Σεισμός στη Σερβία: Οι φοιτητές γκρέμισαν το καθεστώς Βούτσιτς με ανατροπή στην κάλπη

Μια πολιτική ανατροπή ιστορικών διαστάσεων συγκλονίζει τη Σερβία, όπου οι φοιτητές κατάφεραν αυτό που μέχρι πριν από λίγους μήνες έμοιαζε αδιανόητο: να βάλουν τέλος στη δωδεκαετή κυριαρχία του Αλεξάνταρ Βούτσιτς και να ανοίξουν ένα εντελώς νέο κεφάλαιο για τη χώρα.

Οι πρόωρες βουλευτικές εκλογές της Κυριακής 25 Οκτωβρίου εξελίχθηκαν σε θρίαμβο του φοιτητικού κινήματος, το οποίο μετέτρεψε τη μαζική κοινωνική οργή για τη διαφθορά και τον αυταρχισμό σε μια σαρωτική εκλογική νίκη.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Σερβία: Εκλογές με φόντο την αμφισβήτηση Βούτσιτς

Η πολιτική δύναμη που γεννήθηκε από τις μαζικές διαδηλώσεις κατά της διαφθοράς διεκδικεί την ανατροπή των συσχετισμών, ενώ η βαθιά πόλωση και οι καταγγελίες για εκλογικές παρατυπίες εντείνουν τους φόβους για αναταραχή μετά την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων

«Είναι σαφές ότι χάσαμε αυτές τις εκλογές. Η Φοιτητική Λίστα κέρδισε», δήλωσε ο ίδιος ο Βούτσιτς σε τηλεοπτικό του διάγγελμα, αναγνωρίζοντας την ήττα του και σηματοδοτώντας το τέλος μιας πολιτικής εποχής. Η παραδοχή του πυροδότησε πρωτοφανείς πανηγυρισμούς στο Βελιγράδι. Δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι κατέκλυσαν τις κεντρικές λεωφόρους, αυτοκίνητα κορνάριζαν ασταμάτητα, μουσικές πλημμύρισαν τους δρόμους και οι φοιτητές φώναζαν «νίκη» και «τελείωσε», γιορτάζοντας την πτώση του ανθρώπου που κυριάρχησε στην πολιτική ζωή της Σερβίας από το 2014.

Η αρχή του τέλους για τον Βούτσιτς γράφτηκε τον Νοέμβριο του 2024, όταν η κατάρρευση στεγάστρου στον σιδηροδρομικό σταθμό του Νόβι Σαντ στοίχισε τη ζωή σε 16 ανθρώπους. Η τραγωδία εξελίχθηκε σε σύμβολο της διαφθοράς και της έλλειψης λογοδοσίας, πυροδοτώντας ένα πρωτοφανές κύμα φοιτητικών κινητοποιήσεων. Οι αρχικά περιορισμένες διαδηλώσεις μετατράπηκαν στη μεγαλύτερη κοινωνική εξέγερση μιας ολόκληρης γενιάς.

Για σχεδόν δύο χρόνια, οι φοιτητές παρέμειναν στους δρόμους, απαιτώντας δικαιοσύνη, διαφάνεια, κράτος δικαίου και πολιτική αλλαγή. Παρά τις καταγγελίες για καταστολή και εκφοβισμό, τις οποίες η κυβέρνηση αρνιόταν, το κίνημα όχι μόνο άντεξε, αλλά κατάφερε να συσπειρώσει ευρύτερα τμήματα της σερβικής κοινωνίας.

Το αποτέλεσμα αποτυπώθηκε στις κάλπες με εντυπωσιακό τρόπο. Σύμφωνα με τα προκαταρκτικά αποτελέσματα που ανακοίνωσε ο Βούτσιτς, η Φοιτητική Λίστα εξασφαλίζει 135 έως 140 έδρες στο κοινοβούλιο των 250 μελών, ενώ το Σερβικό Προοδευτικό Κόμμα (SNS) περιορίζεται στις 105 έδρες.

Η συμμετοχή προσέγγισε το 70%, καταγράφοντας το υψηλότερο ποσοστό από τη διάλυση της Γιουγκοσλαβίας το 1992.

«Απόψε γιορτάζουμε τη νίκη, αύριο χτίζουμε το μέλλον»

Το μήνυμα των νικητών ήταν χαρακτηριστικό της ιστορικής στιγμής. «Αγαπητή Σερβία, απόψε ακούγεται η φωνή του λαού. Απόψε γιορτάζουμε τη νίκη, αύριο χτίζουμε το μέλλον», δήλωσε ο καθηγητής του Πανεπιστημίου του Βελιγραδίου Ράντομιρ Σάιτσιτς, εκπροσωπώντας τους φοιτητές.

Η νίκη τους συνιστά βαθιά ανατροπή των πολιτικών ισορροπιών στα Βαλκάνια και ενδεχομένως ένα παράδειγμα για άλλα νεανικά κινήματα στην Ευρώπη, που αμφισβητούν τις παραδοσιακές πολιτικές ηγεσίες.

Η εξέλιξη προκάλεσε θετικές αντιδράσεις και στις Βρυξέλλες. Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν συνεχάρη τη Φοιτητική Λίστα, εκφράζοντας την ετοιμότητα της ΕΕ να συνεργαστεί με τη νέα ηγεσία για την ευρωπαϊκή προοπτική της Σερβίας.

Παρά τον ενθουσιασμό, η επόμενη ημέρα παραμένει γεμάτη προκλήσεις. Η Φοιτητική Λίστα περιλαμβάνει 250 υποψηφίους, πολλοί από τους οποίους δεν διαθέτουν προηγούμενη πολιτική εμπειρία. Ανάμεσά τους βρίσκονται πανεπιστημιακοί, ηθοποιοί, αγρότες και άλλοι εκπρόσωποι της κοινωνίας, ενώ επικεφαλής της βρίσκεται ο καρδιολόγος Ίλια Σρντάνοβιτς.

Το μεγάλο ερώτημα είναι ποιος θα αναλάβει την πρωθυπουργία και πώς θα υλοποιηθούν οι δεσμεύσεις για καταπολέμηση της διαφθοράς, αποκατάσταση του κράτους δικαίου και μεταρρύθμιση της εκπαίδευσης.

Εξίσου κρίσιμη θα είναι η εξωτερική πολιτική. Η νέα ηγεσία καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, τον μεγαλύτερο εμπορικό εταίρο της χώρας, τη Ρωσία, παραδοσιακό σύμμαχο και βασικό προμηθευτή φυσικού αερίου, και την Κίνα, που αποτελεί σημαντικό επενδυτή στη σερβική οικονομία.