Ελπίδες για συμφωνία στη Μέση Ανατολή και άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ

Ενισχύθηκαν την Πέμπτη οι προσδοκίες ότι ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή ίσως πλησιάζει στο τέλος του, καθώς κορυφώνονται οι διπλωματικές πρωτοβουλίες για μια συμφωνία που θα μπορούσε να οδηγήσει ακόμη και στο άνοιγμα των στρατηγικής σημασίας Στενών του Ορμούζ. Καθοριστικό ρόλο στις εξελίξεις φαίνεται να διαδραματίζει το Πακιστάν, με τον στρατηγό Ασίμ Μουνίρ να βρίσκεται στην Τεχεράνη ως βασικός διαμεσολαβητής. Την ίδια ώρα, η κυβέρνηση του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ εμφανίζεται αισιόδοξη για την προοπτική προόδου στις συνομιλίες.

Παράλληλα, το ισραηλινό υπουργικό συμβούλιο συνεδρίασε την Τετάρτη εξετάζοντας το ενδεχόμενο εκεχειρίας στο Λίβανο. Η συζήτηση αυτή έρχεται έπειτα από περισσότερες από έξι εβδομάδες πολέμου με τη φιλοϊρανική Χεζμπολάχ. Ο Τραμπ δήλωσε ότι την Πέμπτη αναμένονται συνομιλίες μεταξύ των ηγεσιών των δύο χωρών, ενώ δημοσιεύματα αναφέρουν ότι ενδέχεται σύντομα να ανακοινωθεί κατάπαυση του πυρός.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Wall Street Journal: ΗΠΑ και Ιράν σε καταρχήν συμφωνία για νέο γύρο συνομιλιών

Υπάρχει συναίνεση για συνέχιση των επαφών, αλλά χωρίς ορισμένη ημερομηνία ή τόπο - Axios: Πιο κοντά σε συμφωνία - πλαίσιο - Bloomberg: Προς παράταση της εκεχειρίας κατά 2 εβδομάδες

Στο επίκεντρο των διαπραγματεύσεων παραμένει το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Σύμφωνα με πληροφορίες, οι ΗΠΑ πρότειναν αναστολή κάθε πυρηνικής δραστηριότητας της Τεχεράνης για 20 χρόνια, υποχωρώντας από την πάγια θέση τους περί οριστικής απαγόρευσης. Από την άλλη, το Ιράν φέρεται να αντιπρότεινε πάγωμα διάρκειας τριών έως πέντε ετών.

Παράλληλα, η Ουάσιγκτον ζητεί την απομάκρυνση κάθε εμπλουτισμένου πυρηνικού υλικού από το ιρανικό έδαφος, ενώ η Τεχεράνη επιμένει στην άρση των διεθνών κυρώσεων. Παρ’ όλα αυτά, πηγή που συμμετέχει στις διαπραγματεύσεις ανέφερε ότι οι παρασκηνιακές επαφές έχουν συμβάλει στη μείωση των διαφορών, φέρνοντας τις δύο πλευρές πιο κοντά σε μια συμφωνία που θα μπορούσε να παρουσιαστεί σε νέο γύρο συνομιλιών.

Ένα από τα βασικά εμπόδια στις προηγούμενες διαπραγματεύσεις ήταν ο τερματισμός των συγκρούσεων στον Λίβανο, σε συνδυασμό με το ακανθώδες ζήτημα του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν.

Η εκπρόσωπος Τύπου του Λευκού Οίκου, Καρολάιν Λέβιτ, δήλωσε ότι η αμερικανική πλευρά βλέπει θετικά τις πιθανότητες επίτευξης συμφωνίας, χαρακτηρίζοντας τις συνομιλίες υπό πακιστανική μεσολάβηση «παραγωγικές και σε εξέλιξη». Παράλληλα, διέψευσε πληροφορίες ότι οι ΗΠΑ έχουν ζητήσει επίσημα παράταση της εκεχειρίας δύο εβδομάδων που συμφωνήθηκε από τις δύο πλευρές στις 8 Απριλίου.

Σύμφωνα με την ίδια, νέες δια ζώσης συνομιλίες δεν έχουν ακόμη οριστικοποιηθεί, αλλά πιθανότατα θα πραγματοποιηθούν εκ νέου στο Πακιστάν.

