Σέρμπος για τη γαλλική ρηματική διακοίνωση: «Κίνδυνος de facto συνδιαχείρισης, δημιουργεί προηγούμενο»

«Σφάζει με το γάντι» την κυβέρνηση Μητσοτάκη για τη διαχείριση της υπόθεσης του υποβρύχιου καλωδίου, τις τουρκικές NAVTEX και τη γαλλική ρηματική διακοίνωση ο καθηγητής Διεθνούς Πολιτικής στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, Σωτήρης Σέρμπος, προειδοποιώντας ότι η απουσία ουσιαστικής αντίδρασης στις τουρκικές πιέσεις δημιουργεί επικίνδυνα προηγούμενα.

Ο πρώην σύμβουλος του πρωθυπουργού για θέματα εξωτερικής πολιτικής ασκεί έντονη κριτική στους κυβερνητικούς χειρισμούς, κάνοντας λόγο για λανθασμένη διαχείριση της κρίσης στην Κάσο, ενώ εκφράζει την ανησυχία του για τον κίνδυνο να παγιωθεί μια πρακτική de facto συνδιαχείρισης σε θαλάσσιες περιοχές όπου η Τουρκία προβάλλει διεκδικήσεις.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Νέα τουρκική παρέμβαση για το καλώδιο Ελλάδας, Κύπρου: Απάντηση της Αθήνας με αντι-NAVTEX

Η  Άγκυρα επιχείρησε εκ νέου να εμφανιστεί ως αρμόδια για τις έρευνες του Great Sea Interconnector, επικαλούμενη τουρκική υφαλοκρηπίδα και «συγκατάθεση». Η Ελλάδα απέρριψε επισήμως τις τουρκικές αξιώσεις, ενώ το ερευνητικό «Abeille Marengo» απέπλευσε από το Ηράκλειο για την επανεκκίνηση των εργασιών

Υπενθυμίζεται ότι ο Σωτήρης Σέρμπος είχε υποβάλει στα τέλη Αυγούστου την παραίτησή του από τη θέση του μετακλητού συμβούλου της Γενικής Γραμματείας του πρωθυπουργού για θέματα εξωτερικής πολιτικής. Στο παρελθόν είχε αναλάβει επίσης καθήκοντα συμβούλου στο πρωθυπουργικό επιτελείο, ενώ είχε διατελέσει σύμβουλος εξωτερικής πολιτικής και σε άλλα πολιτικά γραφεία και υπουργεία.

Μιλώντας στο ραδιόφωνο του Mega News 104.6 και στην εκπομπή «Ανατροπές» με τη Ράνια Τζίμα και τον Γιώργο Παπαχρήστο, ο καθηγητής περιέγραψε τη στάση της Άγκυρας ως «bullying», επισημαίνοντας ότι η έλλειψη αντίδρασης ενθαρρύνει την επανάληψη των πιέσεων.

«Η Τουρκία έκανε bullying. Και αν δεν αντιδράσεις στο bullying, την επόμενη φορά θα σε ενοχλήσουν περισσότερο. Ειδικά, αν αυτός που σου κάνει bullying θεωρεί ότι δεν θα έχει κόστος και συνέπειες», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Η γαλλική ρηματική διακοίνωση και ο κίνδυνος «de facto συνδιαχείρισης»

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε ο Σωτήρης Σέρμπος στη γαλλική ρηματική διακοίνωση, μέσω της οποίας υπήρξε επίσημη διπλωματική ενημέρωση της τουρκικής πλευράς για τις θαλάσσιες έρευνες που συνδέονται με την πόντιση του υποβρύχιου καλωδίου.

Κατά την εκτίμησή του, η συγκεκριμένη κίνηση ενέχει τον κίνδυνο δημιουργίας ενός προηγουμένου, το οποίο θα μπορούσε να αξιοποιήσει η Άγκυρα προκειμένου να εμφανίζεται ότι έχει λόγο σε δραστηριότητες που πραγματοποιούνται σε θαλάσσιες περιοχές τις οποίες διεκδικεί.

«Επιχειρεί de facto συνδιαχείριση», σχολίασε, αναφερόμενος στην τουρκική στάση.

«Έχει γίνει επίσημη ενημέρωση από τη γαλλική πλευρά δια της διπλωματικής οδού, εμμέσως πλην σαφώς, για εμένα τουλάχιστον, αφορά και αναγνώριση των τουρκικών διεκδικήσεων στην περιοχή», υποστήριξε.

Ο καθηγητής διευκρίνισε ότι ο κίνδυνος δεν αφορά πρωτίστως τη δημιουργία νομικού τετελεσμένου, αλλά την καθιέρωση μιας πρακτικής που θα μπορούσε να προσδώσει στην Τουρκία ρόλο στις σχετικές διαδικασίες.

«Εδώ είναι ο κίνδυνος του προηγουμένου, όχι νομικά, αλλά ότι σε βάζει σε μια διαδικασία de facto συνδιαχείριση», τόνισε.

