FT: Η ΕΕ χαλαρώνει τους κανόνες στις εταιρικές συγχωνεύσεις για να ανταγωνιστεί ΗΠΑ και Κίνα

Η Ευρωπαϊκή Ένωση σχεδιάζει τη μεγαλύτερη χαλάρωση των κανόνων της για εταιρικές συγχωνεύσεις εδώ και δεκαετίες, καθώς η Ευρώπη αντιμετωπίζει αυξανόμενη πίεση να δημιουργήσει «παγκόσμιους πρωταθλητές» ικανούς να ανταγωνιστούν αμερικανικούς και κινεζικούς ομίλους.

Σύμφωνα με δημοσίευμα των Financial Times, οι Βρυξέλλες ετοιμάζουν τη σημαντικότερη χαλάρωση των κανόνων εδώ και δεκαετίες, με στόχο να διευκολύνουν τη δημιουργία μεγαλύτερων επιχειρηματικών σχημάτων, ικανών να ανταγωνιστούν τους αμερικανικούς και κινεζικούς ομίλους σε κλίμακα, τεχνολογία και επενδυτική ισχύ. Το βασικό μήνυμα του σχεδίου είναι ότι το μέγεθος δεν αντιμετωπίζεται πλέον μόνο ως πιθανή απειλή για τον ανταγωνισμό, αλλά και ως πιθανό εργαλείο βιομηχανικής επιβίωσης.

Η Κομισιόν θα δώσει μεγαλύτερη βαρύτητα στην «καινοτομία, τις επενδύσεις και την ανθεκτικότητα της ενιαίας αγοράς» κατά την αξιολόγηση συγχωνεύσεων, σύμφωνα με προσχέδιο κατευθυντήριων γραμμών που είδαν οι FT.

Η προτεινόμενη αλλαγή θα σηματοδοτούσε τη σημαντικότερη αναδιάρθρωση από τη δεκαετία του 2000, όταν οι αρχές ανταγωνισμού έθεσαν στο επίκεντρο των αποφάσεών τους τις επιπτώσεις των συγχωνεύσεων στους καταναλωτές.

Οι νέες κατευθυντήριες γραμμές, οι οποίες εξακολουθούν να υπόκεινται σε αλλαγές, διευρύνουν τα κριτήρια με τα οποία οι Βρυξέλλες αξιολογούν το κατά πόσο μια συγχώνευση είναι αποδεκτή. Οι μεταρρυθμίσεις έχουν δημιουργήσει υψηλές προσδοκίες μεταξύ συμβούλων συναλλαγών και επενδυτών που εξετάζουν πιθανή μελλοντική συγκέντρωση της αγοράς.

Εφόσον υιοθετηθούν από την Επιτροπή, η νέα προσέγγιση θα αντικατοπτρίζει μια ευρύτερη μεταβολή του πολιτικού κλίματος στην Ευρώπη, με αυξανόμενες εκκλήσεις για τη δημιουργία περισσότερων «ευρωπαϊκών πρωταθλητών» ικανών να ανταγωνιστούν εταιρικούς κολοσσούς στις ΗΠΑ και την Κίνα.

«Οι κατευθυντήριες γραμμές αποτελούν ρήξη με το παρελθόν», δήλωσε αξιωματούχος της ΕΕ, χαρακτηρίζοντάς τες «φιλόδοξη προσέγγιση που αντανακλά την πραγματικότητα του ολοένα πιο απαιτητικού παγκόσμιου ανταγωνισμού». Πρόσθεσε ότι αντικατοπτρίζουν «τις προτεραιότητες της τρέχουσας εντολής της Επιτροπής — φιλοδοξία και κλίμακα».

Για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν έχει προωθήσει μια «νέα προσέγγιση» στην πολιτική ανταγωνισμού, η οποία είναι «πιο υποστηρικτική για την ανάπτυξη των επιχειρήσεων σε παγκόσμιες αγορές».

