Ηλεκτρική διασύνδεση Κρήτης – Κύπρου: Στο Ηράκλειο το γαλλικό «Abeille Marengo» περιμένοντας την έκδοση NAVTEX

Στο λιμάνι του Ηρακλείου βρίσκεται από το πρωί της Τρίτης 27 Οκτωβρίου το γαλλικής σημαίας ερευνητικό πλοίο «Abeille Marengo», το οποίο πρόκειται να πραγματοποιήσει υποθαλάσσιες έρευνες για την εγκατάσταση των καλωδίων υψηλής τάσης συνεχούς ρεύματος της ηλεκτρικής διασύνδεσης Κρήτης – Κύπρου, στο πλαίσιο του έργου Great Sea Interconnector (GSI).

Το πλοίο κατέπλευσε στο Ηράκλειο προερχόμενο από τη Νάπολη της Ιταλίας και βρίσκεται σε επιχειρησιακή ετοιμότητα, αναμένοντας την έκδοση της σχετικής ναυτικής οδηγίας (NAVTEX), η οποία θα καθορίσει τη θαλάσσια περιοχή, τη χρονική διάρκεια και τις συνθήκες διεξαγωγής των προγραμματισμένων ερευνών.

Σύμφωνα με τις τελευταίες πληροφορίες, η έκδοση της ελληνικής NAVTEX τοποθετείται στο πρώτο δεκαήμερο του Νοεμβρίου, υπό την προϋπόθεση ολοκλήρωσης των απαιτούμενων διαδικασιών. Η παρουσία του ερευνητικού στο Ηράκλειο αποτελεί ουσιαστικό βήμα για την επανεκκίνηση των εργασιών, οι οποίες είχαν διακοπεί το 2024, εν μέσω τουρκικών αντιδράσεων στη θαλάσσια περιοχή της Κάσου.

NAVTEX από την Ελλάδα – Τι προβλέπεται για την Κύπρο

Καθοριστικής σημασίας για την έναρξη των ερευνών είναι η έκδοση NAVTEX από τις αρμόδιες ελληνικές αρχές, μέσω της Υδρογραφικής Υπηρεσίας του Πολεμικού Ναυτικού και του αρμόδιου σταθμού εκπομπής.

Η ελληνική ναυτική οδηγία αναμένεται να προσδιορίσει τις περιοχές στις οποίες θα κινηθεί το «Abeille Marengo», με τις πληροφορίες να συγκλίνουν ότι οι εργασίες θα επανεκκινήσουν από το σημείο όπου είχαν σταματήσει οι προηγούμενες έρευνες, κοντά στο όριο των έξι ναυτικών μιλίων των ελληνικών χωρικών υδάτων στην περιοχή της Κάσου, και θα συνεχιστούν ανατολικότερα, προς την Κύπρο.

Παράλληλα, κινητικότητα καταγράφεται και στην Κυπριακή Δημοκρατία. Η γαλλική Nexans έχει υποβάλει αιτήματα για τις απαιτούμενες εγκρίσεις τόσο στην Ελλάδα όσο και στην Κύπρο, προκειμένου να καταστεί δυνατή η διεξαγωγή των ερευνών κατά μήκος της προβλεπόμενης όδευσης.

Στις 15 Οκτωβρίου, ο Κύπριος υπουργός Ενέργειας Μιχάλης Δαμιανός είχε εκφράσει την εκτίμηση ότι η σχετική NAVTEX θα εκδιδόταν έως το τέλος του μήνα. Ωστόσο, μέχρι το απόγευμα της 27ης Οκτωβρίου δεν προκύπτει επιβεβαιωμένη έκδοση νέας κυπριακής NAVTEX ειδικά για τις επικείμενες εργασίες του «Abeille Marengo».

Εφόσον οι έρευνες επεκταθούν στις θαλάσσιες περιοχές αρμοδιότητας της Κυπριακής Δημοκρατίας, θα ακολουθηθούν οι αντίστοιχες διαδικασίες ενημέρωσης των ναυτιλλομένων και συντονισμού με τις κυπριακές αρχές.

