Wall Street Journal: ΗΠΑ και Ιράν σε καταρχήν συμφωνία για νέο γύρο συνομιλιών

Σύμφωνα με τη Wall Street Journal, η διπλωματική επανεκκίνηση μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν παραμένει εύθραυστη καθώς υπάρχει συναίνεση για συνέχιση των επαφών, αλλά χωρίς ορισμένη ημερομηνία ή τόπο, ενώ τα αγκάθια γύρω από το πυρηνικό πρόγραμμα και την ασφάλεια στην περιοχή παραμένουν ανοιχτά.

Η Ουάσιγκτον και η Τεχεράνη έχουν συμφωνήσει καταρχήν να προχωρήσουν σε νέο γύρο συνομιλιών, σε μια εξέλιξη που, αν και δεν συνιστά ακόμη διπλωματική τομή, δείχνει ότι αμφότερες οι πλευρές επιθυμούν να κρατήσουν ανοικτό τον δίαυλο της διαπραγμάτευσης. Η Wall Street Journal μεταδίδει ότι η συμφωνία αφορά τη συνέχιση των συζητήσεων, χωρίς όμως να έχει ακόμη κλειδώσει το πότε και το πού θα πραγματοποιηθεί η επόμενη συνάντηση. Παράλληλα, ο ΟΗΕ και περιφερειακοί μεσολαβητές εκτιμούν ότι η διαδικασία μπορεί να επανεκκινήσει σύντομα, στοιχείο που ενισχύει την αίσθηση μιας προσεκτικής, αλλά πραγματικής διπλωματικής κινητικότητας.

Το ουσιαστικό μήνυμα πίσω από αυτή την εξέλιξη δεν είναι ότι οι δύο πλευρές βρίσκονται κοντά σε συνολική συμφωνία, αλλά ότι καμία δεν θέλει να εμφανιστεί ως υπεύθυνη για οριστικό ναυάγιο. Η αμερικανική πλευρά εξακολουθεί να πιέζει για αυστηρούς και μακράς διάρκειας περιορισμούς στο ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα, με αναφορές σε πρόταση για πολυετές πάγωμα του εμπλουτισμού ουρανίου. Η ιρανική πλευρά, από την άλλη, φέρεται να απορρίπτει μια τόσο μακρά δέσμευση και να αντιπροτείνει σαφώς μικρότερο χρονικό ορίζοντα. Αυτή η απόσταση δείχνει ότι η «καταρχήν συμφωνία» αφορά περισσότερο τη διαδικασία παρά την ουσία.

Η διπλωματική ώθηση στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στους περιφερειακούς μεσολαβητές. Η Wall Street Journal και το Reuters επισημαίνουν τον ρόλο χωρών όπως το Πακιστάν και η Τουρκία, ενώ στο παρασκήνιο κινούνται και άλλοι παράγοντες της περιοχής με στόχο να παραταθεί η εκεχειρία και να διατηρηθεί το momentum των επαφών. Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, επειδή η διαπραγμάτευση δεν εξελίσσεται σε πολιτικό κενό: συνδέεται άμεσα με τη σταθερότητα στον Περσικό Κόλπο, τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ και, κατ’ επέκταση, με την παγκόσμια ενεργειακή αγορά.

Γι’ αυτό και η συμφωνία για νέο γύρο συνομιλιών έχει βαρύτητα δυσανάλογη προς το άμεσο περιεχόμενό της. Σε μια συγκυρία όπου η στρατιωτική ένταση, ο ναυτικός αποκλεισμός ιρανικών λιμανιών και οι αβεβαιότητες γύρω από τις θαλάσσιες οδούς έχουν εντείνει την ανησυχία στις αγορές, ακόμη και μια περιορισμένη διπλωματική πρόοδος λειτουργεί ως μηχανισμός αποκλιμάκωσης. Δεν λύνει τη σύγκρουση, αλλά μειώνει τον κίνδυνο ανεξέλεγκτης κλιμάκωσης και αφήνει περιθώριο για πολιτικό χειρισμό ενός εξαιρετικά σύνθετου φακέλου.

