Κεσσές: Ο ρόλος του Γιάννη Σμυρλή στην υπόθεση εξαγωγής του Predator

Νέα στοιχεία για την εξαγωγή του κατασκοπευτικού λογισμικού Predator επαναφέρουν στο επίκεντρο τον Γιάννη Σμυρλή, πρώην γενικό γραμματέα Διεθνών Οικονομικών Σχέσεων και Εξωστρέφειας του υπουργείου Εξωτερικών και σημερινό γενικό διευθυντή της Νέας Δημοκρατίας.

Σύμφωνα με όσα δημοσιοποίησε ο δικηγόρος θυμάτων των υποκλοπών Ζαχαρίας Κεσσές, η Ένορκη Διοικητική Εξέταση (ΕΔΕ) που διενεργήθηκε στο υπουργείο Εξωτερικών τον Ιανουάριο του 2023 καταγράφει ότι οι υπάλληλοι που χειρίζονταν τις άδειες επικοινωνούσαν απευθείας με το γραφείο του κ. Σμυρλή. Στην ΕΔΕ φέρεται επίσης να αναφέρεται ότι είχαν δοθεί προφορικές οδηγίες ώστε να αποφεύγονται οι καθυστερήσεις και να απλουστεύεται η διαδικασία.

Κατά τον κ. Κεσσέ, από τις 15 Νοεμβρίου 2021 μέχρι τα τέλη Μαρτίου 2022 εγκρίθηκαν πέντε εξαγωγές τμημάτων ή συστημάτων που συνδέονταν με το Predator, με σημαντικότερες εκείνες που αφορούσαν το Σουδάν και τη Μαδαγασκάρη. Όλες οι άδειες έφεραν την υπογραφή του τότε γενικού γραμματέα Γιάννη Σμυρλή, ενώ ορισμένες φέρεται να εγκρίθηκαν αυθημερόν ή την επόμενη ημέρα.

Ο ρόλος του ήταν γνωστός από το 2022
Η συμμετοχή του ΥΠΕΞ και η υπογραφή του κ. Σμυρλή δεν αποτελούν πληροφορίες που έγιναν γνωστές σήμερα. Τον Δεκέμβριο του 2022 η ελληνική κυβέρνηση είχε επιβεβαιώσει, μετά από ερωτήματα των «New York Times», ότι το υπουργείο Εξωτερικών εξέδωσε δύο άδειες εξαγωγής προς την Intellexa στις 15 Νοεμβρίου 2021, με προορισμό τη Μαδαγασκάρη. Τότε ανακοινώθηκε και η έναρξη εσωτερικής έρευνας. Επομένως, όταν ο κ. Σμυρλής αποχώρησε από το ΥΠΕΞ, στις 29 Δεκεμβρίου 2022, ο ρόλος της υπηρεσίας του στην αδειοδότηση είχε ήδη δημοσιοποιηθεί.
Λιγότερο από δύο εβδομάδες αργότερα, στις 10 Ιανουαρίου 2023, τοποθετήθηκε με απόφαση του προέδρου της Νέας Δημοκρατίας, Κυριάκου Μητσοτάκη, αναπληρωτής γενικός διευθυντής της Νέας Δημοκρατίας, αρμόδιος για την εκλογική προετοιμασία. Στη συνέχεια ανέλαβε γενικός διευθυντής του κόμματος, θέση την οποία, σύμφωνα με την επίσημη ιστοσελίδα της ΝΔ, εξακολουθεί να κατέχει.

Παραβλέφθηκαν οι ευρωπαϊκές εγγυήσεις
Όπως υποστηρίζει ο κ. Κεσσές, η ΕΔΕ διαπίστωσε ότι κατά την αδειοδότηση δεν εφαρμόστηκαν επαρκώς οι προβλέψεις του ευρωπαϊκού Κανονισμού 2021/821. Ο Κανονισμός επιβάλλει ελέγχους στις εξαγωγές προϊόντων διπλής χρήσης και ειδικά στα συστήματα κυβερνοεπιτήρησης που ενδέχεται να χρησιμοποιηθούν για εσωτερική καταστολή ή σοβαρές παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Οι αρμόδιες αρχές οφείλουν να εξετάζουν τον τελικό χρήστη, την προβλεπόμενη χρήση και τον κίνδυνο εκτροπής του προϊόντος. Αυτές ακριβώς οι εγγυήσεις αποκτούν ιδιαίτερη σημασία όταν στους προορισμούς περιλαμβάνονται χώρες με ιστορικό αυταρχισμού, συγκρούσεων ή σοβαρών παραβιάσεων δικαιωμάτων.

Η επιτροπή PEGA του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου είχε επίσης καταγράψει ότι η ελληνική κυβέρνηση εξέδωσε άδεια εξαγωγής του Predator προς το Σουδάν, χωρίς να έχει αποσαφηνιστεί πλήρως σε ποια εταιρεία χορηγήθηκε και εάν τελικά πραγματοποιήθηκε η εξαγωγή.

Δεν εξετάστηκε ούτε ως μάρτυρας
Παρά τη θεσμική θέση του, τις υπογραφές του και τις αναφορές της ΕΔΕ για απευθείας επικοινωνία των υπαλλήλων με το γραφείο του, ο Γιάννης Σμυρλής δεν εξετάστηκε, σύμφωνα με τον Ζαχαρία Κεσσέ, ούτε ως μάρτυρας στην κύρια έρευνα για τις υποκλοπές.