Η NAVTEX αποτελεί πρωτίστως μέσο ενημέρωσης για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας και δεν ταυτίζεται με την αδειοδότηση των ερευνών. Η έκδοσή της από τον κατά περίπτωση αρμόδιο σταθμό συνδέεται με τη γεωγραφική περιοχή των εργασιών και τις αντίστοιχες περιοχές ευθύνης για τη μετάδοση ναυτιλιακών προειδοποιήσεων.

Ενημέρωση του Πολεμικού Ναυτικού 72 ώρες πριν από τις έρευνες

Ιδιαίτερη σημασία αποκτούν οι προβλεπόμενες διαδικασίες ενημέρωσης των ελληνικών στρατιωτικών και ναυτικών αρχών πριν από την έναρξη των εργασιών.

Σύμφωνα με το σχετικό αίτημα, το «Abeille Marengo» οφείλει να ενημερώνει την Υδρογραφική Υπηρεσία, τη Διοίκηση Υποβρυχίων και τη Διοίκηση Αεροπορίας Ναυτικού του Πολεμικού Ναυτικού τουλάχιστον 72 ώρες πριν από την έναρξη των ερευνών, καθώς και καθημερινά καθ’ όλη τη διάρκειά τους.

Η ενημέρωση θα περιλαμβάνει τις ακριβείς γεωγραφικές συντεταγμένες, το είδος και τη διάρκεια των εργασιών, τις αποστάσεις ασφαλείας και κάθε άλλη πληροφορία που θεωρείται αναγκαία για την ασφαλή διεξαγωγή των ερευνητικών δραστηριοτήτων.

Παράλληλα, προβλέπεται ενημέρωση των κατά τόπους λιμενικών αρχών και των παραπλεόντων πλοίων, τα οποία θα πρέπει να διατηρούν απόσταση ασφαλείας τουλάχιστον ενός ναυτικού μιλίου από τα ερευνητικά σκάφη.

Στο πλαίσιο της επιτήρησης των δραστηριοτήτων, πληροφορίες αναφέρουν ότι στην ευρύτερη περιοχή ενδέχεται να υπάρχει παρουσία πλωτών μέσων του Λιμενικού Σώματος και μονάδων του Πολεμικού Ναυτικού, χωρίς ωστόσο να έχει ανακοινωθεί συγκεκριμένο επιχειρησιακό σχέδιο συνοδείας.

Οι υποθαλάσσιες έρευνες και οι τεχνικές δυσκολίες

Τις εξειδικευμένες υποθαλάσσιες έρευνες έχει αναλάβει η ιταλική εταιρεία Next Geosolutions Europe SpA, μέλος του ομίλου Marnavi, κατόπιν ανάθεσης από τη γαλλική Nexans, η οποία έχει αναλάβει την κατασκευή και εγκατάσταση των καλωδίων της ηλεκτρικής διασύνδεσης.

Οι εργασίες θα πραγματοποιηθούν κατά μήκος της σχεδιαζόμενης υποθαλάσσιας διαδρομής, από τη θαλάσσια περιοχή της Κορακιάς, στον νομό Ηρακλείου, έως την Κύπρο.

Βασικός στόχος είναι η λεπτομερής χαρτογράφηση του θαλάσσιου πυθμένα και η αποτύπωση των γεωλογικών και μορφολογικών χαρακτηριστικών του, ώστε να επιλεγεί η καταλληλότερη όδευση για την ασφαλή πόντιση και προστασία των ηλεκτρικών καλωδίων.

Για τον σκοπό αυτό προβλέπεται να χρησιμοποιηθούν προηγμένα συστήματα υποθαλάσσιας αποτύπωσης, όπως πολυδεσμικοί ηχοβολιστές, συστήματα πλευρικής σάρωσης, μαγνητόμετρα και υποβρύχιες κάμερες.