Ωστόσο, η προσέγγιση αυτή έχει συναντήσει αντιδράσεις από ορισμένα φιλελεύθερα κράτη-μέλη και τμήματα της Επιτροπής, τα οποία εκφράζουν ανησυχίες ότι η χαλάρωση των περιορισμών στις συγχωνεύσεις θα μπορούσε να πλήξει την καινοτομία, να περιορίσει τις επενδύσεις και να οδηγήσει σε υψηλότερες τιμές για τους καταναλωτές.

Το προσχέδιο διατηρεί τον βασικό στόχο της διασφάλισης αποτελεσματικού ανταγωνισμού. Ωστόσο, επισημαίνει ότι «η ανάπτυξη και η κλιμάκωση των επιχειρήσεων ώστε να επιτύχουν το αναγκαίο μέγεθος για να ανταγωνίζονται παγκοσμίως μπορεί να είναι φιλοανταγωνιστική», υποστηρίζοντας ότι αυτό μπορεί να έχει «θετικό αντίκτυπο» για την ΕΕ.

Λαμβάνοντας υπόψη το μεταβαλλόμενο γεωπολιτικό περιβάλλον, το έγγραφο υποστηρίζει ότι η οικονομία έχει επίσης «μετατοπιστεί προς τομείς εντάσεως καινοτομίας, όπου τόσο η κλίμακα όσο και η καινοτομία είναι κρίσιμες για τον ανταγωνισμό».

Καλεί τη Γενική Διεύθυνση Ανταγωνισμού της ΕΕ να δίνει μεγαλύτερη προσοχή στις επιπτώσεις των συγχωνεύσεων σε παράγοντες όπως «η κλίμακα, η καινοτομία, οι επενδύσεις και η ανθεκτικότητα», ως φιλοανταγωνιστικά στοιχεία που μπορούν να ωφεληθούν από έναν βαθμό συγκέντρωσης.

Παρότι οι παράγοντες αυτοί λαμβάνονταν ήδη υπόψη στις έρευνες για συγχωνεύσεις στην Ευρώπη, οι εταιρείες διαμαρτύρονταν επί μακρόν ότι τα επιχειρήματα αυτά υποβαθμίζονταν έναντι της αξιολόγησης της ισχύος τιμολόγησης.

Το προσχέδιο υποστηρίζει ότι η καινοτομία και η κλίμακα ωφελούν τελικά τους καταναλωτές, για παράδειγμα μέσω της διασφάλισης πρόσβασης σε κρίσιμες εισροές και της ενίσχυσης της ανθεκτικότητας των εφοδιαστικών αλυσίδων.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αρνήθηκε να σχολιάσει.

Οι «νέες πραγματικότητες της αγοράς»

Η μετατόπιση αυτή δεν είναι τυχαία. Επί σχεδόν είκοσι χρόνια, το ευρωπαϊκό πλαίσιο ελέγχου συγχωνεύσεων έδινε προτεραιότητα κυρίως στις άμεσες συνέπειες για τις τιμές και την επιλογή του καταναλωτή. Τώρα, η Κομισιόν επανεξετάζει τις κατευθυντήριες γραμμές της ώστε να ενσωματώσει «νέες πραγματικότητες της αγοράς», όπως η ανάγκη για επενδύσεις υψηλού κόστους, η τεχνολογική μετάβαση, η ανθεκτικότητα των εφοδιαστικών αλυσίδων και η διεθνής γεωοικονομική πίεση. Η ίδια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει αναγνωρίσει επίσημα ότι η αναθεώρηση των οδηγιών γίνεται ακριβώς για να επικαιροποιηθεί το πλαίσιο αξιολόγησης των συγχωνεύσεων μετά από περίπου δύο δεκαετίες.

Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι οι ρυθμιστικές αρχές θα μπορούσαν να δίνουν μεγαλύτερο βάρος όχι μόνο στις βραχυπρόθεσμες επιπτώσεις στις τιμές, αλλά και στα μακροπρόθεσμα οφέλη από την κλίμακα. Δηλαδή, περισσότερες επενδύσεις, ισχυρότερη καινοτομία, δυνατότητα χρηματοδότησης πράσινων και ψηφιακών υποδομών και ενίσχυση της ευρωπαϊκής βιομηχανικής βάσης. Η επίτροπος Ανταγωνισμού Τερέσα Ριμπέρα έχει ήδη προϊδεάσει για μια πιο «προωθημένη» και λιγότερο στενά τιμοκεντρική προσέγγιση, σημειώνοντας ότι οι νέοι κανόνες θα εξετάζουν και παράγοντες όπως η καινοτομία, η βιωσιμότητα και η ανθεκτικότητα.

