Politico: Η αναμέτρηση Τραμπ με το Ιράν γίνεται ο πολιτικός εφιάλτης της Ευρώπης

Οι ηγέτες της Ευρώπης έχουν έναν νέο φόβο: Η αντιπαράθεση του Ντόναλντ Τραμπ με το Ιράν πρόκειται να μετατραπεί από οικονομικό σοκ σε πολιτική κρίση για το εύθραυστο κέντρο του μπλοκ.

Όπως αναφέρει το Politico, με τις τιμές της ενέργειας να ανεβαίνουν και την ανάπτυξη να υποχωρεί, οι φιλοευρωπαϊκές κυβερνήσεις προετοιμάζονται για μια κρίση την οποία έχουν μικρή δύναμη να σταματήσουν – και αυτή θα μπορούσε να διαπεράσει το ήδη αποδυναμωμένο πολιτικό ρεύμα του μπλοκ.

Σε όλη την Ευρώπη, οι μη δημοφιλείς εν ενεργεία ηγέτες αντιμετωπίζουν μια λαϊκιστική αντίδραση που θα μπορούσε να χτυπήσει αρκετά δυνατά τον επόμενο χρόνο στη Γαλλία ώστε να ωθήσει το Εθνικό Συναγερμό στη νίκη, οδηγώντας την ακροδεξιά στο Μέγαρο των Ηλυσίων και προκαλώντας σοκ σε όλο τον κόσμο.

«Το κόστος της ενέργειας κατακλύζεται από καταιγίδα στα τρόφιμα, τις μεταφορές και τη στέγαση, πλήττοντας περισσότερο τα νοικοκυριά με χαμηλό και μεσαίο εισόδημα», δήλωσε στο POLITICO ο Seamus Boland, πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής, η οποία συγκεντρώνει συνδικάτα από όλη την Ευρώπη και συμβουλεύει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την οικονομική και εργασιακή πολιτική. «Πολιτικά, αυτό δημιουργεί χώρο για δυσπιστία — όχι μόνο απέναντι στις εθνικές κυβερνήσεις, αλλά και απέναντι στην ικανότητα των ευρωπαϊκών θεσμών να προστατεύουν τους πολίτες από εξωτερικούς κραδασμούς. Υπάρχει κίνδυνος να επιταχυνθεί η υποστήριξη για πιο προστατευτικές ή εσωστρεφείς προσεγγίσεις».

Η Γαλλία είναι το μεγαλύτερο έπαθλο. Αλλά δεν είναι το σήμα στην Ευρώπη ότι το κέντρο καταρρέει.

Στη Βουλγαρία, η νίκη στις 20 Απριλίου του φιλικού προς το Κρεμλίνο πρώην προέδρου Ρούμεν Ράντεφ έχει θέσει σε κίνδυνο τους εν ενεργεία ηγέτες σε όλη την Ευρώπη. Στη Ρουμανία, μια κρίση συνασπισμού θα μπορούσε σύντομα να εκδιώξει τον φιλοευρωπαϊκό πρωθυπουργό Ιλίε Μπολόγιαν από την εξουσία. Στη Γερμανία, το ακροδεξιό κόμμα Εναλλακτική για τη Γερμανία στοχεύει σε κέρδη στις εκλογές του Σεπτεμβρίου στο κρατίδιο της Σαξονίας-Άνχαλτ, έχοντας ήδη εισχωρήσει σε τμήματα της δυτικής Γερμανίας μακριά από την παραδοσιακή ανατολική βάση εξουσίας του.

Ο πόλεμος στο Ιράν θα βρίσκεται στο επίκεντρο τη Δευτέρα, καθώς οι υφυπουργοί Οικονομικών των 27 κυβερνήσεων της ΕΕ συναντώνται στην Αθήνα για να συζητήσουν πώς να προστατεύσουν την Ένωση από τις οικονομικές επιπτώσεις χωρίς να την βυθίσουν σε κρίση χρέους, σύμφωνα με δύο διπλωμάτες της ΕΕ που γνωρίζουν τις προετοιμασίες. Οι επικεφαλής τους, οι υπουργοί Οικονομικών, θα συνεχίσουν τη συζήτηση την επόμενη εβδομάδα στις Βρυξέλλες, καθώς τα υπουργεία Οικονομικών ξεκινούν το επίπονο έργο της σύνταξης των εθνικών προϋπολογισμών για το επόμενο έτος.