Επιπλέον, προβλέπονται γεωτεχνικές δειγματοληψίες, δοκιμές διείσδυσης και γεωτρήσεις στον πυθμένα, σε θαλάσσια βάθη που για ορισμένες εργασίες φτάνουν έως τα 700 μέτρα. Οι μεγάλες υποθαλάσσιες κλίσεις και οι ιδιαίτεροι γεωμορφολογικοί σχηματισμοί της Ανατολικής Μεσογείου αυξάνουν σημαντικά την τεχνική πολυπλοκότητα του εγχειρήματος.

Η αδειοδότηση του γαλλικού πλοίου

Για τη χρησιμοποίηση του «Abeille Marengo», το οποίο φέρει γαλλική σημαία, ακολουθήθηκε πρόσθετη διαδικασία κατ’ εξαίρεση έγκρισης από τις αρμόδιες ελληνικές υπηρεσίες.

Η επιλογή του συγκεκριμένου σκάφους συνδέεται με τις υψηλές τεχνικές απαιτήσεις των ερευνών και τη μη διαθεσιμότητα αντίστοιχων πλοίων ελληνικής σημαίας κατά την προβλεπόμενη περίοδο εργασιών.

Το πλοίο έχει μήκος 73,2 μέτρα, ναυπηγήθηκε το 2009 στη Νορβηγία και διαθέτει εξειδικευμένο εξοπλισμό για υποθαλάσσιες έρευνες και υπεράκτιες επιχειρήσεις.

Η διαδικασία αδειοδότησης και η έκδοση της NAVTEX αποτελούν διακριτά στάδια. Παρότι έχουν ήδη προχωρήσει οι προπαρασκευαστικές ενέργειες, η οριστική έναρξη των ερευνητικών δραστηριοτήτων θα εξαρτηθεί από την ολοκλήρωση των αναγκαίων διαδικασιών και τον επιχειρησιακό προγραμματισμό.

Η Κάσος και ο γεωπολιτικός παράγοντας

Η επανέναρξη των ερευνών αποκτά ιδιαίτερη γεωπολιτική σημασία, καθώς το έργο Great Sea Interconnector βρίσκεται στο επίκεντρο των ελληνοτουρκικών διαφορών σχετικά με τις θαλάσσιες ζώνες της Ανατολικής Μεσογείου.

Το καλοκαίρι του 2024, οι έρευνες στην περιοχή της Κάσου είχαν βρεθεί αντιμέτωπες με έντονες τουρκικές αντιδράσεις, προκαλώντας παρατεταμένη στασιμότητα στο έργο.

Η Άγκυρα εξακολουθεί να προβάλλει διεκδικήσεις σε θαλάσσιες περιοχές από τις οποίες σχεδιάζεται να διέλθει το ηλεκτρικό καλώδιο, ενώ η Αθήνα και η Λευκωσία απορρίπτουν τις τουρκικές αιτιάσεις περί ανάγκης προηγούμενης έγκρισης από την Τουρκία.

Τις τελευταίες εβδομάδες έχουν καταγραφεί και νέες αντιπαραθέσεις μέσω ναυτικών οδηγιών, με αφορμή έρευνες για άλλα υποθαλάσσια έργα τηλεπικοινωνιακών καλωδίων στην Ανατολική Μεσόγειο. Οι κινήσεις αυτές ενισχύουν την ανησυχία για πιθανές νέες εντάσεις όταν το «Abeille Marengo» ξεκινήσει τις εργασίες του.

Η εμπλοκή γαλλικών εταιρειών, τόσο στην κατασκευή όσο και στην επενδυτική διάρθρωση του έργου, προσδίδει επιπλέον πολιτική και διπλωματική βαρύτητα στην προσπάθεια επανεκκίνησης.

Σε κάθε περίπτωση, η έκδοση της ελληνικής NAVTEX και η αποσαφήνιση του προγράμματος των ερευνών αναμένεται να αποτελέσουν το επόμενο κρίσιμο ορόσημο για την ηλεκτρική διασύνδεση Κρήτης – Κύπρου, ένα έργο στρατηγικής σημασίας για την ενεργειακή ασφάλεια της Κύπρου και τη διασύνδεσή της με το ευρωπαϊκό ηλεκτρικό σύστημα.