Βραζιλία: Ιστορική τέταρτη θητεία για Λούλα, αμφισβήτηση του αποτελέσματος από Μπολσονάρου

Ο πρόεδρος της Βραζιλίας, Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα, εξασφάλισε ιστορική τέταρτη θητεία, επικρατώντας στο δεύτερο γύρο των προεδρικών εκλογών της 25ης Οκτωβρίου 2026 έναντι του γερουσιαστή Φλάβιο Μπολσονάρου, πρωτότοκου γιου του πρώην προέδρου Ζαΐχ Μπολσονάρου. Η νίκη του 80χρονου ηγέτη της Αριστεράς αποτέλεσε σημαντική πολιτική έκπληξη, καθώς ανέτρεψε τις δημοσκοπικές προβλέψεις, τη διεθνή τάση αποδοκιμασίας των κυβερνώντων και το πρόσφατο κύμα επικράτησης δεξιών πολιτικών δυνάμεων στη Λατινική Αμερική.

Παρότι ο Φλάβιο Μπολσονάρου είχε προηγηθεί στον πρώτο γύρο, τελικά ηττήθηκε με διαφορά μεγαλύτερη των τεσσάρων εκατομμυρίων ψήφων. Ωστόσο, αρνήθηκε να αναγνωρίσει το αποτέλεσμα, ανακοινώνοντας ότι θα ζητήσει την ακύρωσή του, επικαλούμενος απόφαση δικαστή του Ανώτατου Δικαστηρίου για δίωρη παράταση της ψηφοφορίας. Πολιτικοί αναλυτές θεωρούν εξαιρετικά απίθανη την ανατροπή του αποτελέσματος, επισημαίνοντας τόσο τη μεγάλη διαφορά ψήφων όσο και το γεγονός ότι η προεκλογική ομάδα του Μπολσονάρου είχε ζητήσει επίσης παράταση της ψηφοφορίας λόγω έντονων βροχοπτώσεων στις συντηρητικές περιοχές του Νότου. Δεν αποκλείουν, πάντως, κινητοποιήσεις διαμαρτυρίας από τη Δεξιά τις επόμενες ημέρες.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Εκλογές στη Βραζιλία: Ο Λούλα αναζητά μία τελευταία ανατροπή

Ο 80χρονος πρόεδρος επιδιώκει τέταρτη θητεία, μετά την ήττα στον πρώτο γύρο, με τις τελευταίες δημοσκοπήσεις να καταγράφουν οριακές διαφορές

Η στάση του Φλάβιο Μπολσονάρου παραπέμπει στην αντίδραση του πατέρα του μετά την εκλογική ήττα του 2022. Ο Ζαΐχ Μπολσονάρου ουδέποτε αποδέχθηκε την επικράτηση του Λούλα και αργότερα καταδικάστηκε σε κάθειρξη 27 ετών για απόπειρα πραξικοπήματος με στόχο την παραμονή του στην εξουσία.

Η επανεκλογή του Λούλα συνιστά ακόμη μία εντυπωσιακή πολιτική επιστροφή για έναν από τους σημαντικότερους εκπροσώπους της διεθνούς Αριστεράς. Ο πρώην συνδικαλιστής είχε φυλακιστεί την περίοδο 2018-2019 για υποθέσεις διαφθοράς, με τις καταδίκες του να ακυρώνονται στη συνέχεια, επιτρέποντάς του να επιστρέψει στην πολιτική σκηνή και να κερδίσει τις εκλογές του 2022.

Η νέα νίκη του αποδίδεται, μεταξύ άλλων, στην υψηλότερη από την αναμενόμενη συμμετοχή των ψηφοφόρων και στην αποτελεσματικότητα των κοινωνικών δεσμεύσεών του. Παρά τη δυσαρέσκεια για την ακρίβεια, τα σκάνδαλα διαφθοράς και τη δυσκολία του Εργατικού Κόμματος να προσεγγίσει τους εργαζομένους της σύγχρονης ψηφιακής οικονομίας, ο Λούλα κατάφερε να προβάλει την εικόνα της σταθερότητας και της προστασίας των κοινωνικών δικαιωμάτων. Κατά την προεκλογική περίοδο επικαλέστηκε τη μείωση της φτώχειας και των ανισοτήτων, καθώς και τα ιστορικά χαμηλά επίπεδα ανεργίας, αναλφαβητισμού και αποψίλωσης των δασών που καταγράφηκαν κατά την τρίτη θητεία του.

