαλύτερο μέρος του εργασιακού εισοδήματος κατευθύνεται υποχρεωτικά προς τη χρηματοδότηση του ασφαλιστικού συστήματος, τόσο δυσκολότερη μπορεί να καθίσταται η δημιουργία συμπληρωματικών συνταξιοδοτικών αποταμιεύσεων.

Ελεύθεροι επαγγελματίες: Χαμηλότερες εισφορές, μεγαλύτερος κίνδυνος για τη σύνταξη

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην έκθεση στους αυτοαπασχολούμενους και στους ελεύθερους επαγγελματίες, οι οποίοι στην Ελλάδα αντιμετωπίζουν διαφορετικό καθεστώς συνταξιοδοτικών εισφορών σε σχέση με τους μισθωτούς.

Ο ΟΟΣΑ περιλαμβάνει ρητά την Ελλάδα στις χώρες όπου οι αυτοαπασχολούμενοι καταβάλλουν χαμηλότερες εισφορές από τους μισθωτούς, είτε λόγω χαμηλότερων συντελεστών είτε λόγω εισφορών καθορισμένου ποσού.

Αυτή η διαφοροποίηση έχει μακροπρόθεσμες συνέπειες, καθώς οι χαμηλότερες συνταξιοδοτικές εισφορές συνδέονται με τη δημιουργία μικρότερων συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων και, συνεπώς, με χαμηλότερες αναμενόμενες συντάξεις.

Η έκθεση αναδεικνύει έτσι μια σημαντική αντίφαση: ενώ οι μισθωτοί στην Ελλάδα επιβαρύνονται με υψηλές υποχρεωτικές συνταξιοδοτικές εισφορές, οι αυτοαπασχολούμενοι ενδέχεται να αντιμετωπίσουν μεγαλύτερη απόσταση ανάμεσα στη σύνταξη που θα λάβουν και στο εισόδημα που θα χρειάζονται μετά την αποχώρησή τους από την εργασία.

Στο 13,1% το μέσο συνταξιοδοτικό κενό των αυτοαπασχολούμενων

Σύμφωνα με την ανάλυση του ΟΟΣΑ, η πρόσθετη αποταμίευση που απαιτείται για την επίτευξη ενός επιθυμητού συνταξιοδοτικού εισοδήματος είναι μεγαλύτερη στους αυτοαπασχολούμενους σε σχέση με τους μισθωτούς.

Μέσοι όροι χωρών με θετικό συνταξιοδοτικό κενό, για άνδρες με μέσες αποδοχές. Δεν αποτελούν ειδικά ποσοστά για την Ελλάδα. Πηγή: OECD Pensions Outlook 2026.

Η διαφορά αυτή αποτυπώνει τη μεγαλύτερη ανάγκη συμπληρωματικής συνταξιοδοτικής αποταμίευσης για τους αυτοαπασχολούμενους.

Ο ΟΟΣΑ χρησιμοποιεί ως σημείο αναφοράς για τους εργαζομένους με μέσες αποδοχές έναν στόχο συνταξιοδοτικού εισοδήματος ίσου με το 70% των προηγούμενων αποδοχών τους. Το «συνταξιοδοτικό κενό» εκφράζει το πρόσθετο ποσοστό εισφοράς σε ένα κεφαλαιοποιητικό συνταξιοδοτικό πρόγραμμα που θα απαιτούνταν για να επιτευχθεί αυτός ο στόχος.

Επομένως, το 13,1% δεν είναι το ποσοστό των σημερινών υποχρεωτικών εισφορών των αυτοαπασχολούμενων, αλλά ένας δείκτης της επιπλέον αποταμίευσης που απαιτείται κατά μέσο όρο στις εξεταζόμενες χώρες.

Για τους μισθωτούς στην Ελλάδα μηδενικό το πρόσθετο συνταξιοδοτικό κενό

Ενδιαφέρον παρουσιάζει και μια δεύτερη διαπίστωση της έκθεσης που αφορά ειδικά την Ελλάδα.

Σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, οι άνδρες μισθωτοί με πλήρη εργασιακό βίο εμφανίζουν μηδενικό πρόσθετο συνταξιοδοτικό κενό στο θεωρητικό μοντέλο υπολογισμού, καθώς το υποχρεωτικό σύστημα προβλέπεται να εξασφαλίζει ποσοστό αναπλήρωσης τουλάχιστον 70%.

Μάλιστα, η Ελλάδα συγκαταλέγεται μαζί με το Λουξεμβούργο και την Ολλανδία στις χώρες όπου αυτό ισχύει για άνδρες μισθωτούς ανεξαρτήτως επιπέδου αποδοχών στις εξεταζόμενες κατηγορίες.

Το εύρημα αυτό δεν σημαίνει ότι όλοι οι σημερινοί εργαζόμενοι στην Ελλάδα θα εξασφαλίσουν αντίστοιχα υψηλή σύνταξη. Η ανάλυση στηρίζεται σε θεωρητικές παραδοχές πλήρους ασφαλιστικού βίου, οι οποίες δεν αποτυπώνουν απαραίτητα τις διακοπές εργασίας, την ανεργία ή τις περιπτώσεις περιορισμένων ετών ασφάλισης.

Το δίλημμα του ΟΟΣΑ: Περισσότερες εισφορές ή περισσότερη αποταμίευση;

Η έκθεση θέτει στο επίκεντρο το ζήτημα της επάρκειας των μελλοντικών συντάξεων, σε μια περίοδο κατά την οποία η γήρανση του πληθυσμού αυξάνει τις πιέσεις στα συνταξιοδοτικά συστήματα.

Ο ΟΟΣΑ επισημαίνει ότι η αύξηση των υποχρεωτικών εισφορών μπορεί να βελτιώσει τα μελλοντικά συνταξιοδοτικά δικαιώματα. Ταυτόχρονα, όμως, μπορεί να επιβαρύνει την απασχόληση, τους μισθούς και την κατανάλωση των νοικοκυριών.

Ειδικά για τους αυτοαπασχολούμενους, προτείνει να εξετάζεται η αύξηση των υποχρεωτικών συνταξιοδοτικών εισφορών όταν οι εισφορές τους υπολείπονται εκείνων των μισθωτών και το συνταξιοδοτικό κενό είναι μεγαλύτερο.

Η πρόταση δεν αποτελεί ειδική σύσταση για άμεση αύξηση των ελληνικών ασφαλιστικών εισφορών, αλλά γενική κατεύθυνση πολιτικής για τις χώρες στις οποίες διαπιστώνονται αντίστοιχες ανισότητες.

Για την Ελλάδα, το βασικό ζήτημα που αναδεικνύεται είναι διπλό: από τη μία πλευρά, το υψηλό επίπεδο επιβάρυνσης της μισθωτής εργασίας και, από την άλλη, η ανάγκη διασφάλισης επαρκών μελλοντικών συντάξεων για τους ελεύθερους επαγγελματίες και τους αυτοαπασχολούμενους.