Μητσοτάκης στο ΣΑ του ΟΗΕ για τουρκολιβυκό μνημόνιο: «Η γεωγραφία δεν μπορεί να ξαναγραφτεί»

Σαφές μήνυμα προς την Τουρκία και τη Λιβύη για το καθεστώς των θαλάσσιων ζωνών στην Ανατολική Μεσόγειο απηύθυνε ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, κατά την παρέμβασή του στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, στη Νέα Υόρκη, την Πέμπτη 29 Οκτωβρίου 2026, θέτοντας ευθέως το ζήτημα της νομιμότητας του τουρκολιβυκού μνημονίου.

Ο πρωθυπουργός προήδρευσε στην ανοιχτή συνεδρίαση υψηλού επιπέδου με θέμα «Διατήρηση της διεθνούς ειρήνης και ασφάλειας: Αναδυόμενες τεχνολογίες και θαλάσσια ασφάλεια», η οποία πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της ελληνικής Προεδρίας του Συμβουλίου Ασφαλείας για τον Οκτώβριο.

Στο επίκεντρο της παρέμβασής του βρέθηκε η ανάγκη καθολικής εφαρμογής του Διεθνούς Δικαίου, με ιδιαίτερη αναφορά στις απόπειρες μονομερούς καθορισμού θαλάσσιων συνόρων.

«Το Διεθνές Δίκαιο δεν μπορεί να εφαρμόζεται με επιλεκτικό τρόπο και οι κανόνες που διέπουν τις θάλασσές μας δεν μπορούν να αναδιατυπωθούν ώστε να εξυπηρετήσουν τις φιλοδοξίες μεμονωμένων κρατών», υπογράμμισε ο Κυριάκος Μητσοτάκης, συνδέοντας τη διεθνή θαλάσσια ασφάλεια με την υποχρέωση σεβασμού των κανόνων που διέπουν την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών.

«Το τουρκολιβυκό μνημόνιο είναι παράνομο και αυθαίρετο»

Ιδιαίτερα αιχμηρή ήταν η τοποθέτηση του πρωθυπουργού για το τουρκολιβυκό μνημόνιο οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών, το οποίο υπεγράφη το 2019 και εξακολουθεί να αποτελεί σημείο αντιπαράθεσης μεταξύ της Αθήνας και της Άγκυρας.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης χαρακτήρισε τη συμφωνία «κατάφωρη παραβίαση των θεμελιωδών αρχών του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας», απορρίπτοντας τη δυνατότητα δημιουργίας θαλάσσιων συνόρων χωρίς να λαμβάνονται υπόψη τα δικαιώματα των ελληνικών νησιών.

«Είναι παράνομο, είναι αυθαίρετο και αντιβαίνει στη γεωγραφία την ίδια», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Ο πρωθυπουργός υποστήριξε ότι η συμφωνία επιχειρεί να διαμορφώσει μια θαλάσσια οριοθέτηση που παραγνωρίζει τη γεωγραφική πραγματικότητα της Ανατολικής Μεσογείου και τα κυριαρχικά δικαιώματα που απορρέουν από αυτήν.

«Η Τουρκία και η Λιβύη δεν έχουν αντικείμενες ή παρακείμενες ακτές»

Αναπτύσσοντας την ελληνική επιχειρηματολογία, ο Κυριάκος Μητσοτάκης επικεντρώθηκε στη γεωγραφική σχέση των κρατών της περιοχής, επισημαίνοντας ότι η Ελλάδα και η Λιβύη διαθέτουν αντικείμενες ακτές και, συνεπώς, μπορούν να προχωρήσουν σε οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών τους σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο.

Αντιθέτως, σύμφωνα με την ελληνική θέση που παρουσίασε, η Τουρκία και η Λιβύη δεν διαθέτουν αντικείμενες ή παρακείμενες ακτές που να θεμελιώνουν την επίμαχη οριοθέτηση, επιχειρώντας ωστόσο να δημιουργήσουν μεταξύ τους ένα τεχνητό θαλάσσιο σύνορο.

«Αυτό είναι παράλογο. Δεν υπάρχει προηγούμενο για μια τέτοια διαγώνια οριοθέτηση», τόνισε ο πρωθυπουργός.

Η αναφορά αυτή αποτυπώνει τη βασική ένσταση της Αθήνας έναντι του τουρκολιβυκού μνημονίου, το οποίο θεωρεί ότι παραβλέπει την επήρεια των ελληνικών νησιών στην οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών.

