Σερβία: Λουκέτο στην ALTA Banka – Στο μικροσκόπιο οι σχέσεις με το περιβάλλον Βούτσιτς

Σε μια απόφαση με σημαντικές προεκτάσεις για το τραπεζικό σύστημα και την πολιτική σκηνή της Σερβίας, η Κεντρική Τράπεζα της χώρας προχώρησε στις 30 Οκτωβρίου στην ανάκληση της άδειας λειτουργίας της ALTA Banka a.d. Beograd, επικαλούμενη τη σοβαρή επιδείνωση της οικονομικής της κατάστασης και τους αυξανόμενους κινδύνους για τους καταθέτες.

Σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση, της απόφασης είχαν προηγηθεί εποπτικοί έλεγχοι και παρεμβάσεις με στόχο την ενίσχυση της ρευστότητας της τράπεζας, χωρίς ωστόσο να αποτραπεί η περαιτέρω επιδείνωση της χρηματοοικονομικής της θέσης. Η σερβική νομισματική αρχή υπογράμμισε ότι η παρέμβασή της αποσκοπεί στην προστασία των καταθετών και στη διατήρηση της σταθερότητας του χρηματοπιστωτικού συστήματος.

Η ALTA Banka οδηγείται πλέον σε διαδικασία πτώχευσης, με τον Οργανισμό Ασφάλισης Καταθέσεων να αναλαμβάνει τη διαχείρισή της και την προστασία των δικαιούχων. Οι ασφαλισμένες καταθέσεις καλύπτονται μέχρι του ποσού των 50.000 ευρώ ανά καταθέτη, ενώ οι αρμόδιες αρχές έχουν δεσμευτεί να ενεργοποιήσουν άμεσα τη διαδικασία αποζημίωσης.

Η κατάρρευση της τράπεζας αποκτά ιδιαίτερη πολιτική βαρύτητα, καθώς είχε προηγηθεί σειρά καταγγελιών σχετικά με τη μεταφορά σημαντικών κεφαλαίων στο εξωτερικό, αλλά και έντονη κριτική για τις σχέσεις του ιδιοκτήτη της, επιχειρηματία Ντάβορ Μάτσουρα, με το πολιτικό περιβάλλον του Αλεξάνταρ Βούτσιτς. Οι καταγγελίες για τις μεταφορές κεφαλαίων παραμένουν αντικείμενο αντιπαράθεσης, χωρίς να έχει τεκμηριωθεί ότι συνιστούσαν παράνομες συναλλαγές.

Από την ταχύτατη ανάπτυξη στην κατάρρευση

Η ALTA Banka αποτέλεσε τα τελευταία χρόνια μία από τις ταχύτερα αναπτυσσόμενες τράπεζες της Σερβίας. Η παρουσία της στη σημερινή της μορφή συνδέεται με την εξαγορά της πρώην Jubmes Banka από τον επιχειρηματικό όμιλο του Ντάβορ Μάτσουρα και τη μετέπειτα επέκτασή της στην εγχώρια τραπεζική αγορά.

Η ανάπτυξή της υπήρξε εντυπωσιακή. Μέσα σε τέσσερα χρόνια, το ενεργητικό της αυξήθηκε κατά 252%, ενώ το μερίδιό της στην τραπεζική αγορά ανήλθε στο 2,77% στο τέλος του 2025. Την ίδια περίοδο, οι καταθέσεις των πελατών της υπερτριπλασιάστηκαν, αναδεικνύοντας την ALTA Banka σε έναν από τους πλέον δυναμικούς, αλλά και αμφιλεγόμενους, χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς της χώρας.

Στην ταχεία επέκτασή της συνέβαλαν και σημαντικές συνεργασίες με κρατικούς φορείς, μεταξύ των οποίων η ανάληψη υπηρεσιών πληρωμών λογαριασμών της δημόσιας επιχείρησης ηλεκτρισμού EPS. Οι συμβάσεις αυτές προκάλεσαν ερωτήματα από την αντιπολίτευση και ερευνητικά μέσα ενημέρωσης σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο η τράπεζα απέκτησε πρόσβαση σε δραστηριότητες μεγάλης οικονομικής αξίας.