Καμπανάκια συναγερμού

Όταν οι Ευρωπαίοι ηγέτες πραγματοποίησαν διήμερη σύνοδο κορυφής στην Κύπρο την περασμένη εβδομάδα, καθώς οι επικεφαλής οικονομικών υπηρεσιών και οι εμπειρογνώμονες συγκεντρώθηκαν στην Ελλάδα, ένα κοινό στοιχείο ήταν εμφανές στις ιδιωτικές συναντήσεις, τις άτυπες συζητήσεις και τις δημόσιες δηλώσεις: η οικονομία της Ευρώπης είναι ήδη αδύναμη και το σοκ του Ιράν απειλεί να την καταστήσει πολιτικά εκρηκτική.

«Καθώς το μπλοκάρισμα του Στενού του Ορμούζ επιμένει, είναι σαφές ότι οι επιπτώσεις του γίνονται πιο έντονες και, όπως λένε ορισμένοι, εξαπλώνονται στην ευρύτερη οικονομία», δήλωσε ο Ευρωπαίος Επίτροπος Οικονομίας Βάλντις Ντομπρόβσκις στο POLITICO στο περιθώριο του Οικονομικού Φόρουμ των Δελφών στην Ελλάδα. «Η συμβουλή μας είναι να παραμείνουν τα προσωρινά και στοχευμένα μέτρα για να περιοριστεί και ο δημοσιονομικός αντίκτυπός τους, επειδή ο δημοσιονομικός χώρος είναι πλέον πιο περιορισμένος ήδη από την Covid-19 και από την πρώτη ενεργειακή κρίση [που προκλήθηκε από την πλήρη εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία] το 2022».

Η αντιπαράθεση μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης συνεχίζεται μετά την ακύρωση των πρόσφατων συνομιλιών την τελευταία στιγμή. Το Στενό του Ορμούζ παραμένει κλειστό για την πλειονότητα των εμπορικών πλοίων, διατηρώντας την τιμή του πετρελαίου πάνω από τα 100 δολάρια ανά βαρέλι.

Οι επιθέσεις υπό την ηγεσία των ΗΠΑ και του Ισραήλ αποτελούν την τελευταία — και πιο οξεία — αιτία για τον οικονομικό κόκκινο συναγερμό της Ευρώπης. Αλλά τα καμπανάκια του κινδύνου χτυπούν εδώ και χρόνια.

Η Ευρώπη κινδύνευε με «αργή αγωνία», εκτός εάν οι ηγέτες δεν αναλάμβαναν εκτεταμένες μεταρρυθμίσεις για να προλάβουν τη διαφορά με την ταχύτερα αναπτυσσόμενη Κίνα και τις ΗΠΑ, προειδοποίησε ο πρώην επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, Μάριο Ντράγκι, το 2024.

«Δεν πρέπει να υποτιμούμε ότι αυτή είναι μια μοναδική στιγμή όπου ένας πρόεδρος των ΗΠΑ, ένας πρόεδρος της Ρωσίας, ένας πρόεδρος της Κίνας είναι εντελώς αντίθετοι με τους Ευρωπαίους», δήλωσε ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν στην Αθήνα την Παρασκευή, όπου είχε συνομιλίες με τον Έλληνα πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη μετά τη σύνοδο κορυφής της ΕΕ. «Επομένως, αυτή είναι η κατάλληλη στιγμή για να ξυπνήσουμε».

Σε μια ένδειξη αυξανόμενων οικονομικών πιέσεων, και οι δύο ηγέτες χρησιμοποίησαν τη συνάντησή τους για να ζητήσουν την καταμερισμό της αποπληρωμής του σχεδίου ανάκαμψης της ΕΕ μετά την πανδημία και για περισσότερο χρέος της ΕΕ για τη χρηματοδότηση των επενδυτικών προτεραιοτήτων του μπλοκ.

Υποβάθμιση των οικονομικών προβλέψεων

Η οικονομική νωθρότητα που στοιχειώνει την Ευρώπη εδώ και χρόνια μετατρέπεται σε κάτι πιο επείγον: τον στασιμοπληθωρισμό. Η άνοδος των τιμών που προκαλείται από τον πόλεμο και τον αποκλεισμό συγκρούεται με την ασθενή ανάπτυξη σε ολόκληρο το μπλοκ.

