FT: Το ΝΑΤΟ πιέζει τις ευρωπαϊκές βιομηχανίες όπλων – Επενδύστε τώρα, προχωρήστε πιο γρήγορα την παραγωγή

Το ΝΑΤΟ επιχειρεί να περάσει στη δεύτερη φάση του εξοπλισμού της Ευρώπης, από τις πολιτικές δεσμεύσεις για υψηλότερες αμυντικές δαπάνες στην πραγματική βιομηχανική παραγωγή.

Σύμφωνα με τους Financial Times, ο γενικός γραμματέας της Συμμαχίας, Μαρκ Ρούτε, πρόκειται να συναντηθεί την επόμενη εβδομάδα στις Βρυξέλλες με επικεφαλής μεγάλων ευρωπαϊκών αμυντικών ομίλων, πιέζοντάς τους να αυξήσουν επενδύσεις, δυναμικότητα και ταχύτητα παραγωγής.

Η κίνηση δεν είναι απλώς ακόμη μία επαφή του ΝΑΤΟ με την αμυντική βιομηχανία. Το μήνυμα του Ρούτε είναι ότι η ευρωπαϊκή ασφάλεια δεν μπορεί πλέον να μετριέται μόνο σε ποσοστά του ΑΕΠ ή σε ανακοινώσεις προϋπολογισμών, αλλά σε παραγόμενα πυρομαχικά, συστήματα αεράμυνας, πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς και ανθεκτικές εφοδιαστικές αλυσίδες. Στη συνάντηση, σύμφωνα με το ίδιο δημοσίευμα, αναμένεται να συμμετάσχουν εταιρείες όπως οι Rheinmetall, Safran, Airbus, Saab, MBDA και Leonardo, με ιδιαίτερη έμφαση σε τομείς όπου η ευρωπαϊκή υστέρηση θεωρείται κρίσιμη.

Η πίεση συνδέεται άμεσα με τη στρατηγική του Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος απαιτεί από τους Ευρωπαίους συμμάχους πολύ υψηλότερες αμυντικές δαπάνες. Στην τελευταία σύνοδο κορυφής στη Χάγη, τα κράτη-μέλη συμφώνησαν στον στόχο για αμυντικές δαπάνες που θα φθάνουν το 5% του ΑΕΠ, ποσοστό ιστορικά υψηλό για τα ευρωπαϊκά δεδομένα.

Σύμφωνα με αξιωματούχους της Συμμαχίας, εάν οι ευρωπαϊκές χώρες πετύχουν τον στόχο αυτό, οι συνολικές ετήσιες αμυντικές δαπάνες θα αυξηθούν κατά περίπου 1 τρισ. δολάρια έως το 2035 σε σύγκριση με το 2024.

Η νέα στρατηγική του ΝΑΤΟ αντανακλά και τις βαθύτερες ανησυχίες των Ευρωπαίων για τη μακροπρόθεσμη αξιοπιστία της αμερικανικής στρατιωτικής προστασίας. Οι πρόσφατες εντάσεις μεταξύ Ουάσιγκτον και Βερολίνου, αλλά και η απόφαση του Πενταγώνου να αποσύρει 5.000 στρατιώτες από τη Γερμανία, λειτούργησαν ως ακόμη ένα «καμπανάκι» για τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.

Την ίδια στιγμή, ο πόλεμος με το Ιράν έχει εξαντλήσει σημαντικά αποθέματα κρίσιμων πυρομαχικών των ΗΠΑ, εντείνοντας την πίεση για μεγαλύτερη ευρωπαϊκή αυτάρκεια. Ιδιαίτερα κρίσιμη θεωρείται η έλλειψη πυραύλων μεγάλου βεληνεκούς, με τη Γερμανία να εξετάζει ακόμη και αγορά αμερικανικών πυραύλων Tomahawk για την ενίσχυση της άμυνάς της απέναντι στη Ρωσία.

Η πίεση προς τη βιομηχανία συνδέεται άμεσα με την ανάγκη του ΝΑΤΟ να εμφανίσει απτά αποτελέσματα στη Σύνοδο της Άγκυρας, που θα πραγματοποιηθεί στις 7-8 Ιουλίου 2026. Η Συμμαχία έχει ήδη ανακοινώσει ότι η Τουρκία θα φιλοξενήσει τη σύνοδο στην Άγκυρα, ενώ η ατζέντα της αναμένεται να επικεντρωθεί στην αξιοπιστία της αποτροπής και στη μετατροπή των αυξημένων δαπανών σε πραγματικές στρατιωτικές δυνατότητες.

