Η Κομισιόν ετοιμάζει σχέδιο έκτακτης ανάγκης για τα καύσιμα των αεροσκαφών

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επεξεργάζεται σχέδιο έκτακτης ανάγκης για να αντιμετωπίσει τον κίνδυνο ελλείψεων καυσίμων στα αεροσκάφη, καθώς η ροή ενέργειας μέσω των Στενών του Ορμούζ παραμένει διαταραγμένη.

Δεν είναι τυχαίο ότι πριν λίγες ημέρες, ο Εκτελεστικός Διευθυντής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, Φατίχ Μπιρόλ, προειδοποίησε για πιθανές ακυρώσεις πτήσεων «σύντομα», κάνοντας μάλιστα λόγο ότι η Ευρώπη έχει ακόμη «ίσως 6 εβδομάδες καύσιμα για τα αεροσκάφη της».

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Φατίχ Μπιρόλ (IEA): Η Ευρώπη έχει ακόμη «ίσως 6 εβδομάδες καύσιμα για τα αεροσκάφη της»

Ο Εκτελεστικός Διευθυντής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας προειδοποίησε για πιθανές ακυρώσεις πτήσεων «σύντομα»

Σύμφωνα με το Bloomberg, οι Βρυξέλλες ετοιμάζονται να προχωρήσουν σε ανακοινώσεις την Τετάρτη, δρομολογώντας τις σχετικές προτάσεις ακόμη και μέσα στον επόμενο μήνα, με στόχο τη «βελτιστοποίηση» της διανομής καυσίμων αεροσκαφών μεταξύ κρατών-μελών και στη διευκόλυνση εξεύρεσης εναλλακτικών πηγών προμήθειας.

Το σχέδιο δεν συνιστά παραδοχή ότι η Ευρώπη βρίσκεται ήδη σε κατάσταση έλλειψης. Η ίδια η Κομισιόν έχει δηλώσει ότι, προς το παρόν, δεν υπάρχει άμεση έλλειψη jet fuel στην ΕΕ, υπογραμμίζοντας όμως ότι οι ανησυχίες για πιθανές διαταραχές στην τροφοδοσία παραμένουν ισχυρές και παρακολουθούνται ως ζήτημα υψηλής προτεραιότητας.

Περίπου το 40% των ευρωπαϊκών αναγκών σε jet fuel καλύπτεται από εισαγωγές, με σχεδόν το ήμισυ αυτών να διέρχεται από τη συγκεκριμένη θαλάσσια οδό. Παρά το γεγονός ότι εκτιμάται πως η Ευρώπη διαθέτει επαρκή αποθέματα για να αποφευχθούν άμεσες ελλείψεις τον Απρίλιο, η παρατεταμένη διακοπή στη διέλευση αυξάνει σημαντικά τις πιέσεις στην αγορά καυσίμων.

Η κρίση έχει ήδη αρχίσει να επηρεάζει τον κλάδο των αερομεταφορών, με την KLM να ανακοινώνει την ακύρωση 80 πτήσεων μετ’ επιστροφής από και προς το αεροδρόμιο Σίπχολ τον επόμενο μήνα, επικαλούμενη το αυξημένο κόστος. Η Κομισιόν εξετάζει την έκδοση κατευθυντήριων γραμμών που θα επιτρέπουν μεγαλύτερη ευελιξία στο ισχύον ρυθμιστικό πλαίσιο, ιδίως σε ό,τι αφορά τη διαχείριση των slots και τις ακυρώσεις πτήσεων σε περίπτωση έλλειψης καυσίμων.

Παράλληλα, στο μικροσκόπιο βρίσκεται και το φαινόμενο του fuel tankering, κατά το οποίο τα αεροσκάφη ανεφοδιάζονται με επιπλέον καύσιμο από το αεροδρόμιο αναχώρησης ώστε να αποφύγουν υψηλότερες τιμές στον προορισμό. Εφόσον τα αρχικά μέτρα αποδειχθούν ανεπαρκή, η Κομισιόν σχεδιάζει να προχωρήσει σε προσωρινές τροποποιήσεις των κανονισμών, να επανεκτιμήσει τα στρατηγικά αποθέματα πετρελαίου και να ενισχύσει τόσο τη διυλιστική ικανότητα όσο και την παραγωγή προηγμένων βιοκαυσίμων.

