ΕΚΤ: Χαλαρώνουν οι όροι πίστωσης, ανεβαίνει το κόστος χρηματοδότησης – Στο επίκεντρο οι μετοχές

Ελαφρά χαλάρωση των όρων και των προϋποθέσεων πίστωσης για τέταρτο συνεχόμενο τρίμηνο καταγράφει η έρευνα SESFOD της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας για τις αγορές χρηματοδότησης τίτλων σε ευρώ και εξωχρηματιστηριακών παραγώγων.

Η βελτίωση αφορά όλες τις κατηγορίες αντισυμβαλλομένων και προέρχεται κυρίως από τους τιμολογιακούς όρους, ενώ οι συμμετέχοντες αναμένουν περαιτέρω ήπια χαλάρωση κατά το επόμενο τρίμηνο.

Η έρευνα του Σεπτεμβρίου καλύπτει τις εξελίξεις από τον Ιούνιο έως τον Αύγουστο του 2026, σε μια περίοδο αβεβαιότητας λόγω της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή και των ευμετάβλητων τιμών ενέργειας. Στο ίδιο διάστημα, η ΕΚΤ αύξησε τα βασικά επιτόκια κατά 25 μονάδες βάσης τον Ιούνιο και τα διατήρησε αμετάβλητα τον Ιούλιο.

Αναμενόμενες και πραγματοποιημένες τριμηνιαίες μεταβολές στους συνολικούς όρους πίστωσης και στους όρους τιμής/μη τιμής που προσφέρονται στους αντισυμβαλλομένους σε όλους τους τύπους συναλλαγών

Πηγή: ΕΚΤ.

Σημείωση: Τα καθαρά ποσοστά υπολογίζονται ως η διαφορά μεταξύ του ποσοστού των ερωτηθέντων που αναφέρουν «αυστηροποίηση κάπως» ή «σημαντική αυστηροποίηση» και του ποσοστού που αναφέρουν «χαλάρωση κάπως» ή «σημαντική αυστηροποίηση».

Ευνοϊκότεροι όροι, με διαφοροποιήσεις για τα hedge funds

Παρά τη συνολική χαλάρωση, η εικόνα στους μη τιμολογιακούς όρους διαφοροποιήθηκε ανάλογα με τον αντισυμβαλλόμενο. Οι όροι αυτοί έγιναν ελαφρώς ευνοϊκότεροι για τράπεζες και διαπραγματευτές, αυστηρότεροι για τα hedge funds και παρέμειναν αμετάβλητοι για τις υπόλοιπες κατηγορίες.

Μικρός αριθμός συμμετεχόντων απέδωσε τη βελτίωση των τιμολογιακών όρων στη γενικότερη ρευστότητα και λειτουργία της αγοράς, στον ανταγωνισμό μεταξύ ιδρυμάτων και στην οικονομική ισχύ των αντισυμβαλλομένων.

Η χρήση μόχλευσης από τα hedge funds αυξήθηκε ελαφρώς. Αντίθετα, δεν καταγράφηκαν μεταβολές στον όγκο, στη διάρκεια και στην επιμονή των διαφωνιών σχετικά με την αποτίμηση των αντισυμβαλλομένων.

Οι μετοχές οδηγούν τη ζήτηση χρηματοδότησης

Στις συναλλαγές χρηματοδότησης τίτλων, η ζήτηση αυξήθηκε για τις περισσότερες κατηγορίες εξασφαλίσεων, με τις μετοχές να βρίσκονται στην πρώτη γραμμή. Το καθαρό ποσοστό των ερωτηθέντων που ανέφεραν αύξηση της ζήτησης χρηματοδότησης με εξασφάλιση μετοχές διαμορφώθηκε στο 27%. Το ποσοστό αποτυπώνει το ισοζύγιο των απαντήσεων και όχι αύξηση κατά 27% στον όγκο χρηματοδότησης.

Παράλληλα, τα επιτόκια και τα spreads χρηματοδότησης αυξήθηκαν για τους πελάτες με τους ευνοϊκότερους όρους σε όλες τις κατηγορίες εξασφαλίσεων. Για τους μέσους πελάτες, οι αυξήσεις περιορίστηκαν στη χρηματοδότηση έναντι εγχώριων κρατικών ομολόγων, άλλων κρατικών ομολόγων και μετατρέψιμων τίτλων.

