Τράπεζες: Αυτοί είναι οι λόγοι της μεγάλης «ψαλίδας» μεταξύ των επιτοκίων καταθέσεων και δανείων

Συνολικά στα ευρωπαϊκά επιτόκια καταθέσεων ενσωματώθηκε μόλις το 13% της αύξησης στο Euribor 12μήνου (έναντι του 2021), ενώ την ίδια στιγμή παρατηρούνται σημαντικές διαφοροποιήσεις μεταξύ των κρατών – μελών. Ενδεικτικά, η Ελλάδα βρίσκεται στην ένατη θέση με ποσοστό μετακύλισης 6%, την ώρα που η Γαλλία έχει ενσωματώσει το 23% της αύξησης του Euribor στα καταθετικά της επιτόκια, η Αυστρία 17%, η Ολλανδία και η Φιλανδία 16% και ο ευρωπαϊκός μέσος όρος διαμορφώνεται στο 13%.

_x000D_

_x000D_

Στο υψηλό κόστος δανεισμού που βαραίνει τις ελληνικές τράπεζες, εξαιτίας της απώλειας της επενδυτικής βαθμίδας, καθώς και στα υψηλά επίπεδα ρευστότητας που διαθέτουν, αποδίδουν οι εγχώριες τράπεζες την “ψαλίδα” που τις χωρίζει από τα ευρωπαϊκά πιστωτικά ιδρύματα όσον αφορά την αναπροσαρμογή των επιτοκίων καταθέσεων εν μέσω ραγδαίας νομισματικής σύσφιξης.

_x000D_

Όπως εξηγεί η Ελληνική Ένωση Τραπεζών, σχολιάζοντας τα επιτόκια Απριλίου, οι χώρες του ευρωπαϊκού Νότου παρουσιάζουν ορισμένα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά σε σύγκριση με τις υπόλοιπες. Στην Ισπανία, για παράδειγμα, το επιτόκιο για προθεσμιακές καταθέσεις ιδιωτών (διάρκειας έως ενός έτους) διαμορφώθηκε στο 1,33%, ενώ στην Πορτογαλία στο 0,95%. Για προθεσμιακές καταθέσεις διάρκειας άνω του έτους τα επιτόκια ανήλθαν στο 1,64% και 1,24% για την Ισπανία και Πορτογαλία αντίστοιχα.

_x000D_

Σημαντική παράμετρος στη διαμόρφωση των τελικών επιτοκίων είναι, σύμφωνα με τραπεζικές πηγές, το μείγμα δανεισμού των ελληνικών τραπεζών, οι οποίες είναι περισσότερο εκτεθειμένες στις καταθέσεις μικροκαταθετών. Αυτό σημαίνει ότι κάθε μετακύλιση της ανόδου των επιτοκίων στις καταθέσεις λειτουργεί εις βάρος του καθαρού περιθωρίου από επιτόκια και προμήθειες (ΝΙΙ), το οποίο έχει ανέλθει σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα τους τελευταίους μήνες, εκτοξεύοντας την κερδοφορία των τραπεζών.

_x000D_

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Αρχής Τραπεζών (ΕΒΑ) που παρουσιάζει η DBRS, η Ελλάδα και η Κύπρος βρίσκονται στις πρώτες θέσεις όσον αφορά το ποσοστό συμμετοχής των καταθέσεων των νοικοκυριών στο μείγμα της χρηματοδότησής τους, το οποίο για την Ελλάδα κυμαίνεται περίπου στα επίπεδα του 65%. Ενδεικτικά, στην τελευταία θέση της κατάταξης βρίσκεται η Δανία με ποσοστό 10% περίπου, καθώς το μεγαλύτερο μέρος (70%) της χρηματοδότησής της προέρχεται από χρεωστικούς τίτλους.

_x000D_

Σε ό,τι αφορά τη διαμόρφωση του spread ανάμεσα στα επιτόκια χορηγήσεων και καταθέσεων, η ΕΕΤ υποστηρίζει ότι αυτό έχει μειωθεί σημαντικά, ιδίως μετά τις πρόσφατες αυξήσεις στα επιτόκια των νέων προθεσμιακών καταθέσεων από το ελληνικό τραπεζικό σύστημα. Όπως εξηγεί, η απόκλιση μεταξύ Ελλάδας και Ευρωζώνης περιορίζεται, τόσο στα επιτόκια των νέων προθεσμιακών καταθέσεων όσο και στο spread, παρόλο που το κόστος δανεισμού από τις κεφαλαιαγορές είναι για τις ελληνικές τράπεζες πολύ υψηλότερο από το αντίστοιχο άλλων χωρών.

_x000D_

Σημειώνει δε ότι τον Απρίλιο −για πρώτη φορά από τον Ιανουάριο− το περιθώριο των νέων στεγαστικών δανείων για αγορά κατοικίας σε σχέση με τις νέες προθεσμιακές καταθέσεις ιδιωτών με συμφωνημένη διάρκεια άνω του 1 έτους ήταν μικρότερο στην Ελλάδα (1,7%) σε σχέση με τον μέσο όρο της Ευρωζώνης (2,2%). 

_x000D_

Θυμίζεται, τέλος, ότι από τον Μάιο ισχύει το “πάγωμα” των επιτοκίων στα επίπεδα Μαρτίου 2023 για όλα τα ενήμερα στεγαστικά δάνεια κυμαινόμενου επιτοκίου που εκταμιεύθηκαν έως το 2022, ένα έκτακτο μέτρο στήριξης των συνεπών δανειοληπτών που έλαβαν οι τράπεζες με ισχύ 12 μήνες (πρόγραμμα Γέφυρα 3).