Το συνολικό σχέδιο αποσκοπεί στη δημιουργία μιας πιο ανθεκτικής ενεργειακά Ευρώπης, ικανής να αντιμετωπίζει μελλοντικές κρίσεις και έντονες διακυμάνσεις τιμών, ενώ παράλληλα ενισχύει την ηλεκτροκίνηση και τη μείωση της εξάρτησης από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα. «Η διαθεσιμότητα των καυσίμων είναι προτεραιότητα», δηλώνει η εκπρόσωπος Τύπου της Κομισιόν, Έβα Χρντσιρόβα επισημαίνοντας ότι «στην ΕΕ υπάρχει σημαντική ικανότητα διύλισης αργού πετρελαίου και παραγωγής καυσίμων αεροσκαφών».

Αύριο, Τρίτη, οι υπουργοί Μεταφορών της ΕΕ θα λάβουν μέρος στην άτυπη τηλεδιάσκεψη που διοργανώνει η Κυπριακή Προεδρία, ως απάντηση στην εξελισσόμενη κατάσταση στη Μέση Ανατολή και στις άμεσες επιπτώσεις της στις αγορές ενέργειας και στον ευρωπαϊκό τομέα των μεταφορών. Σύμφωνα με Ευρωπαίο αξιωματούχο, «αν και οι πλήρεις συνέπειες παραμένουν αβέβαιες, είναι σαφές ότι υπάρχουν διαταραχές στις ενεργειακές υποδομές, στον εναέριο χώρο και στην παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα».

Στόχος της αυριανής τηλεδιάσκεψης, σύμφωνα με τον αξιωματούχο, είναι «στοχευμένες πρωτοβουλίες που εστιάζουν σε τρεις προτεραιότητες: ισχυρό συντονισμό της ΕΕ, μείωση της εξάρτησης από εξωτερικά ορυκτά καύσιμα και υλοποίηση συγκεκριμένων, εφαρμόσιμων μέτρων». Τέλος, σημαντική παράμετρο αποτελεί και η πιθανή αύξηση των τιμών στις αερομεταφορές, με τα κράτη-μέλη να υπογραμμίζουν την ανάγκη για μια συντονισμένη, αναλογική και συμβατή με την ενιαία αγορά προσέγγιση της ΕΕ.

Την ίδια στιγμή, οι επιβάτες καλούνται να προετοιμαστούν για αυξημένη ταλαιπωρία, καθώς οι αεροπορικές εταιρείες προχωρούν σε εκτεταμένες ακυρώσεις και καθηλώσεις αεροσκαφών λόγω της εκτίναξης του κόστους καυσίμων. Η KLM αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα, ευθυγραμμιζόμενη με άλλους μεγάλους αερομεταφορείς όπως οι United Airlines, Lufthansa και Cathay Pacific Airways, οι οποίοι έχουν ήδη περιορίσει τα δρομολόγιά τους.

Η ανησυχία αυτή δεν είναι θεωρητική. Η ευρωπαϊκή αγορά αεροπορικών καυσίμων παραμένει σημαντικά εξαρτημένη από εισαγωγές, ενώ μεγάλο μέρος αυτών συνδέεται με ροές από τη Μέση Ανατολή. Όταν οι θαλάσσιες διαδρομές, τα διυλιστήρια ή οι αλυσίδες μεταφοράς δέχονται πίεση, η αεροπορία είναι από τους πρώτους κλάδους που αισθάνονται τους κραδασμούς, επειδή βασίζεται σε συνεχή και υψηλής ποιότητας τροφοδοσία, χωρίς μεγάλα περιθώρια υποκατάστασης στο βραχυπρόθεσμο επίπεδο. Το Reuters μετέδωσε ότι η ΕΕ εξετάζει κατευθύνσεις για μεγαλύτερη διαφοροποίηση προμηθειών, συμπεριλαμβανομένης της ενίσχυσης εισαγωγών από τις ΗΠΑ και άλλες αγορές, αλλά και της πλήρους αξιοποίησης της ευρωπαϊκής διυλιστικής ικανότητας.

