ΔΝΤ για Ελλάδα: Τα κόκκινα δάνεια έφυγαν από τις τράπεζες, αλλά παραμένουν βαρίδι για την οικονομία

Η δραστική εξυγίανση των ισολογισμών των ελληνικών τραπεζών κατά την τελευταία πενταετία έχει αλλάξει ριζικά τον χάρτη της αγοράς των μη εξυπηρετούμενων δανείων (NPLs), χωρίς ωστόσο να έχει επιλύσει οριστικά το πρόβλημα των επισφαλειών στην οικονομία.

Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα της νέας τεχνικής έκθεσης του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ), η οποία ολοκληρώθηκε στο πλαίσιο του Προγράμματος Αξιολόγησης του Χρηματοπιστωτικού Τομέα (Financial Sector Assessment Program – FSAP).

Σύμφωνα με την έκθεση, η Ελλάδα πέτυχε μία από τις μεγαλύτερες μειώσεις μη εξυπηρετούμενων ανοιγμάτων στην Ευρώπη. Το ποσοστό των NPLs στις συστημικές τράπεζες υποχώρησε από επίπεδα που ξεπερνούσαν το 45% του συνόλου των δανείων το 2016 σε μονοψήφια ποσοστά τα τελευταία χρόνια, κυρίως μέσω τιτλοποιήσεων και μεταβιβάσεων χαρτοφυλακίων στο πλαίσιο του προγράμματος «Ηρακλής».

Ωστόσο, το ΔΝΤ υπογραμμίζει ότι η εντυπωσιακή αυτή αποκλιμάκωση δεν συνεπάγεται και εξαφάνιση του προβλήματος. Αντίθετα, το μεγαλύτερο μέρος των προβληματικών απαιτήσεων έχει μεταφερθεί εκτός τραπεζικού συστήματος, σε εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων (servicers), επενδυτικά κεφάλαια και οχήματα ειδικού σκοπού που διαχειρίζονται τις τιτλοποιήσεις.

Η μεταβολή αυτή έχει δημιουργήσει μια νέα αγορά κόκκινων δανείων, η οποία σήμερα διαχειρίζεται απαιτήσεις δεκάδων δισεκατομμυρίων ευρώ. Παρά τη σημαντική πρόοδο, το Ταμείο επισημαίνει ότι μεγάλος όγκος προβληματικών οφειλών παραμένει σε εκκρεμότητα, με αποτέλεσμα να συνεχίζει να επιβαρύνει την πραγματική οικονομία, τις επενδύσεις και την αποτελεσματική κατανομή κεφαλαίων.

Η έκθεση εστιάζει ιδιαίτερα στις αδυναμίες που εξακολουθούν να επιβραδύνουν την οριστική εκκαθάριση των επισφαλειών. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται οι χρονοβόρες δικαστικές διαδικασίες, οι καθυστερήσεις στην εκδίκαση υποθέσεων αφερεγγυότητας, οι προσφυγές που αναστέλλουν διαδικασίες αναγκαστικής εκτέλεσης, καθώς και οι δυσκολίες στην ταχεία ρευστοποίηση εξασφαλίσεων.

Παράλληλα, το ΔΝΤ επισημαίνει ότι η αποτελεσματικότητα του νέου πλαισίου αφερεγγυότητας εξακολουθεί να δοκιμάζεται στην πράξη, καθώς η πλήρης αξιοποίηση των διαθέσιμων εργαλείων προϋποθέτει ταχύτερη λειτουργία των δικαστηρίων, καλύτερο συντονισμό μεταξύ των εμπλεκόμενων φορέων και περαιτέρω ψηφιοποίηση των διαδικασιών.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων στην προσπάθειά τους να επιτύχουν τους στόχους ανάκτησης που έχουν τεθεί στα επιχειρηματικά σχέδια των τιτλοποιήσεων. Οι αποκλίσεις από τις αρχικές προβλέψεις, σε συνδυασμό με τις καθυστερήσεις στις διαδικασίες αναδιάρθρωσης και εκποίησης περιουσιακών στοιχείων, ενδέχεται να επηρεάσουν την ταχύτητα με την οποία θα μειωθεί ο όγκος των προβληματικών δανείων που εξακολουθεί να βρίσκεται εκτός τραπεζικών ισολογισμών.

Το ΔΝΤ αναγνωρίζει ότι η μεταφορά των NPLs εκτός τραπεζικού συστήματος επέτρεψε στις τράπεζες να ενισχύσουν τους δείκτες κεφαλαιακής επάρκειας και να επικεντρωθούν περισσότερο στη χρηματοδότηση της οικονομίας. Παρ’ όλα αυτά, τονίζει ότι η ύπαρξη σημαντικού αποθέματος προβληματικού ιδιωτικού χρέους εξακολουθεί να αποτελεί διαρθρωτική πρόκληση για τη χώρα.

Η τεχνική έκθεση καταλήγει ότι η επόμενη φάση της εξυγίανσης δεν αφορά πλέον τις τράπεζες αλλά την αποτελεσματική διαχείριση και τελική διευθέτηση των προβληματικών απαιτήσεων που έχουν μεταφερθεί εκτός αυτών. Η επιτυχία της διαδικασίας θα κριθεί από την ταχύτητα ανάκτησης αξίας, την ολοκλήρωση των αναδιαρθρώσεων βιώσιμων οφειλετών και την επιτάχυνση των μηχανισμών αφερεγγυότητας, ώστε το βάρος των κόκκινων δανείων να πάψει να λειτουργεί ως τροχοπέδη για την ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας.