Oxfam: Οι υπερπλούσιοι μολύνουν τον πλανήτη και κερδίζουν από την κλιματική καταστροφή

Το πλουσιότερο 0,1% του παγκόσμιου πληθυσμού, δηλαδή μόλις 8 εκατομμύρια άνθρωποι, παράγει περισσότερη ρύπανση διοξειδίου του άνθρακα από όση το φτωχότερο 50% της ανθρωπότητας συνδυαστικά (3,5 δισεκατομμύρια άνθρωποι), σύμφωνα με νέα ανάλυση της Oxfam.

Η έκθεση, που δόθηκε στη δημοσιότητα ενόψει της συνόδου του ΟΗΕ για το κλίμα (COP31) στην Τουρκία, αποκαλύπτει πώς οι υπερπλούσιοι οδηγούν τον πλανήτη στην κλιματική κατάρρευση μέσα από τις δυσανάλογες εκπομπές τους, ενώ παράλληλα προστατεύουν τους εαυτούς τους από τις συνέπειες και κερδοσκοπούν όλο και περισσότερο από την καταστροφή.

Ένα άτομο που ανήκει στο πλουσιότερο 0,1% έχει συμβάλει σχεδόν 400 φορές περισσότερο στους σημερινούς ακραίους καύσωνες σε σύγκριση με κάποιον από το φτωχότερο 50%. Συνολικά, αυτή η μικρή ομάδα ανθρώπων παράγει πάνω από τριπλάσια ρύπανση άνθρακα σε σχέση με ολόκληρο τον πληθυσμό της Υποσαχάριας Αφρικής, δηλαδή 1,3 δισεκατομμύρια ανθρώπους.

«Η κλιματική κρίση συχνά περιγράφεται ως μια κοινή πρόκληση για την ανθρωπότητα. Δεν είναι. Εκείνοι που έχουν συμβάλει λιγότερο στην πρόκλησή της χάνουν τα σπίτια τους, τις σοδειές τους και, όλο και συχνότερα, τη ζωή τους. Την ίδια στιγμή, οι υπερπλούσιοι μπορούν να εξαγοράσουν τη σωτηρία τους, καταφεύγοντας σε υπόγεια καταφύγια υψηλής τεχνολογίας, προσλαμβάνοντας ιδιωτικά συνεργεία πυρόσβεσης και εξασφαλίζοντας ιδιωτικές ασφαλίσεις, ενώ κερδίζουν ενεργά από τις συνέπειες της δικής τους ρύπανσης. Δεν πρόκειται για τραγωδία κοινής μοίρας, αλλά για έγκλημα ακραίας ανισότητας», δήλωσε ο Εκτελεστικός Διευθυντής της Oxfam International, Αμιτάμπ Μπεχάρ.

Συνδυάζοντας δεδομένα για την ανισότητα των εκπομπών άνθρακα με εξελιγμένα μοντέλα κλιματικής απόδοσης ευθυνών, η Oxfam διαπίστωσε τα εξής:

Το πλουσιότερο 1% ευθύνεται για το 20% της παγκόσμιας υπερθέρμανσης από το 1990 έως σήμερα, 100 φορές περισσότερο ανά άτομο από ό,τι κάποιος στο φτωχότερο μισό της ανθρωπότητας.

Μόλις ένα έτος εκπομπών από το πλουσιότερο 1% θα προκαλέσει 1,9 εκατομμύρια επιπλέον θανάτους σχετιζόμενους με τη ζέστη. Το 78% αυτών των θανάτων θα σημειωθεί σε χώρες χαμηλού και χαμηλότερου μεσαίου εισοδήματος, παρόλο που οι χώρες αυτές ευθύνονται μόλις για το 8% των παγκόσμιων εκπομπών.

Οι εκπομπές του πλουσιότερου 1% θα προκαλέσουν ζημίες ύψους σχεδόν 53 τρισεκατομμυρίων δολαρίων έως το 2050.

Η ιδιωτική αεροπορία, που χρησιμοποιείται αποκλειστικά από τους υπερπλούσιους, παραμένει ένα από τα πιο ξεκάθαρα παραδείγματα ακραίας κλιματικής ανισότητας.

Νέα ανάλυση της Oxfam σε δεδομένα εντοπισμού ιδιωτικών τζετ δείχνει ότι τα ιδιωτικά αεροσκάφη εκπέμπουν συνολικά περισσότερη ρύπανση άνθρακα μέσα σε μόλις δύο δευτερόλεπτα από όση εκπέμπει ένας άνθρωπος από το φτωχότερο μισό της ανθρωπότητας σε ολόκληρο το έτος.

Ενώ οι υπερπλούσιοι ευθύνονται για δυσανάλογο μερίδιο της ρύπανσης, είναι οι απλοί άνθρωποι που υφίστανται τις συνέπειες των πλημμυρών, των πυρκαγιών και του λιμού.