Η κρίση, που κάποτε θεωρούνταν προσωρινή, αναμένεται τώρα να έχει πιο μακροχρόνιες επιπτώσεις και εξαπλώνεται σε όλη την ευρύτερη οικονομία, δήλωσε ο Ντομπρόβσκις.

«Αντιμετωπίζουμε στασιμοπληθωρισμό — οικονομική επιβράδυνση και αύξηση του πληθωρισμού ταυτόχρονα», δήλωσε στο POLITICO. «Είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα πρέπει να αναθεωρήσουμε προς τα κάτω την [ετήσια] οικονομική μας πρόβλεψη στην εαρινή μας πρόβλεψη το δεύτερο δεκαπενθήμερο του Μαΐου».

Η Γερμανία και η Ιταλία —που αντιπροσωπεύουν μαζί περισσότερο από το ένα τρίτο του συνολικού ΑΕΠ της ΕΕ— έχουν υποβαθμίσει τις οικονομικές τους προβλέψεις για το σύνολο του έτους τις τελευταίες ημέρες.

Στη σύνοδο κορυφής της περασμένης εβδομάδας, οι ηγέτες της ΕΕ εξέτασαν προτάσεις της Επιτροπής για την άμβλυνση του πλήγματος από την ενεργειακή κρίση, συμπεριλαμβανομένων των μειώσεων του φόρου ηλεκτρικής ενέργειας, των κοινωνικών προγραμμάτων για ευάλωτα νοικοκυριά, των μειώσεων του ΦΠΑ, των στοχευμένων επιδοτήσεων για καθαρές τεχνολογίες, των επενδύσεων σε ενεργειακά δίκτυα και του συντονισμένου ανεφοδιασμού των αποθηκών φυσικού αερίου.

Αλλά οι Βρυξέλλες – ή οι εθνικές κυβερνήσεις που αντιμετωπίζουν οικονομικές δυσκολίες – μπορούν να κάνουν μόνο ένα συγκεκριμένο ποσό.

Πολλές χώρες της ΕΕ εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν υψηλά χρέη και ελλείμματα που έχουν απομείνει από τα προγράμματα οικονομικής στήριξης της εποχής της πανδημίας. Αυτό αφήνει ελάχιστα περιθώρια για το είδος της εκτεταμένης παρέμβασης που άσκησε η Ευρώπη κατά τη διάρκεια της πανδημίας ή μετά την ολοκληρωτική εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία.

Ο Ντομπρόβσκις δήλωσε ότι η Επιτροπή αναβάλλει τη λήψη μέτρων τύπου μπαζούκα και προτρέπει τις κυβερνήσεις να επιμείνουν στην «στοχευμένη, προσωρινή» υποστήριξη — με άλλα λόγια, να παρεμβαίνουν μόνο εκεί που ο πόνος είναι πιο έντονος.

«Είναι ηλίθιο»

Η οικονομική ζοφερότητα ανοίγει επίσης ξανά ένα από τα παλαιότερα ρήγματα της ΕΕ: ​​τη διαμάχη μεταξύ των λιτών βόρειων χωρών και των νότιων κρατών που απαιτούν περισσότερη υποστήριξη από τις Βρυξέλλες.

Οι διαπραγματεύσεις για τον προϋπολογισμό της ΕΕ ύψους 1,8 τρισεκατομμυρίων ευρώ για την περίοδο 2028-2034 έχουν γίνει πεδίο μάχης. Οι βόρειες χώρες θέλουν να περιορίσουν τις δαπάνες και να κατευθύνουν περισσότερα χρήματα προς την άμυνα. Οι νότιες χώρες υποστηρίζουν ότι χρειάζονται οικονομική στήριξη. Ένα άλλο νομοσχέδιο που διαφαίνεται στις συνομιλίες είναι: Από το 2028, η ΕΕ πρόκειται να αρχίσει να αποπληρώνει 25 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως για το κοινό χρέος που εξέδωσε για την αντιμετώπιση των οικονομικών επιπτώσεων από την πανδημία Covid.

«Χρειαστήκαμε κατά τη διάρκεια της Covid. Σήμερα κάποιοι μας λένε ότι πρέπει να αποπληρώσουμε γρήγορα τα χρέη μας», δήλωσε ο Μακρόν την Παρασκευή. «Είναι ηλίθιο».