Εκτόξευση μετοχής της Moderna μετά τα θεαματικά αποτελέσματα για το μελάνωμα (μορφή καρκίνου)

Μια από τις σημαντικότερες ειδήσεις των τελευταίων ετών στον χώρο της αντικαρκινικής έρευνας προκάλεσε θόρυβο και στη Wall Street. Η εταιρεία Moderna, σε συνεργασία με τη Merck (MSD), ανακοίνωσε θετικά αποτελέσματα από μεγάλη κλινική δοκιμή «Φάσης 3» για την εξατομικευμένη θεραπεία mRNA intismeran autogene (V940/mRNA-4157) σε ασθενείς με μελάνωμα υψηλού κινδύνου.

Η επενδυτική αντίδραση είναι εκρηκτική. Η μετοχή της Moderna σχεδόν διπλασιάστηκε, καθώς οι αγορές αποτίμησαν όχι μόνο την πιθανή εμπορική αξία της συγκεκριμένης θεραπείας αλλά και το ενδεχόμενο η τεχνολογία mRNA να ανοίξει ένα εντελώς νέο κεφάλαιο πέρα από τα εμβόλια κατά των λοιμωδών νοσημάτων.

Η μελέτη INTerpath-001 ήταν μια παγκόσμια, τυχαιοποιημένη, διπλά τυφλή κλινική δοκιμή Φάσης 3 με 1.137 ασθενείς, οι οποίοι είχαν μελάνωμα σταδίου IIB έως IV που είχε αφαιρεθεί πλήρως με χειρουργική επέμβαση. Οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν σε δύο ομάδες. Η μία έλαβε intismeran μαζί με την ανοσοθεραπεία Keytruda (pembrolizumab) και η άλλη Keytruda χωρίς την εξατομικευμένη θεραπεία mRNA.

Στην προκαθορισμένη ενδιάμεση ανάλυση, ο συνδυασμός πέτυχε τον βασικό στόχο της μελέτης, καταγράφοντας στατιστικά σημαντική και κλινικά ουσιαστική βελτίωση στην επιβίωση χωρίς υποτροπή της νόσου. Παράλληλα, πέτυχε και έναν από τους σημαντικότερους δευτερεύοντες στόχους, αυξάνοντας τον χρόνο χωρίς εμφάνιση μακρινών μεταστάσεων.

Πρόκειται, σύμφωνα με τις δύο εταιρείες, για την πρώτη θετική δοκιμή Φάσης 3 μιας εξατομικευμένης θεραπείας νεοαντιγόνων και ταυτόχρονα μιας αντικαρκινικής θεραπείας βασισμένης σε mRNA. Δεν εντοπίστηκαν επίσης νέα σήματα ασφάλειας πέρα από όσα ήταν ήδη γνωστά από προηγούμενες μελέτες του συνδυασμού.

Υπάρχει, ωστόσο, μία σημαντική επιφύλαξη. Οι Moderna και Merck δεν έχουν ακόμη ανακοινώσει αναλυτικά τα ποσοτικά αποτελέσματα της Φάσης 3, όπως το ακριβές ποσοστό μείωσης του κινδύνου. Τα δεδομένα πρόκειται να παρουσιαστούν σε διεθνές ιατρικό συνέδριο, ενώ η μελέτη συνεχίζεται προκειμένου να αξιολογηθεί και ένας ακόμη πιο καθοριστικός δείκτης: η συνολική επιβίωση των ασθενών.

Ένα «εμβόλιο» φτιαγμένο ξεχωριστά για κάθε ασθενή

Η λέξη «εμβόλιο» μπορεί να δημιουργήσει λανθασμένη εντύπωση. Δεν πρόκειται για εμβόλιο που χορηγείται σε υγιείς ανθρώπους για να αποτρέψει την εμφάνιση καρκίνου.

