Γαλλικές τράπεζες: Αύξηση πιστωτικού ρίσκου (CDS)

Οι πιέσεις στην αγορά γαλλικού χρέους αρχίζουν να αφήνουν ολοένα πιο έντονο αποτύπωμα και στις μεγαλύτερες τράπεζες της χώρας, καθώς οι επενδυτές ζητούν πλέον μεγαλύτερο ασφάλιστρο για να αναλάβουν γαλλικό τραπεζικό κίνδυνο σε σχέση με αντίστοιχες ευρωπαϊκές τράπεζες. Το κόστος ασφάλισης έναντι αθέτησης πληρωμών στα ομόλογα των Société Générale, BNP Paribas και Crédit Agricole έχει αυξηθεί σημαντικά, καθώς η πολιτική αβεβαιότητα στο Παρίσι και οι ανησυχίες για τη δημοσιονομική πορεία της Γαλλίας περνούν από την αγορά κρατικών ομολόγων στην εταιρική πίστη.

Ενδεικτική είναι η περίπτωση της Société Générale. Σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται το Bloomberg, η ετήσια δαπάνη για πενταετή προστασία μέσω credit default swaps (CDS) πάνω σε €10 εκατ. ανώτερου χρέους της τράπεζας έφθασε τη Δευτέρα περίπου τις €103.000. Για αντίστοιχο χρέος της Deutsche Bank, το κόστος ήταν περίπου €86.500, δηλαδή €16.500 χαμηλότερο. Στα τέλη Αυγούστου, οι δύο τράπεζες βρίσκονταν ουσιαστικά στο ίδιο επίπεδο κινδύνου.

Ανάλογη επιδείνωση καταγράφεται στα CDS της BNP Paribas και της Crédit Agricole, τα οποία έχουν κινηθεί αισθητά υψηλότερα σε σχέση με μεγάλους τραπεζικούς ομίλους στη Γερμανία, τη Βρετανία, την Ελβετία και την Ισπανία. Η μεταβολή είναι ιδιαίτερα σημαντική επειδή δείχνει ότι οι αγορές δεν αντιμετωπίζουν πλέον τη γαλλική αναταραχή αποκλειστικά ως ζήτημα κρατικών ομολόγων.

Τα CDS λειτουργούν ουσιαστικά ως ασφάλιση απέναντι στον κίνδυνο αθέτησης ενός εκδότη χρέους. Όσο αυξάνεται η τιμή τους, τόσο περισσότερο κοστίζει σε έναν επενδυτή να προστατευθεί απέναντι στο ενδεχόμενο ζημιών. Η άνοδός τους δε σημαίνει ότι η αγορά προβλέπει χρεοκοπία μιας τράπεζας. Αποτελεί όμως έναν άμεσο δείκτη της μεταβολής στην αντίληψη του πιστωτικού κινδύνου και, εφόσον διατηρηθεί, μπορεί να οδηγήσει σε ακριβότερη χρηματοδότηση για τις τράπεζες στις αγορές ομολόγων.

Το φαινόμενο είναι στενά συνδεδεμένο με όσα συμβαίνουν στο ίδιο το γαλλικό Δημόσιο. Το κόστος ασφάλισης του κρατικού χρέους έχει εκτιναχθεί, με τα πενταετή γαλλικά CDS να έχουν φθάσει κοντά στις 87 μονάδες βάσης, σε επίπεδα που δεν είχαν καταγραφεί από το 2013. Παράλληλα, το spread του γαλλικού δεκαετούς ομολόγου έναντι του γερμανικού Bund έχει ξεπεράσει τις 150 μονάδες βάσης, επιστρέφοντας σε επίπεδα που παραπέμπουν στην περίοδο της ευρωπαϊκής κρίσης χρέους.

Οι επενδυτές προβληματίζονται κυρίως για τον συνδυασμό υψηλών δημοσιονομικών ελλειμμάτων, αυξανόμενου κόστους δανεισμού και πολιτικής αβεβαιότητας ενόψει των προεδρικών εκλογών του 2027. Η δυσκολία του Παρισιού να παρουσιάσει μια δημοσιονομική στρατηγική που θα θεωρηθεί ταυτόχρονα πολιτικά εφαρμόσιμη και επαρκής από τις αγορές έχει αυξήσει την πίεση στα γαλλικά περιουσιακά στοιχεία. Η κυβέρνηση επιδιώκει σημαντική δημοσιονομική προσαρμογή στον προϋπολογισμό του 2027, ενώ το υψηλό χρέος σημαίνει ότι ακόμη και μία σχετικά μικρή αύξηση των επιτοκίων μπορεί σταδιακά να επιβαρύνει σημαντικά το κόστος εξυπηρέτησής του.

Το πρόβλημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία καθώς η Γαλλία ετοιμάζεται να δανειστεί ποσά-ρεκόρ από τις αγορές. Η Agence France Trésor σχεδιάζει για το 2027 καθαρές εκδόσεις μεσοπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων ομολόγων ύψους περίπου €340 δισ., περίπου 10% περισσότερες από το προηγούμενο έτος.

Η μεγάλη προσφορά νέων τίτλων σε μία περίοδο κατά την οποία οι επενδυτές ζητούν ήδη υψηλότερες αποδόσεις δημιουργεί έναν δυνητικά δύσκολο συνδυασμό για το γαλλικό Δημόσιο.

Ο κίνδυνος του «φαύλου κύκλου» κράτους και τραπεζών

Οι ευρωπαϊκές κρίσεις του παρελθόντος έχουν δείξει πόσο εύκολα οι ανησυχίες για το δημόσιο χρέος μπορούν να επηρεάσουν τον τραπεζικό κλάδο. Όταν αυξάνεται ο πιστωτικός κίνδυνος μιας χώρας, αυξάνεται συχνά και το κόστος χρηματοδότησης των εγχώριων τραπεζών. Αν στη συνέχεια οι τράπεζες περιορίσουν την πίστωση λόγω υψηλότερου κόστους κεφαλαίου, μπορεί να επιβαρυνθεί η οικονομική ανάπτυξη, γεγονός που με τη σειρά του δυσκολεύει τη δημοσιονομική εξυγίανση.

Αυτός ο μηχανισμός είναι ένας από τους βασικούς κινδύνους που παρακολουθούν οι επενδυτές. Οι σημερινές συνθήκες απέχουν πάντως σημαντικά από την κρίση της Ευρωζώνης του 2011-2012.