Σύμφωνα με την ανάλυσή του, το κρίσιμο ζήτημα είναι να μην εμπεδωθεί η αντίληψη ότι για τη διεξαγωγή θαλάσσιων ερευνών πέραν των έξι ναυτικών μιλίων απαιτείται προηγούμενη ενημέρωση ή συναίνεση της Τουρκίας, καθώς κάτι τέτοιο θα μπορούσε να ενισχύσει στην πράξη τις μονομερείς διεκδικήσεις της.

Παράλληλα, ο Σωτήρης Σέρμπος επισήμανε ότι η Τουρκία βρίσκεται πλέον σε ενισχυμένη διπλωματική θέση, τόσο απέναντι στην Ευρώπη όσο και απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες.

«Εγώ το ξέρω ότι είμαι μειοψηφική φωνή τον τελευταίο ένα χρόνο που το λέω, η Τουρκία είναι διπλωματικά αναβαθμισμένη τόσο από την Ευρώπη όσο και από την Αμερική και έχει μεγαλύτερο αέρα στα πανιά της όσον αφορά τις μονομερείς της διεκδικήσεις και αξιώσεις έναντι ημών. Τελεία και παύλα», ανέφερε.

Αναγνώρισε, πάντως, ότι η ελληνική κυβέρνηση έλαβε υπόψη της αυτή την πραγματικότητα, σημειώνοντας: «Οπότε αυτό το έλαβε υπόψη της, και σωστά, η ελληνική κυβέρνηση».

Δεν παρέλειψε, ωστόσο, να αναφερθεί και στις πολιτικές δυσκολίες που συνοδεύουν τη δημόσια παραδοχή ορισμένων δεδομένων.

«Καταλαβαίνω ότι επειδή βρισκόμαστε σε προεκλογική περίοδο για τους πολιτικούς είναι ακόμα πιο δύσκολο να λένε κάποια πράγματα με το όνομά τους», σχολίασε.

«Φοβικότητα και υποχωρητικότητα» στην Κάσο – «Το πάθημα δεν έγινε μάθημα»

Ιδιαίτερα επικριτικός εμφανίστηκε ο καθηγητής για τους χειρισμούς της ελληνικής κυβέρνησης στην Κάσο, εκτιμώντας ότι όσα συνέβησαν εκεί αποτελούν καθοριστικό σημείο για την κατανόηση των σημερινών εξελίξεων.

«Αν δεν καταλάβουμε τι έγινε εκεί, δεν πρόκειται να καταλάβουμε τι γίνεται τώρα και αν και κατά πόσο το πάθημα έγινε μάθημα», τόνισε.

Ο Σωτήρης Σέρμπος διέκρινε «φοβικότητα και υποχωρητικότητα» στη στάση της κυβέρνησης, υποστηρίζοντας ότι η ελληνική πλευρά υπερεκτίμησε τον κίνδυνο μιας ενδεχόμενης τουρκικής κλιμάκωσης.

«Η Τουρκία δεν πρόκειται να κλιμάκωνε σε εκείνη την κατάσταση», ανέφερε.

Συνέδεσε, μάλιστα, τους χειρισμούς στην Κάσο με την ενθάρρυνση της τουρκικής πίεσης, επαναλαμβάνοντας ότι όταν μια χώρα δεν αντιμετωπίζει συνέπειες για τη συμπεριφορά της, είναι πιθανό να συνεχίσει στην ίδια κατεύθυνση.

«Η Τουρκία έκανε bullying. Και αν δεν αντιδράσεις στο bullying, την επόμενη φορά θα σε ενοχλήσουν περισσότερο. Ειδικά, αν αυτός που σου κάνει bullying θεωρεί ότι δεν θα έχει κόστος και συνέπειες. Εκεί είναι το προηγούμενο με την Κάσο», υπογράμμισε.

Ασκώντας κριτική στους χειρισμούς που ακολουθήθηκαν από το 2024, σημείωσε ότι η ελληνική πλευρά δεν διαχειρίστηκε σωστά την κατάσταση.

«Μπλέξαμε, μεταξύ μας, πολύ άσχημα τα μπούτια μας και ήταν λάθος η διαχείριση από το 2024», ανέφερε.

Κατά τον ίδιο, η Τουρκία δεν επιδίωκε απαραίτητα μια σοβαρή κλιμάκωση, αλλά να ασκήσει διπλωματική πίεση στην Αθήνα, ώστε να αποσπάσει πολιτικά οφέλη.

«Αν η Τουρκία έχει μείνει ικανοποιημένη δεν θα είχε λόγο να κλιμακώσει. Η Τουρκία ήθελε απλώς να μας πιέσει διπλωματικά και νομίζω αυτή την πίεση την κατάλαβε η ελληνική πλευρά», υποστήριξε.

Στο πλαίσιο αυτό, συνέδεσε τη γαλλική παρέμβαση με την προσπάθεια της Αθήνας να διαχειριστεί την πίεση της Άγκυρας.