Καθοριστικό ρόλο διαδραμάτισαν επίσης οι εξαγγελίες για αύξηση κατά 15% των κοινωνικών επιδομάτων, δωρεάν δημόσιες συγκοινωνίες τα Σαββατοκύριακα σε εθνικό επίπεδο και ενίσχυση των εργασιακών δικαιωμάτων. Η αύξηση των επιδομάτων βρίσκεται ήδη σε εφαρμογή, ενώ η πρόταση για τις συγκοινωνίες απαιτεί έγκριση από το Κογκρέσο. Παράλληλα, ο Λούλα προώθησε μια σημαντική συνταγματική μεταρρύθμιση της εργατικής νομοθεσίας, η οποία εγκρίθηκε με ευρεία κοινοβουλευτική υποστήριξη.

Η επικράτησή του έχει και ευρύτερη γεωπολιτική σημασία, καθώς περιορίζει τις δυνατότητες του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ να ενισχύσει το δίκτυο φιλικών δεξιών κυβερνήσεων στη Λατινική Αμερική. Ο Λούλα είχε κατηγορήσει τον αντίπαλό του ότι θα περιόριζε τις κοινωνικές δαπάνες και θα υπονόμευε την εθνική κυριαρχία της Βραζιλίας προς όφελος της Ουάσιγκτον. Η νίκη του ενισχύει τον ρόλο της χώρας ως πολιτικού αντίβαρου στην αυξανόμενη επιρροή της αμερικανικής Δεξιάς στην περιοχή.

Στο οικονομικό πεδίο, ωστόσο, η εκλογική έκβαση προκάλεσε έντονη ανησυχία στους επενδυτές, οι οποίοι είχαν προεξοφλήσει πολιτική αλλαγή. Ένα διαπραγματεύσιμο αμοιβαίο κεφάλαιο στο Τόκιο που παρακολουθεί τον βραζιλιάνικο δείκτη Bovespa υποχώρησε σχεδόν κατά 15%, ενώ αναμένονταν σημαντικές πιέσεις στο βραζιλιάνικο νόμισμα έναντι του δολαρίου.

Οι δυσκολίες της νέας προεδρικής θητείας αναμένεται να είναι ιδιαίτερα μεγάλες. Το νέο Κογκρέσο είναι το πιο συντηρητικό από την αποκατάσταση της δημοκρατίας τη δεκαετία του 1980, με το Φιλελεύθερο Κόμμα του Μπολσονάρου και τους συμμάχους του να ενδέχεται να ελέγχουν περισσότερες από 280 έδρες στην Κάτω Βουλή και έως 50 στη Γερουσία. Οι συσχετισμοί αυτοί μπορούν να περιορίσουν σημαντικά την κυβερνητική πρωτοβουλία, ιδίως στον προϋπολογισμό, τη νομοθεσία και τους κρίσιμους διορισμούς.

Ταυτόχρονα, η βραζιλιάνικη οικονομία αντιμετωπίζει σοβαρές δημοσιονομικές προκλήσεις, με την κυβέρνηση να προβλέπει ανάπτυξη μόλις 2,3% για το 2027, το δημόσιο χρέος να υπερβαίνει το 82% του ΑΕΠ και τα υψηλά επιτόκια να επιβαρύνουν την οικονομική δραστηριότητα. Η αυξανόμενη υπερχρέωση των νοικοκυριών οδήγησε ήδη τον Λούλα στην εξαγγελία νέου προγράμματος ελάφρυνσης χρεών και προσωρινής απαγόρευσης των διαδικτυακών στοιχημάτων.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις οικονομικών αναλυτών, η προσήλωση του Λούλα σε ένα αναπτυξιακό μοντέλο με ισχυρό κρατικό ρόλο θα δυσκολέψει τον περιορισμό των δημόσιων δαπανών. Παράλληλα, η συντηρητική κοινοβουλευτική πλειοψηφία αναμένεται να προωθήσει μεταρρυθμίσεις φιλικές προς τις επιχειρήσεις και περικοπές δαπανών, οι οποίες ενδέχεται να προκαλέσουν κοινωνικές αντιδράσεις.