Η συνολική βελτίωση των πιστωτικών συνθηκών, επομένως, συνυπήρξε με ακριβότερη χρηματοδότηση σε συγκεκριμένα τμήματα της αγοράς.

Αλλαγές στα επιτόκια χρηματοδότησης και ζήτηση για χρηματοδότηση ανά τύπο εξασφάλισης (3ο τρίμηνο 2026)

Πηγή: ΕΚΤ.

Σημείωση: Τα καθαρά ποσοστά υπολογίζονται ως η διαφορά μεταξύ του ποσοστού των ερωτηθέντων που αναφέρουν ότι «μειώθηκε κάπως» ή «μειώθηκε σημαντικά» και του ποσοστού που αναφέρει ότι «αυξήθηκε κάπως» ή «αυξήθηκε σημαντικά».

Χαμηλότερα haircuts και μεγαλύτερα περιθώρια χρηματοδότησης

Στον αντίποδα των αυξημένων επιτοκίων, τα haircuts – οι περικοπές στην αξία των τίτλων που αναγνωρίζεται ως εξασφάλιση – μειώθηκαν για τις περισσότερες κατηγορίες ομολόγων και για τίτλους που καλύπτονται από περιουσιακά στοιχεία. Η μείωσή τους επιτρέπει μεγαλύτερη χρηματοδότηση έναντι της ίδιας αξίας εξασφαλίσεων.

Για ορισμένες κατηγορίες εξασφαλίσεων αυξήθηκαν επίσης το μέγιστο διαθέσιμο ποσό χρηματοδότησης και η διάρκειά της. Η χρήση κεντρικών αντισυμβαλλομένων παρουσίασε μικρές μεταβολές, χωρίς ενιαία κατεύθυνση.

Ωστόσο, η ρευστότητα και η λειτουργία της αγοράς επιδεινώθηκαν ελαφρώς στις μετοχές και σε διάφορες κατηγορίες εταιρικών ομολόγων. Οι διαφωνίες για την αποτίμηση των εξασφαλίσεων παρέμειναν αμετάβλητες ως προς τον όγκο, τη διάρκεια και την επιμονή τους.

Παράγωγα: Μικρότερες απαιτήσεις περιθωρίου, περισσότερες διαφωνίες αποτίμησης

Στα εξωχρηματιστηριακά παράγωγα που δεν εκκαθαρίζονται κεντρικά, οι απαιτήσεις αρχικού περιθωρίου ασφάλισης υποχώρησαν ελαφρώς για τα παράγωγα συναλλάγματος, επιτοκίων, μετοχών και αρκετές κατηγορίες πιστωτικών παραγώγων. Τα μέγιστα ανοίγματα και οι διάρκειες των συναλλαγών παρέμειναν σε γενικές γραμμές σταθερά.

Η εικόνα της ρευστότητας ήταν μικτή. Επιδείνωση καταγράφηκε στα παράγωγα μετοχών και εμπορευμάτων, ενώ μικρή βελτίωση σημειώθηκε στα πιστωτικά παράγωγα με υποκείμενα κρατικά ομόλογα.

Την ίδια στιγμή, αυξήθηκαν οι διαφωνίες αποτίμησης σε διάφορες κατηγορίες παραγώγων, ιδίως στα πιστωτικά παράγωγα και στα παράγωγα συναλλάγματος. Στα πιστωτικά παράγωγα εντονότερη ήταν και η αύξηση της διάρκειας και της επιμονής των διαφορών.

Οι όροι νέων ή επαναδιαπραγματευμένων συμφωνιών-πλαισίων χαλάρωσαν ελαφρώς σε ορισμένους τομείς, ενώ η παροχή μη τυποποιημένων εξασφαλίσεων δεν παρουσίασε μεταβολή.

Η έρευνα σκιαγραφεί έτσι μια αγορά με σταδιακά ευκολότερους πιστωτικούς όρους και αυξημένη ζήτηση χρηματοδότησης, αλλά με επιμέρους πιέσεις στο κόστος, στη ρευστότητα και στις αποτιμήσεις.