Το intismeran αποτελεί θεραπευτικό, εξατομικευμένο σκεύασμα mRNA. Μετά την αφαίρεση του όγκου, οι επιστήμονες αναλύουν το γενετικό «αποτύπωμα» του καρκίνου του συγκεκριμένου ασθενούς και αναζητούν μεταλλάξεις που δημιουργούν χαρακτηριστικά μόρια, τα λεγόμενα νεοαντιγόνα.

Με βάση αυτά κατασκευάζεται μια εξατομικευμένη αλληλουχία mRNA που μπορεί να κωδικοποιεί έως και 34 νεοαντιγόνα. Στόχος είναι να «εκπαιδευτεί» το ανοσοποιητικό σύστημα και κυρίως τα Τ λεμφοκύτταρα ώστε να αναγνωρίζει καρκινικά κύτταρα που έχουν παραμείνει στον οργανισμό μετά την επέμβαση και να τα καταστρέφει πριν προκαλέσουν υποτροπή ή μεταστάσεις.

Το Keytruda λειτουργεί με διαφορετικό αλλά συμπληρωματικό μηχανισμό. Είναι αναστολέας του PD-1 και ουσιαστικά αφαιρεί ένα από τα «φρένα» που χρησιμοποιούν οι καρκινικοί όγκοι για να αποφεύγουν την επίθεση του ανοσοποιητικού συστήματος. Η στρατηγική, επομένως, είναι διπλή: το εξατομικευμένο mRNA δείχνει στο ανοσοποιητικό ποιον στόχο να αναζητήσει, ενώ η ανοσοθεραπεία το βοηθά να εξαπολύσει αποτελεσματικότερη επίθεση.

Η αισιοδοξία δεν ξεκίνησε με τη σημερινή ανακοίνωση. Στην προηγούμενη μελέτη «Φάσης 2b», η οποία παρακολουθήθηκε για πέντε χρόνια, ο συνδυασμός intismeran-Keytruda είχε συνδεθεί με 49% χαμηλότερο κίνδυνο υποτροπής ή θανάτου σε σύγκριση με το Keytruda μόνο.

Παράλληλα, ο κίνδυνος εμφάνισης μακρινής μετάστασης ή θανάτου ήταν 59% χαμηλότερος. Τα αποτελέσματα αυτά είχαν ενισχύσει τις προσδοκίες ότι το όφελος της θεραπείας δεν ήταν προσωρινό και οδήγησαν στο κρίσιμο τεστ της πολύ μεγαλύτερης Phase 3.

Η προοπτική των εξατομικευμένων εμβολίων mRNA έχει χαρακτηριστεί από ειδικούς «gamechanging», ενώ ήδη από το 2024, όταν βρισκόταν σε εξέλιξη η ανάπτυξη της τεχνολογίας, είχαν εκφραστεί ελπίδες ότι τέτοιες προσεγγίσεις θα μπορούσαν να συμβάλουν ακόμη και στη μόνιμη εξάλειψη της νόσου σε ορισμένους ασθενείς.

Η σημερινή εξέλιξη αποτελεί σαφώς ισχυρότερη επιστημονική ένδειξη, δεν αποτελεί όμως απόδειξη ότι υπάρχει πλέον «θεραπεία του καρκίνου» γενικά ή ότι το συγκεκριμένο σκεύασμα εγγυάται οριστική ίαση του μελανώματος.

Η δοκιμή αφορά συγκεκριμένα ασθενείς με υψηλού κινδύνου δερματικό μελάνωμα των οποίων ο όγκος είχε ήδη αφαιρεθεί πλήρως χειρουργικά. Αυτό που έδειξε μέχρι στιγμής είναι ότι η πρόσθετη θεραπεία μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο επιστροφής ή εξάπλωσης της νόσου. Το εάν θα αυξήσει τελικά και τη συνολική επιβίωση, και σε ποιο βαθμό, μένει να αποδειχθεί με μεγαλύτερη διάρκεια παρακολούθησης.