Ο πακιστανικός στρατός επιβεβαίωσε την άφιξη του Μουνίρ στην Τεχεράνη ενώ ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, υποδέχθηκε δημόσια την επίσκεψη μέσω ανάρτησής του στο X, τονίζοντας ότι η Τεχεράνη παραμένει προσηλωμένη στην «προώθηση της ειρήνης και της σταθερότητας στην περιοχή».

Οι αγορές αντέδρασαν θετικά τις τελευταίες ημέρες, προεξοφλώντας μια γρήγορη αποκλιμάκωση. Στη Wall Street οι δείκτες έκλεισαν σε ιστορικά υψηλά την Τετάρτη, ενώ οι τιμές του πετρελαίου σταθεροποιήθηκαν. Παρά το θετικό κλίμα, αναλυτές επισημαίνουν ότι παραμένει έντονος ο σκεπτικισμός, καθώς οι συνομιλίες ΗΠΑ-Ιράν έχουν επανειλημμένα οδηγηθεί σε αδιέξοδο ακόμη και όταν έδειχναν να προχωρούν.

Την ίδια στιγμή, η Ουάσιγκτον εντείνει την οικονομική πίεση προς την Τεχεράνη. Ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, Σκοτ Μπέσεντ, εκτίμησε ότι οι κινεζικές αγορές ιρανικού πετρελαίου θα παγώσουν εξαιτίας του αμερικανικού αποκλεισμού πλοίων που προσεγγίζουν ιρανικά λιμάνια. Προειδοποίησε επίσης ότι οι ΗΠΑ ενδέχεται να επιβάλουν δευτερογενείς κυρώσεις σε χώρες που συνεχίζουν να αγοράζουν ιρανικό αργό.

Σύμφωνα με τον ίδιο, το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών έχει ήδη προειδοποιήσει δύο κινεζικές τράπεζες να μην επεξεργάζονται ιρανικά κεφάλαια, απειλώντας τες με κυρώσεις. Η Κίνα απορροφούσε μέχρι πρότινος πάνω από το 80% των ιρανικών εξαγωγών πετρελαίου.

Ο Τραμπ δήλωσε ακόμη ότι έχει ζητήσει από τον Κινέζο πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ να μην προμηθεύσει το Ιράν με όπλα και υποστήριξε ότι το Πεκίνο στηρίζει το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ. Με ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ανέφερε χαρακτηριστικά ότι ενεργεί «και για αυτούς, αλλά και για όλο τον κόσμο».

Ο πόλεμος έχει ουσιαστικά οδηγήσει το Ιράν στο να περιορίσει τη διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ, έναν από τους σημαντικότερους διαύλους μεταφοράς πετρελαίου και φυσικού αερίου παγκοσμίως. Αυτό έχει μειώσει δραστικά τις εξαγωγές από τον Κόλπο και έχει αναγκάσει τις χώρες που εξαρτώνται ενεργειακά από την περιοχή να αναζητούν εναλλακτικές πηγές προμήθειας.

Σύμφωνα με τον αμερικανικό στρατό, κατά τις πρώτες 48 ώρες του αποκλεισμού, κανένα πλοίο δεν κατάφερε να περάσει από τις αμερικανικές δυνάμεις προς ή από ιρανικά λιμάνια, ενώ εννέα σκάφη υποχρεώθηκαν να αλλάξουν πορεία και να επιστρέψουν προς ιρανικές ακτές. Ωστόσο, το ιρανικό πρακτορείο Fars υποστήριξε ότι υπερδεξαμενόπλοιο που τελεί υπό αμερικανικές κυρώσεις κατάφερε να διασχίσει τα Στενά με προορισμό το λιμάνι Ιμάμ Χομεϊνί.

Ο Τραμπ έχει προειδοποιήσει ότι οι ΗΠΑ είναι έτοιμες να κλιμακώσουν άμεσα αν οι εχθροπραξίες ξαναρχίσουν, δηλώνοντας ότι αμερικανικές δυνάμεις θα μπορούσαν να πλήξουν κρίσιμες ιρανικές υποδομές μέσα σε μία ώρα.