Σε αυτό το πλαίσιο, το υπό διαμόρφωση σχέδιο φαίνεται να κινείται σε τρεις άξονες. Ο πρώτος είναι η διαχείριση της εσωτερικής αγοράς, με καλύτερο συντονισμό ανάμεσα στα κράτη-μέλη ώστε να αποφεύγονται τοπικές ασφυξίες σε μεγάλα αεροδρόμια ή κομβικούς σταθμούς. Ο δεύτερος είναι η αναζήτηση εναλλακτικών πηγών εφοδιασμού και η προσαρμογή της εφοδιαστικής αλυσίδας, ακόμη και μέσω εξέτασης τεχνικών και δικτυακών λύσεων για τη μεταφορά καυσίμων. Ο τρίτος είναι η θεσμική θωράκιση της αγοράς, ώστε η Ευρώπη να μπορεί να αντιδρά ταχύτερα σε περίπτωση παρατεταμένης κρίσης.

Η συζήτηση αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα επειδή η αεροπορία βρίσκεται ήδη σε μεταβατική φάση λόγω της πράσινης νομοθεσίας. Ο κανονισμός ReFuelEU Aviation προβλέπει σταδιακή αύξηση της χρήσης βιώσιμων αεροπορικών καυσίμων στα ευρωπαϊκά αεροδρόμια, με στόχο τη μείωση των εκπομπών CO2 του κλάδου. Η Επιτροπή, επομένως, καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα σε δύο παράλληλες πιέσεις: από τη μία, να διασφαλίσει επάρκεια και ομαλή λειτουργία της αγοράς καυσίμων· από την άλλη, να μην εκτροχιαστεί η στρατηγική απανθρακοποίησης της αεροπορίας.

Αυτό ακριβώς είναι και το πιο κρίσιμο πολιτικό σημείο. Μια έκτακτη παρέμβαση για την αποφυγή ελλείψεων δεν σημαίνει αυτομάτως αναδίπλωση από τους κλιματικούς στόχους. Αντίθετα, η κρίση αναδεικνύει ότι η ενεργειακή ασφάλεια και η πράσινη μετάβαση δεν είναι ανταγωνιστικές έννοιες, αλλά δύο πλευρές της ίδιας στρατηγικής ανθεκτικότητας. Όσο πιο διαφοροποιημένο είναι το ευρωπαϊκό μείγμα καυσίμων και όσο πιο ώριμη η αγορά βιώσιμων καυσίμων, τόσο μικρότερη είναι η έκθεση της αεροπορίας σε γεωπολιτικά σοκ.

Για τις αεροπορικές εταιρείες και τα αεροδρόμια, το διακύβευμα είναι άμεσο. Εάν οι πιέσεις στην αγορά ενταθούν, η ΕΕ θα χρειαστεί να αποτρέψει αλυσιδωτές επιπτώσεις, από αυξήσεις κόστους και περιορισμούς δρομολογίων έως προβλήματα τροφοδοσίας σε περιφερειακά αεροδρόμια. Γι’ αυτό και το σχέδιο της Επιτροπής, όπως περιγράφεται στο δημοσίευμα, λειτουργεί περισσότερο ως προληπτικός μηχανισμός άμυνας παρά ως αντίδραση πανικού. Στόχος είναι να κερδηθεί χρόνος, να αποφευχθούν κατακερματισμένες εθνικές κινήσεις και να προστατευθεί η ενιαία αγορά μεταφορών σε ένα περιβάλλον που παραμένει ασταθές.