Οι υπερπλούσιοι αγοράζουν την ασφάλειά τους μέσω ιδιωτικών ασφαλίσεων και κατοικιών σε ασφαλέστερες, δροσερές περιοχές. Για όλους τους υπόλοιπους, οι κλιματικές καταστροφές σημαίνουν κατεστραμμένα σπίτια και σοδειές, εξαντλημένες αποταμιεύσεις και χαμένα μέσα διαβίωσης. Αυτό αφήνει τους ανθρώπους ακόμη πιο εκτεθειμένους όταν χτυπήσει η επόμενη καταστροφή, βαθαίνοντας την ανισότητα που τους κατέστησε εξαρχής ευάλωτους. Έως το 2050, έως και 1 δισεκατομμύριο άνθρωποι (περίπου το 10% του παγκόσμιου πληθυσμού) ενδέχεται να εκτοπιστούν λόγω της κλιματικής κρίσης, με τη συντριπτική πλειονότητα να βρίσκεται στον Παγκόσμιο Νότο.

Η έκθεση αποκαλύπτει επίσης πώς οι κλιματικές καταστροφές έχουν μετατραπεί σε μια ιδιαίτερα κερδοφόρα επιχείρηση. Η παγκόσμια αγορά αποκατάστασης καταστροφών αναμένεται να αυξηθεί από τα 70 δισεκατομμύρια στα 92 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως έως το 2029.

Ο νέος δείκτης της Oxfam (Destroy & Rebuild Index) εντοπίζει 217 πολυεθνικές που κερδοσκοπούν τόσο από βιομηχανίες που τροφοδοτούν την κλιματική κατάρρευση όσο και από την ετοιμότητα, την αποκατάσταση και την ανασυγκρότηση μετά από καταστροφές. Η BlackRock και η Vanguard έχουν επενδύσει στο 92% των εταιρειών αυτού του δείκτη, με τις συνολικές επενδύσεις τους να ξεπερνούν το 1 τρισεκατομμύριο δολάρια.

Η έκθεση προειδοποιεί επίσης ότι οι κλιματικές καταστροφές εργαλειοποιούνται όλο και περισσότερο για την προώθηση πολιτικών που διευρύνουν τις ανισότητες, όπως η ιδιωτικοποίηση της κλιματικής δράσης και των δημόσιων υπηρεσιών, η αρπαγή γης, η απορρύθμιση και οι φορολογικές ελαφρύνσεις για τους υπερπλούσιους. Το αποτέλεσμα είναι ένας φαύλος κύκλος αδικίας, καθώς οι θάνατοι από πλημμύρες είναι επταπλάσιοι στις χώρες με τις μεγαλύτερες ανισότητες.

«Οι υπερπλούσιοι βάζουν φωτιά στον πλανήτη και στη συνέχεια χρεώνουν τους υπόλοιπους από εμάς για τους πυροσβεστήρες», τόνισε ο Μπεχάρ.

«Κερδίζουν από τη ρύπανση. Κερδίζουν από την καταστροφή. Και κερδίζουν ξανά από την αποκατάσταση».

Η Oxfam καλεί τις κυβερνήσεις που θα συμμετάσχουν στη σύνοδο COP31 να αναλάβουν άμεσα δράση:

Να υποχρεώσουν τους πλούσιους ρυπαντές να πληρώσουν ώστε να μειωθούν δραστικά και ταχύτατα οι εκπομπές άνθρακα, μεταξύ άλλων μέσω μόνιμων φόρων στον πλούτο και τα εισοδήματα, μόνιμης φορολόγησης των εταιρειών ορυκτών καυσίμων και τιμωρητικών φόρων σε είδη πολυτελείας με υψηλές εκπομπές, όπως τα ιδιωτικά τζετ.

Να αυξήσουν σημαντικά την κλιματική χρηματοδότηση προς τον Παγκόσμιο Νότο, δίνοντας προτεραιότητα στη δημόσια, δωρεάν χρηματοδότηση αντί για δάνεια που διογκώνουν το χρέος. Το ποσό για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή θα πρέπει να τριπλασιαστεί έως το 2035.

Να μειώσουν ριζικά την ανισότητα εντός και μεταξύ των χωρών, μεταξύ άλλων μέσω ανθεκτικών στο κλίμα δημόσιων υποδομών και υπηρεσιών.

Να βάλουν τέλος στην αισχροκέρδεια από τις κλιματικές καταστροφές. Οι κυβερνήσεις οφείλουν να περιορίσουν την εταιρική ισχύ στην αντιμετώπιση εκτάκτων αναγκών, την ανασυγκρότηση και τα συστήματα τροφίμων κατά τη διάρκεια κρίσεων.