Πως θα κατανεμηθούν οι αυξημένες αμυντικές επενδύσεις κατά 5%

Το υπόβαθρο είναι η απόφαση των συμμάχων, στη Σύνοδο της Χάγης το 2025, να κινηθούν προς επενδύσεις 5% του ΑΕΠ ετησίως έως το 2035 για άμυνα και συναφείς δαπάνες ασφαλείας. Από αυτό, τουλάχιστον 3,5% του ΑΕΠ θα κατευθύνεται σε βασικές αμυντικές ανάγκες, ενώ 1,5% θα αφορά ευρύτερες επενδύσεις, όπως κυβερνοασφάλεια και υποδομές. Όμως η αύξηση των κονδυλίων δεν αρκεί εάν η ευρωπαϊκή βιομηχανία δεν μπορεί να παραδώσει εγκαίρως τα συστήματα που ζητούν οι ένοπλες δυνάμεις.

Γι’ αυτό και η πρωτοβουλία Ρούτε έχει σαφή πολιτική στόχευση. Η Συμμαχία θέλει να δείξει στις ΗΠΑ ότι η Ευρώπη αναλαμβάνει μεγαλύτερο μερίδιο της συλλογικής άμυνας, αλλά και να μειώσει την εξάρτηση από αμερικανικά αποθέματα, τεχνολογία και παραγωγικές γραμμές. Οι ευρωπαϊκές αμυντικές δαπάνες έχουν ήδη αυξηθεί σημαντικά, καθώς, σύμφωνα με το Reuters, οι ευρωπαίοι σύμμαχοι του ΝΑΤΟ και ο Καναδάς αύξησαν τις αμυντικές τους δαπάνες κατά 20% το 2025, με το σύνολο της Συμμαχίας να φθάνει στο 2,77% του ΑΕΠ.

Το κρίσιμο ερώτημα, ωστόσο, είναι αν η βιομηχανία μπορεί να ακολουθήσει. Η ευρωπαϊκή αμυντική βάση παραμένει κατακερματισμένη, με διαφορετικά εθνικά πρότυπα, αργές προμήθειες και περιορισμένη παραγωγική εφεδρεία. Οι εταιρείες ζητούν μακροπρόθεσμα συμβόλαια για να επενδύσουν σε νέα εργοστάσια, προσλήψεις και αποθέματα πρώτων υλών. Οι κυβερνήσεις, από την άλλη, ζητούν ταχύτητα, κλίμακα και χαμηλότερο κόστος. Η συνάντηση στις Βρυξέλλες θα είναι, στην πράξη, μια διαπραγμάτευση ανάμεσα στην πολιτική ανάγκη για άμεση αποτροπή και στη βιομηχανική πραγματικότητα μιας παραγωγής που δεν αυξάνεται με διατάγματα.

Η στροφή αυτή δείχνει ότι το ΝΑΤΟ αντιμετωπίζει πλέον την αμυντική βιομηχανία ως οργανικό μέρος της αποτρεπτικής του ισχύος. Σε πρόσφατη ομιλία του, ο Ρούτε είχε επισημάνει ότι το πρόβλημα δεν είναι μόνο οι δαπάνες, αλλά η ίδια η αμυντική βιομηχανική παραγωγή, τόσο στις ΗΠΑ όσο και στην Ευρώπη. Με άλλα λόγια, η αποτροπή δεν κρίνεται μόνο στα στρατηγεία και στις συνόδους κορυφής, αλλά και στις γραμμές συναρμολόγησης.

Για την Ευρώπη, το διακύβευμα είναι διπλό. Από τη μία πλευρά, η ενίσχυση της παραγωγής μπορεί να δημιουργήσει μια νέα βιομηχανική δυναμική, με επενδύσεις, θέσεις εργασίας και τεχνολογική αναβάθμιση. Από την άλλη, η αποτυχία να παραχθούν γρήγορα κρίσιμα συστήματα θα αφήσει εκτεθειμένες τις πολιτικές δεσμεύσεις των κυβερνήσεων και θα ενισχύσει τις αμερικανικές αιτιάσεις ότι η Ευρώπη παραμένει υπερβολικά εξαρτημένη από την Ουάσιγκτον.

Η πρωτοβουλία Ρούτε, επομένως, δεν αφορά μόνο τους αμυντικούς ομίλους. Αφορά την αξιοπιστία ολόκληρης της ευρωπαϊκής στρατηγικής. Με τη Ρωσία να παραμένει ο βασικός στρατιωτικός κίνδυνος για τη Συμμαχία, την Ουκρανία να συνεχίζει να απορροφά τεράστιους πόρους και τις ΗΠΑ να απαιτούν μεγαλύτερη ευρωπαϊκή συνεισφορά, το ΝΑΤΟ ζητεί πλέον από την Ευρώπη όχι απλώς να ξοδέψει περισσότερα, αλλά να παράγει περισσότερα — και γρηγορότερα.