«Για αυτό και έβαλε τους Γάλλους να βγάλουν το φίδι από την τρύπα και μάλιστα δια της επίσημης διπλωματικής οδού», σημείωσε.

Τι σημαίνει η τουρκική «συναίνεση» και πού εντοπίζεται η παγίδα

Ο Σωτήρης Σέρμπος στάθηκε ιδιαίτερα και στη διαφορά ανάμεσα στην «άδεια» και τη «συναίνεση», εξηγώντας ότι η Τουρκία επιχειρεί να χρησιμοποιήσει τη δεύτερη έννοια για να θεμελιώσει τις διεκδικήσεις της στην περιοχή.

Όπως ανέφερε, η ελληνική πλευρά επισημαίνει ότι δεν ζητήθηκε άδεια από την Άγκυρα, ωστόσο η τουρκική επιχειρηματολογία κινείται σε διαφορετική κατεύθυνση.

«Το Υπουργείο Εξωτερικών λέει, “Μα δεν ζητήθηκε άδεια”. Οι Τούρκοι δεν λένε ότι ζητήθηκε άδεια. Οι Τούρκοι λέει, “Δώσαμε συναίνεση για αυτές τις θαλάσσιες έρευνες, τις επιστημονικές”», εξήγησε.

Σύμφωνα με τον καθηγητή, η συγκεκριμένη διατύπωση εξυπηρετεί την προσπάθεια της Άγκυρας να εμφανίσει τις θαλάσσιες έρευνες ως δραστηριότητες που προϋποθέτουν τη συγκατάθεσή της, στη βάση των δικών της ισχυρισμών περί υφαλοκρηπίδας.

«Δηλαδή το πάνε αλλού για να τεκμηριώσουν ακριβώς αυτές τις έρευνες χρειάζεται συναίνεση από το παράκτιο κράτος, γιατί είναι δική μου υφαλοκρηπίδα κατά την Τουρκία», σημείωσε.

Αναφερόμενος στο ζήτημα της υφαλοκρηπίδας, εξήγησε ότι πρόκειται για θαλάσσια ζώνη η οποία δεν έχει οριοθετηθεί μεταξύ των δύο χωρών στη συγκεκριμένη περιοχή.

Παράλληλα, διαχώρισε τη διαδικασία έκδοσης NAVTEX για λόγους ασφάλειας της ναυσιπλοΐας από τις διεκδικήσεις κυριαρχικών δικαιωμάτων.

«Αυτό που μας αφορά είναι αυστηρά και μόνο η τήρηση των κανόνων ασφάλειας της ναυσιπλοΐας, εξ ου και οι σχετικές εκδόσεις NAVTEX για την ασφάλεια των πλοίων», επισήμανε.

«Η δική μας ακινησία έριξε νερό στον μύλο του τουρκικού μαξιμαλισμού»

Ο καθηγητής δεν περιορίστηκε στην κριτική για τους σημερινούς χειρισμούς, αλλά επεκτάθηκε και σε διαχρονικές επιλογές της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής, υποστηρίζοντας ότι η αδράνεια του παρελθόντος συνέβαλε στην ενίσχυση των τουρκικών διεκδικήσεων.

Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα ανέφερε τη μη οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών με τη Λιβύη κατά την πρώτη δεκαετία του 2000, εκτιμώντας ότι τότε υπήρχαν περιθώρια επίτευξης συμφωνίας, εφόσον η ελληνική πλευρά αποδεχόταν έναν συμβιβασμό ως προς την επήρεια της Γαύδου.

«Αν είχαμε καταφέρει, να έχουμε οριοθετήσει για παράδειγμα με τη Λιβύη την πρώτη δεκαετία του 2000, απλώς με το συμβιβασμό που απαιτείτο όσον αφορά την επήρεια της, της Γαύδου, αλλά τότε υπήρχε το φοβικό σύνδρομο τι προηγούμενο θα υπάρχει με το Καστελόριζο, παρόλο που η κάθε περίπτωση είναι διαφορετική γεωγραφικά για ένα διεθνές δικαιοδοτικό όργανο», ανέφερε.

Ο ίδιος υπογράμμισε ότι οι γεωπολιτικές συνθήκες εκείνης της περιόδου ήταν πολύ διαφορετικές από τις σημερινές και ότι η ελληνική διστακτικότητα είχε μακροπρόθεσμες επιπτώσεις.

«Τότε δεν υπήρχε Γαλάζια πατρίδα, δεν υπήρχε το τουρκολιβυκό, δεν υπήρχε η νέα Τουρκία του Ταγίπ Ερντογάν», επισήμανε.

Καταλήγοντας, απέδωσε μέρος της σημερινής δυσμενούς κατάστασης στις ευκαιρίες που, κατά την εκτίμησή του, δεν αξιοποίησε η ελληνική εξωτερική πολιτική τα προηγούμενα χρόνια.

«Δηλαδή η δική μας ακινησία στο παρελθόν έριξε επιπλέον νερό στο μύλο του τουρκικού μαξιμαλισμού», κατέληξε.