Πολωνία: Ο πρόεδρος Ναβρότσκι κατηγορεί τον Τουσκ για «βίαιη κατάληψη» του Συνταγματικού Δικαστηρίου

Σε νέα φάση έντονης πολιτικής και θεσμικής αντιπαράθεσης εισέρχεται η Πολωνία, με τον πρόεδρο της χώρας, Κάρολ Ναβρότσκι, να κατηγορεί το Σάββατο (31/10) τον πρωθυπουργό Ντόναλντ Τουσκ ότι ενορχήστρωσε τη «βίαιη κατάληψη» του Συνταγματικού Δικαστηρίου, μετά την αιφνιδιαστική αναστολή των καθηκόντων του επικεφαλής του.

Η κρίση ξέσπασε αργά το βράδυ της Παρασκευής, όταν ανακοινώθηκε ότι η μακροβιότερη δικαστής του Συνταγματικού Δικαστηρίου, Άννα Κόρβιν-Πιοτρόφσκα, ανέστειλε από τα καθήκοντά του τον πρόεδρο του θεσμού, Μπόγκνταν Σβιετσκόφσκι, αναλαμβάνοντας η ίδια την ηγεσία του.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Πολωνία: Πολιτική θύελλα και σκηνές έντασης στο Συνταγματικό Δικαστήριο – Εσπευσμένη επιστροφή Ναβρότσκι από τη Σενεγάλη

Στα άκρα η σύγκρουση του Πολωνού προέδρου με την κυβέρνηση του Ντόναλντ Τουσκ για τον έλεγχο της Δικαιοσύνης - Η αναστολή καθηκόντων του επικεφαλής του Συνταγματικού Δικαστηρίου πυροδότησε μαζικές διαδηλώσεις

Ο Σβιετσκόφσκι, πρώην αναπληρωτής υπουργός Δικαιοσύνης και στενός σύμμαχος του εθνικιστικού κόμματος Νόμος και Δικαιοσύνη (PiS), είχε διοριστεί επί της προηγούμενης συντηρητικής κυβέρνησης. Η απομάκρυνσή του προκάλεσε την έντονη αντίδραση του Ναβρότσκι, ο οποίος διατηρεί στενούς πολιτικούς δεσμούς με το PiS και βρίσκεται σε διαρκή αντιπαράθεση με τη φιλοευρωπαϊκή κυβέρνηση Τουσκ.

«Χθες το βράδυ παραβιάστηκε η συνταγματική τάξη της Δημοκρατίας της Πολωνίας και ένα συνταγματικό όργανο του κράτους καταλήφθηκε διά της βίας», ανέφερε ο Πολωνός πρόεδρος σε ανακοίνωσή του, η οποία αναγνώστηκε από συνεργάτη του έξω από το δικαστήριο τις πρώτες πρωινές ώρες του Σαββάτου.

Οι εξελίξεις ήταν τόσο δραματικές, ώστε ο Ναβρότσκι διέκοψε το ταξίδι του στη Σενεγάλη και επέστρεψε στην Πολωνία, δίνοντας εντολή στο αεροσκάφος του να αλλάξει πορεία ενώ βρισκόταν ήδη εν πτήσει.

Με την επιστροφή του κατευθύνθηκε στο Συνταγματικό Δικαστήριο, όπου είχε αναπτυχθεί ισχυρή αστυνομική δύναμη, ενώ εκατοντάδες διαδηλωτές είχαν συγκεντρωθεί απαιτώντας την επαναφορά του Σβιετσκόφσκι στη θέση του.

Ο Πολωνός πρόεδρος ζήτησε την άμεση αποκατάσταση της συνταγματικής τάξης και συγκάλεσε επείγουσες διαβουλεύσεις με εκπροσώπους των κοινοβουλευτικών κομμάτων, επικαλούμενος κινδύνους για την εσωτερική ασφάλεια και τη θεσμική σταθερότητα της χώρας.

Από την πλευρά του, ο Ντόναλντ Τουσκ υπερασπίστηκε τις κινήσεις που αποσκοπούν, σύμφωνα με την κυβέρνησή του, στην αποκατάσταση του κράτους δικαίου, το οποίο η Ευρωπαϊκή Ένωση είχε επανειλημμένα κατηγορήσει την προηγούμενη κυβέρνηση του PiS ότι υπονόμευε.

Σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Χ, ο Πολωνός πρωθυπουργός υποστήριξε ότι η διαδικασία θεσμικής αποκατάστασης δεν μπορεί να προχωρήσει χωρίς αποφασιστικές παρεμβάσεις.

«Αυτή η διαδικασία είναι δύσκολη, ορισμένες φορές ακόμη και επώδυνη, και απαιτεί αποφασιστική δράση. Δεν υπάρχει άλλος δρόμος», τόνισε.

Μια δεκαετής σύγκρουση για τον έλεγχο της Δικαιοσύνης

Η νέα αντιπαράθεση αποτελεί την κορύφωση μιας βαθιάς πολιτικής και θεσμικής κρίσης που ταλανίζει την Πολωνία εδώ και περισσότερο από μία δεκαετία, με επίκεντρο την ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης και τον έλεγχο του Συνταγματικού Δικαστηρίου.

Οι ρίζες της διαμάχης εντοπίζονται στο 2015, όταν το κόμμα Νόμος και Δικαιοσύνη επιχείρησε να τοποθετήσει δικαστές σε θέσεις που είχαν ήδη καλυφθεί από την προηγούμενη κυβέρνηση. Οι επιλογές αυτές οδήγησαν σταδιακά στην επικράτηση των προσώπων που είχε προτείνει το PiS στο Συνταγματικό Δικαστήριο, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις τόσο στο εσωτερικό της χώρας όσο και στους ευρωπαϊκούς θεσμούς.

Επικριτές των συγκεκριμένων παρεμβάσεων υποστήριξαν ότι το δικαστήριο έπαψε να πληροί τις προϋποθέσεις ανεξαρτησίας και αμεροληψίας, μετατρέποντας τη λειτουργία του σε ένα από τα σημαντικότερα πεδία σύγκρουσης μεταξύ της Βαρσοβίας και των Βρυξελλών.

Μετά την ανάληψη της εξουσίας από τον κυβερνητικό συνασπισμό του Ντόναλντ Τουσκ το 2023, η αποκατάσταση του κράτους δικαίου και η μεταρρύθμιση της Δικαιοσύνης αναδείχθηκαν σε βασικές κυβερνητικές προτεραιότητες.

Ωστόσο, η εκλογή του Κάρολ Ναβρότσκι στην προεδρία της χώρας το 2025 δημιούργησε ένα ακόμη ισχυρό θεσμικό εμπόδιο για την κυβέρνηση, καθώς ο νέος πρόεδρος αξιοποίησε τις αρμοδιότητές του προκειμένου να μπλοκάρει σειρά πρωτοβουλιών του κυβερνητικού συνασπισμού.

Νωρίτερα μέσα στο 2026, ο Ναβρότσκι αρνήθηκε να ορκίσει τρεις από τους έξι δικαστές που είχε επιλέξει το κοινοβούλιο, ενώ ο Σβιετσκόφσκι αρνήθηκε να επιτρέψει την ανάληψη καθηκόντων από δικαστές που είχαν εκλεγεί με την υποστήριξη της σημερινής κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας.

Τον Σεπτέμβριο, το κοινοβούλιο προχώρησε στον διορισμό του Ματσιέι Μπέρεκ, στενού συνεργάτη του Τουσκ, στο Συνταγματικό Δικαστήριο. Η επιλογή προκάλεσε νέες επικρίσεις, με αντιπάλους της κυβέρνησης να υποστηρίζουν ότι υπονομεύει τον διακηρυγμένο στόχο της για ενίσχυση της ανεξαρτησίας της Δικαιοσύνης και αποκατάσταση της θεσμικής ισορροπίας.

Η τελευταία κρίση αναδεικνύει το βάθος του διχασμού ανάμεσα στην προεδρία και την κυβέρνηση, με τις δύο πλευρές να προβάλλουν αντικρουόμενες ερμηνείες για τη νομιμότητα των δικαστικών διορισμών και τη λειτουργία των συνταγματικών θεσμών.

Το διακύβευμα, πάντως, ξεπερνά πλέον την ηγεσία ενός δικαστηρίου, καθώς η σύγκρουση αγγίζει τον ίδιο τον τρόπο άσκησης της εξουσίας στην Πολωνία και επαναφέρει στο προσκήνιο τα ερωτήματα για την ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης και τη θεσμική σταθερότητα της χώρας.