Οι καταγγελίες για μεταφορές κεφαλαίων

Της ανάκλησης της άδειας λειτουργίας προηγήθηκαν καταγγελίες για απόπειρες μεταφοράς μεγάλων χρηματικών ποσών από τη Σερβία προς τη Βόρεια Μακεδονία και τη Ρωσία.

Εκπρόσωποι της «Φοιτητικής Λίστας» έθεσαν δημοσίως ερωτήματα σχετικά με τις κινήσεις κεφαλαίων, ενώ αντίστοιχες ανησυχίες διατυπώθηκαν και από πολιτικούς παράγοντες στη Βόρεια Μακεδονία.

Ωστόσο, η Κεντρική Τράπεζα της Βόρειας Μακεδονίας χαρακτήρισε ανεπιβεβαίωτες τις σχετικές πληροφορίες, ενώ η σερβική νομισματική αρχή είχε επισημάνει ότι οι διασυνοριακές τραπεζικές συναλλαγές πραγματοποιούνται μέσω των προβλεπόμενων διαδικασιών.

Οι πολιτικές διασυνδέσεις και το αμερικανικό αίτημα κυρώσεων

Στο επίκεντρο της υπόθεσης βρίσκεται ο ιδιοκτήτης της τράπεζας, Ντάβορ Μάτσουρα, η επιχειρηματική δραστηριότητα του οποίου έχει επανειλημμένα απασχολήσει τη σερβική αντιπολίτευση και τον ερευνητικό Τύπο.

Δημοσιογραφικές έρευνες έχουν αναδείξει επιχειρηματικές και οικονομικές διασυνδέσεις με πρόσωπα του ευρύτερου περιβάλλοντος του πρώην προέδρου Αλεξάνταρ Βούτσιτς, καθώς και του αδελφού του, Αντρέι Βούτσιτς. Οι αναφορές αυτές έχουν προκαλέσει ερωτήματα για τη σχέση επιχειρηματικών συμφερόντων και πολιτικής εξουσίας, χωρίς ωστόσο να αποτελούν από μόνες τους απόδειξη παράνομων δραστηριοτήτων.

Η υπόθεση απέκτησε και διεθνή διάσταση, όταν ο Ρεπουμπλικάνος βουλευτής των ΗΠΑ Τζο Γουίλσον απέστειλε στις 14 Οκτωβρίου επιστολή προς τον Αμερικανό υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, ζητώντας την επιβολή κυρώσεων σε τέσσερις Σέρβους επιχειρηματίες, μεταξύ των οποίων και ο Μάτσουρα.

Το αίτημα αφορούσε περιορισμούς στην είσοδο στις Ηνωμένες Πολιτείες και στην πρόσβαση στο αμερικανικό χρηματοπιστωτικό σύστημα, με τον Γουίλσον να διατυπώνει κατηγορίες για αξιοποίηση δημόσιων πόρων προς όφελος ιδιωτικών συμφερόντων και για στήριξη του πολιτικού συστήματος Βούτσιτς.

Η ανάκληση της άδειας λειτουργίας της ALTA Banka έρχεται σε μια περίοδο σημαντικών πολιτικών ανακατατάξεων στη Σερβία, μετά τις βουλευτικές εκλογές της 25ης Οκτωβρίου και την εκλογική ήττα του Σερβικού Προοδευτικού Κόμματος (SNS).

Πέρα από την άμεση ανάγκη προστασίας των καταθετών, η υπόθεση αναμένεται να εντείνει τη δημόσια συζήτηση για την τραπεζική εποπτεία, τη διαφάνεια των κρατικών συμβάσεων και τις σχέσεις οικονομικής και πολιτικής εξουσίας στη χώρα.

Το κρίσιμο ζητούμενο πλέον είναι κατά πόσον οι διαδικασίες εποπτείας και οι ενδεχόμενες έρευνες θα αποσαφηνίσουν τα αίτια της κατάρρευσης, καθώς και εάν υπήρξαν παρατυπίες που συνέβαλαν στη ραγδαία επιδείνωση της οικονομικής κατάστασης της τράπεζας.