Πίσω από αυτή τη στροφή βρίσκεται μια βαθύτερη πολιτική παραδοχή, ότι η Ευρώπη έχει μείνει πίσω στη μάχη του μεγέθους. Σε τομείς όπως οι τηλεπικοινωνίες, η άμυνα, η ενέργεια, οι τράπεζες και η τεχνολογία, πολλές ευρωπαϊκές επιχειρήσεις υποστηρίζουν ότι το κατακερματισμένο ρυθμιστικό περιβάλλον δεν τους επιτρέπει να πετύχουν το εκτόπισμα που απαιτεί ο παγκόσμιος ανταγωνισμός. Η ιδέα των «ευρωπαϊκών πρωταθλητών», η οποία επί χρόνια αντιμετωπιζόταν με καχυποψία από την ευρωπαϊκή πολιτική ανταγωνισμού, επιστρέφει τώρα πιο θεσμικά και πιο ανοιχτά στο τραπέζι.

Επιφυλάξεις

Ωστόσο, η μεταρρύθμιση δεν περνά χωρίς αντιδράσεις. Ορισμένα κράτη-μέλη, μεταξύ τους η Φινλανδία, η Ιρλανδία, η Τσεχία, η Εσθονία και η Λετονία, έχουν ήδη εκφράσει επιφυλάξεις απέναντι σε μια υπερβολική χαλάρωση, προειδοποιώντας ότι η αύξηση του μεγέθους δεν οδηγεί αυτόματα ούτε σε περισσότερες επενδύσεις ούτε σε καλύτερες υπηρεσίες. Το βασικό τους επιχείρημα είναι ότι η Ευρώπη δεν πρέπει, στο όνομα της ανταγωνιστικότητας, να υπονομεύσει την εσωτερική αγορά και να επιτρέψει μεγαλύτερη συγκέντρωση ισχύος σε λίγους παίκτες.

Εδώ βρίσκεται και ο πραγματικός πυρήνας της συζήτησης. Η ευρωπαϊκή πολιτική ανταγωνισμού υπήρξε ιστορικά ένα από τα πιο συνεκτικά και αξιόπιστα θεσμικά εργαλεία της Ένωσης. Αν οι νέοι κανόνες μετακινηθούν υπερβολικά προς μια βιομηχανική λογική «πρωταθλητών», υπάρχει ο κίνδυνος οι καταναλωτές να βρεθούν αντιμέτωποι με λιγότερες επιλογές, υψηλότερες τιμές ή χαμηλότερη πίεση για καινοτομία στο εσωτερικό της αγοράς. Αν, αντιθέτως, οι Βρυξέλλες παραμείνουν υπερβολικά προσκολλημένες στο παλιό μοντέλο, η Ευρώπη ίσως συνεχίσει να παράγει καλούς ρυθμιστές, αλλά όχι παγκόσμιους επιχειρηματικούς ηγέτες.

Η επερχόμενη αναθεώρηση, επομένως, δεν είναι απλώς μια τεχνική αλλαγή κανόνων. Είναι μια πολιτική επιλογή για το τι είδους οικονομία θέλει να είναι η Ευρώπη μέσα στην επόμενη δεκαετία: μια αγορά που προστατεύει πρωτίστως τον εσωτερικό ανταγωνισμό ή μια ένωση που αποδέχεται μεγαλύτερη συγκέντρωση ισχύος προκειμένου να αποκτήσει γεωοικονομικό βάρος. Το βέβαιο είναι ότι, με αυτή την πρωτοβουλία, οι Βρυξέλλες δείχνουν πως το δόγμα της εποχής Βεστάγκερ δίνει τη θέση του σε μια πιο πραγματιστική — και σαφώς πιο πολιτική — ανάγνωση του ανταγωνισμού.