Το κρίσιμο ερώτημα από εδώ και πέρα είναι αν η επόμενη συνάντηση θα είναι απλώς μια επανάληψη γνωστών θέσεων ή η αρχή μιας πιο δομημένης διαπραγμάτευσης. Μέχρι στιγμής, τα διαθέσιμα στοιχεία συγκλίνουν στο ότι υπάρχει παράθυρο ευκαιρίας, αλλά όχι ακόμη πλαίσιο λύσης. Με άλλα λόγια, η καταρχήν συμφωνία που περιγράφει η Wall Street Journal είναι σημαντική ως ένδειξη πολιτικής βούλησης, παραμένει όμως εύθραυστη και εξαρτάται από το αν οι δύο πλευρές θα μπορέσουν να μετατρέψουν τη συναίνεση για νέες συνομιλίες σε ουσιαστική σύγκλιση επί των όρων μιας συμφωνίας.

Axios: Πιο κοντά σε συμφωνία – πλαίσιο

Οι ΗΠΑ και το Ιράν βρίσκονται πιο κοντά στην παράταση της εκεχειρίας και στην επανεκκίνηση των διαπραγματεύσεων για μια μακροπρόθεσμη ειρηνευτική συμφωνία, μετέδωσε το Axios.

Αμερικανοί και Ιρανοί διαπραγματευτές σημείωσαν πρόοδο στις μεταξύ τους συνομιλίες την Τρίτη, σύμφωνα με δύο Αμερικανούς αξιωματούχους, οι οποίοι υποστήριξαν ότι δύο πλευρές είναι πιο κοντά σε μια συμφωνία-πλαίσιο για τον τερματισμό του πολέμου

Οι δύο πλευρές — με τη βοήθεια μεσολαβητών από το Πακιστάν, την Αίγυπτο και την Τουρκία — προσπαθούν να γεφυρώσουν τα εναπομείναντα χάσματα και να καταλήξουν σε συμφωνία πριν λήξει η κατάπαυση του πυρός στις 21 Απριλίου.

Αντιπροσωπεία από το Πακιστάν, με επικεφαλής τον αρχηγό του στρατού, στρατάρχη Ασίμ Μουνίρ, έφτασε στην Τεχεράνη την Τετάρτη για συνομιλίες με Ιρανούς αξιωματούχους.

Αμερικανοί αξιωματούχοι και πηγές που είναι εξοικειωμένες με τη διαδικασία διαμεσολάβησης προειδοποίησαν ότι η επίτευξη συμφωνίας δεν είναι εγγυημένη, δεδομένων των σημαντικών διαφορών μεταξύ των δύο πλευρών.

Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι η διαπραγματευτική ομάδα του προέδρου Τραμπ — ο αντιπρόεδρος Tζ. Ντ. Βανς, ο ειδικός απεσταλμένος του Λευκού Οίκου Στιβ Γουίτκοφ και ο ανώτερος σύμβουλος Τζάρεντ Κούσνερ — συνέχισαν την Τρίτη τις τηλεφωνικές επικοινωνίες και την ανταλλαγή προσχεδίων με τους Ιρανούς και τους μεσολαβητές.

«Ήταν σε συνεχή τηλεφωνική επικοινωνία και συμμετείχαν σε παρασκηνιακές διαβουλεύσεις με όλες τις χώρες και πλησιάζουν σε συμφωνία» δήλωσε ο Αμερικανός αξιωματούχος.

Ένας δεύτερος Αμερικανός αξιωματούχος επιβεβαίωσε ότι σημειώθηκε πρόοδος την Τρίτη.

«Θέλουμε να επιτευχθεί συμφωνία. Και τμήματα της κυβέρνησής τους θέλουν να επιτευχθεί συμφωνία. Το δύσκολο είναι να συμφωνήσει ολόκληρη η κυβέρνηση από την άλλη πλευρά» ανέφερε τρίτος Αμερικανός αξιωματούχος.

Εάν επιτευχθεί μια συμφωνία-πλαίσιο, η κατάπαυση του πυρός θα πρέπει να παραταθεί ώστε να διαπραγματευτούν οι λεπτομέρειες μιας συνολικής συμφωνίας, δήλωσαν ένας Αμερικανός αξιωματούχος και μια πηγή που γνωρίζει τη διαδικασία διαμεσολάβησης.

«Οι λεπτομέρειες είναι περίπλοκες — αυτό δεν μπορεί να γίνει μέσα σε δύο ημέρες», δήλωσε ένας Αμερικανός αξιωματούχος.

«Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν έχουν συμφωνήσει επισήμως σε παράταση της κατάπαυσης του πυρός. Συνεχίζεται η επικοινωνία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν για την επίτευξη συμφωνίας», δήλωσε ένας δεύτερος Αμερικανός αξιωματούχος.

Ο Βανς, ο οποίος ηγήθηκε των αρχικών συνομιλιών στο Πακιστάν την περασμένη εβδομάδα, δήλωσε σε εκδήλωση της Turning Point USA στην Τζόρτζια την Τρίτη: «Νομίζω ότι οι άνθρωποι που καθόμαστε απέναντί ​​μας ήθελαν να κάνουμε μια συμφωνία… Αισθάνομαι πολύ καλά για το πού βρισκόμαστε».

Το σχόλιο του Βανς είναι ενδεικτικό, επειδή ο αντιπρόεδρος δεν διαπραγματευόταν απευθείας με τον ανώτατο ηγέτη του Ιράν, Μοτζάμπα Χαμενεΐ .

Εάν επιτευχθεί συμφωνία-πλαίσιο, η κατάπαυση του πυρός θα πρέπει να παραταθεί για να διαπραγματευτούν οι λεπτομέρειες μιας συνολικής συμφωνίας, δήλωσαν Αμερικανός αξιωματούχος και πηγή που γνωρίζει τη διαμεσολάβηση.

«Οι λεπτομέρειες είναι περίπλοκες — δεν μπορείς να το κάνεις αυτό σε δύο μέρες», δήλωσε ένας Αμερικανός αξιωματούχος.

«Οι ΗΠΑ δεν έχουν συμφωνήσει επίσημα σε παράταση της εκεχειρίας. Υπάρχει συνεχής συνεργασία μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν για την επίτευξη συμφωνίας», δήλωσε ένας δεύτερος Αμερικανός αξιωματούχος.

Αμερικανοί αξιωματούχοι λένε ότι ο ναυτικός αποκλεισμός του Τραμπ — ο οποίος έχει διακόψει τις εξαγωγές πετρελαίου του Ιράν — και η επιδεινούμενη οικονομική κρίση της χώρας αυξάνουν την πίεση στην Τεχεράνη να καταλήξει σε συμφωνία.

«Το Ιράν δεν έχει χρήματα. Είναι χρεοκοπημένοι. Το ξέρουμε. Και ξέρουν ότι το ξέρουμε», δήλωσε ένας Αμερικανός αξιωματούχος.

Εάν το Ιράν δεν μπορεί να εξάγει πετρέλαιο και εξαντληθούν οι αποθήκες στην ξηρά, θα πρέπει να σταματήσει την άντληση — ενδεχομένως θέτοντας εκτός λειτουργίας τα πηγάδια και προκαλώντας μακροπρόθεσμη οικονομική ζημία, δήλωσαν αξιωματούχοι της κυβέρνησης.

«Τι σημαίνει αν το Ιράν, μια χώρα που ο κόσμος γνωρίζει για το πετρέλαιό της, δεν μπορεί να παράγει πετρέλαιο; Θα είναι χειρότερα από τη Βενεζουέλα υπό τον Μαδούρο», δήλωσε ένας αξιωματούχος.

Πριν από τον πόλεμο, η οικονομία του Ιράν βρισκόταν ήδη υπό σοβαρή πίεση από την εκστρατεία κυρώσεων μέγιστης πίεσης του Τραμπ, η οποία οδήγησε σε υψηλή ανεργία, ελλείψεις βενζίνης και πληθωρισμό τροφίμων. Ο πόλεμος επιδείνωσε την κρίση.

Οι αεροπορικές επιδρομές των ΗΠΑ και του Ισραήλ έχουν κλείσει τα δύο μεγαλύτερα χαλυβουργεία του Ιράν και έχουν οδηγήσει σε στασιμότητα την πετροχημική βιομηχανία του.

Η Sepah Bank — το κρατικό χρηματοπιστωτικό ίδρυμα του Ιράν που καταβάλλει μισθούς σε στρατιωτικούς και IRGC — δέχεται συχνές κυβερνοεπιθέσεις από Ισραηλινούς χάκερ και το κέντρο ψηφιακής ασφάλειας της δέχτηκε πυραυλική επίθεση τον περασμένο μήνα.

Η διακοπή της πρόσβασης στο διαδίκτυο στο Ιράν, η οποία βρίσκεται τώρα στην 47η ημέρα της, κοστίζει στην οικονομία επιπλέον 50 εκατομμύρια δολάρια καθημερινά.