«Δεν πρόκειται για ακατοίκητους βράχους. Πρόκειται για ακμάζουσες κοινότητες»

Ξεχωριστή αναφορά έκανε ο πρωθυπουργός στα ελληνικά νησιά που παρεμβάλλονται μεταξύ των τουρκικών και των λιβυκών ακτών, επιχειρώντας να αναδείξει όχι μόνο τη γεωγραφική αλλά και την ανθρώπινη διάσταση του ζητήματος.

«Δεν πρόκειται για ακατοίκητους βράχους στη μέση της θάλασσας. Πρόκειται για ακμάζουσες κοινότητες, με ιστορία αιώνων, δυναμικές οικονομίες, όπου ζουν εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι», υπογράμμισε.

Με την τοποθέτηση αυτή, ο Κυριάκος Μητσοτάκης έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στο γεγονός ότι τα ελληνικά νησιά αποτελούν κατοικημένες περιοχές με οικονομική και κοινωνική δραστηριότητα, ενώ η ύπαρξή τους δεν μπορεί, κατά την ελληνική θέση, να αγνοείται κατά τον καθορισμό θαλάσσιων ορίων.

«Τα κυριαρχικά δικαιώματα δεν μπορούν να διαγραφούν με αυθαίρετες γραμμές σε έναν χάρτη»

Κορυφώνοντας την κριτική του, ο πρωθυπουργός υπογράμμισε ότι οι γεωγραφικές πραγματικότητες και τα κυριαρχικά δικαιώματα των κρατών δεν είναι δυνατόν να μεταβάλλονται μέσω μονομερών συμφωνιών.

«Η γεωγραφία δεν μπορεί να ξαναγραφτεί. Και τα κυριαρχικά δικαιώματα δεν μπορούν να διαγραφούν με το να χαράσσονται αυθαίρετες γραμμές σε έναν χάρτη», τόνισε.

Η συγκεκριμένη αποστροφή αποτέλεσε τον πυρήνα της ελληνικής παρέμβασης για το τουρκολιβυκό μνημόνιο, καθώς συνέδεσε την αμφισβήτηση της συμφωνίας με την υπεράσπιση της διεθνούς έννομης τάξης.

Η Αθήνα υποστηρίζει ότι η οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών πρέπει να πραγματοποιείται βάσει του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας και όχι μέσω συμφωνιών που παραγνωρίζουν δικαιώματα τρίτων κρατών.

Το μήνυμα της Αθήνας από το Συμβούλιο Ασφαλείας

Η επιλογή του Κυριάκου Μητσοτάκη να θέσει το τουρκολιβυκό μνημόνιο ενώπιον του Συμβουλίου Ασφαλείας προσέδωσε διεθνή διάσταση σε ένα ζήτημα που βρίσκεται στον πυρήνα των ελληνοτουρκικών διαφορών και των γεωπολιτικών ισορροπιών στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η παρέμβαση πραγματοποιήθηκε σε μια περίοδο κατά την οποία η Αθήνα επιδιώκει να αναδείξει τη σημασία του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας, της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας και της ειρηνικής επίλυσης των διαφορών, αξιοποιώντας παράλληλα τη συμμετοχή της Ελλάδας στο Συμβούλιο Ασφαλείας για τη διετία 2025-2026.

Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονται και οι διπλωματικές επαφές της ελληνικής πλευράς στη Νέα Υόρκη, με τον υπουργό Εξωτερικών Γιώργο Γεραπετρίτη να έχει θέσει το ζήτημα του τουρκολιβυκού μνημονίου και στον Γενικό Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών, Αντόνιο Γκουτέρες.

Μέσα από την παρέμβασή του, ο πρωθυπουργός επιχείρησε να καταστήσει σαφές ότι, για την Ελλάδα, η προστασία της θαλάσσιας ασφάλειας δεν περιορίζεται στην αντιμετώπιση σύγχρονων τεχνολογικών και επιχειρησιακών απειλών, αλλά προϋποθέτει πρωτίστως τον σεβασμό των διεθνών κανόνων.

Το βασικό μήνυμα της ελληνικής πλευράς συνοψίστηκε στη φράση του Κυριάκου Μητσοτάκη ότι «η γεωγραφία δεν μπορεί να ξαναγραφτεί», με την Αθήνα να επαναβεβαιώνει την αντίθεσή της σε κάθε απόπειρα οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών που, κατά την εκτίμησή της, παραβιάζει τα κυριαρχικά της δικαιώματα.