Bloomberg: Προς παράταση της εκεχειρίας κατά 2 εβδομάδες

Το ενδεχόμενο να παρατείνουν την κατάπαυση του πυρός, η οποία λήγει την Τρίτη, για ακόμα δύο εβδομάδες, ώστε να δοθεί περισσότερος χρόνος για τη διαπραγμάτευση μιας ειρηνευτικής συμφωνίας, εξετάζουν ΗΠΑ και Ιράν σύμφωνα με το Bloomberg, όπου τονίζεται πως οι διαμεσολαβητές Τεχεράνης και η Ουάσιγκτον προσπαθούν να οργανώσουν τεχνικές συνομιλίες για την επίλυση των πιο ακανθωδών ζητημάτων, όπως αναφέρουν αρμόδιες πηγές.

Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και το ζήτημα του εμπλουτισμού ουρανίου από το Ιράν. Εάν είναι επιτυχείς, αυτές οι συνομιλίες θα μπορούσαν να ανοίξουν το δρόμο για τον επόμενο γύρο διαπραγματεύσεων μεταξύ ανώτερων αξιωματούχων από τις χώρες, όμως δεν υπάρχει ακόμη καμία εγγύηση ότι η εκεχειρία θα παραταθεί και οι ΗΠΑ δεν έχουν ακόμη συμφωνήσει σε κάτι τέτοιο.

Διαβάστε ακόμη – Μέση Ανατολή: Οι διαπραγματεύσεις ΗΠΑ – Ιράν φέρνουν πιο κοντά την… κλιμάκωση
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ υποβάθμισε την πιθανότητα αναζωπύρωσης των μαχών την Τρίτη, λέγοντας στο Fox Business ότι ο πόλεμος που διαρκεί σχεδόν επτά εβδομάδες «σχεδόν τελείωσε». Η σύγκρουση, την οποία οι ΗΠΑ και το Ισραήλ ξεκίνησαν στις 28 Φεβρουαρίου με βομβαρδισμό της Ισλαμικής Δημοκρατίας προκάλεσε τεράστιες ζημιές στον στρατό και τις υποδομές.

Οι αντεπιθέσεις του Ιράν προκάλεσαν χάος σε όλη τη Μέση Ανατολή και – με την Τεχεράνη να κλείνει σχεδόν τα ζωτικής σημασίας Στενά του Ορμούζ – οδήγησαν τις τιμές της ενέργειας στα ύψη, πλήττοντας πολιτικά τον Τραμπ. Ωστόσο, τα κύρια ζητήματα μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν δεν θα είναι εύκολο να επιλυθούν. Το Ιράν επιμένει εδώ και καιρό ότι έχει το δικαίωμα να εμπλουτίζει ουράνιο για μη στρατιωτικούς σκοπούς, ενώ ο Τραμπ έχει δηλώσει ότι θα πρέπει να απαγορευτεί για να αποτραπεί η κατασκευή πυρηνικών όπλων.

Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ έχουν επίσης δηλώσει ότι το απόθεμα ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού του Ιράν πρέπει να παραδοθεί ή να καταστραφεί. Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγκάεϊ, δήλωσε στους δημοσιογράφους την Τετάρτη ότι η ειρηνική χρήση της πυρηνικής ενέργειας από τη χώρα «δεν μπορεί να ανακληθεί», αν και το επίπεδο και ο τύπος εμπλουτισμού ουρανίου είναι «διαπραγματεύσιμα».

Τα Στενά του Ορμούζ, μέσω των οποίων διέρχεται κανονικά περίπου το 1/5 των παγκόσμιων προμηθειών πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου, παραμένουν ουσιαστικά κλειστά. Οι ΗΠΑ ξεκίνησαν αποκλεισμό πλοίων που αναχωρούν ή εισέρχονται σε ιρανικά λιμάνια, με την Τεχεράνη να ισχυρίζεται πως συνιστά παραβίαση της εκεχειρίας, η οποία συμφωνήθηκε στις 7 Απριλίου και δεν περιελάμβανε τη σύγκρουση στον Λίβανο.

Εν τω μεταξύ, πηγή ανέφερε στο Reuters ότι το Ισραήλ αναμένει ότι η εκεχειρία με το Ιράν θα παραταθεί.