Μία λύση για το στεγαστικό πρόβλημα: Μετατροπή άδειων γραφείων σε σπίτια

Με οδηγό το παράδειγμα των πρώην κεντρικών της Pfizer στις ΗΠΑ, ορισμένες χώρες ανάμεσα σε αυτές και η Ελλάδα θα μπορούσαν να πάρουν ιδέες για το στεγαστικό πρόβλημα.

Η Γερμανία ξεκίνησε να επιδοτεί τη μετατροπή επαγγελματικών ακινήτων σε κατοικίες με έως 30.000 ευρώ ανά διαμέρισμα

Στα πρώην κεντρικά γραφεία της Pfizer στη Νέα Υόρκη, εξελίσσεται ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα της νέας αστικής πραγματικότητας. Ένα μεγάλο κτίριο γραφείων μετατρέπεται σε κατοικίες. Το project προβλέπει περίπου 1.600 διαμερίσματα και θεωρείται μία από τις μεγαλύτερες μετατροπές γραφείων σε κατοικίες στις ΗΠΑ.

Το παράδειγμα της Pfizer δείχνει μια τάση που απασχολεί και την Ευρώπη. Πώς μπορούν τα άδεια ή υποχρησιμοποιημένα γραφεία να αξιοποιηθούν σε μια περίοδο κατά την οποία οι μεγάλες πόλεις αντιμετωπίζουν οξύ στεγαστικό πρόβλημα.

Στη Γερμανία, η κυβέρνηση επιχειρεί να δώσει θεσμική απάντηση σε αυτό το διπλό πρόβλημα. Από την 1η Ιουλίου 2026 ξεκίνησε το νέο πρόγραμμα «Gewerbe zu Wohnen», δηλαδή «Από επαγγελματικά ακίνητα σε κατοικίες», με στόχο τη μετατροπή κενών εμπορικών και επαγγελματικών χώρων σε νέες κατοικίες.

Το πρόγραμμα χρηματοδοτείται με 300 εκατ. ευρώ για το 2026 και παρέχει άμεση επιδότηση έως 30.000 ευρώ για κάθε νέα κατοικία που δημιουργείται. Συγκεκριμένα, καλύπτεται το 30% των επιλέξιμων δαπανών, με ανώτατο όριο επιλέξιμων εξόδων τα 100.000 ευρώ ανά διαμέρισμα.

Δικαιούχοι μπορούν να είναι ιδιοκτήτες, αυτοχρήστες ή επενδυτές που μετατρέπουν ακίνητα τα οποία δεν χρησιμοποιούνταν προηγουμένως για κατοικία. Στο πρόγραμμα μπορούν να ενταχθούν, μεταξύ άλλων, άδεια γραφεία, καταστήματα, εμπορικά ακίνητα ή ακόμη και παλιά σχολικά κτίρια.

Η λογική είναι αντί να χτίζονται μόνο νέα κτίρια από την αρχή, το κράτος δίνει κίνητρο για την επανάχρηση όσων ήδη υπάρχουν. Με αυτόν τον τρόπο μπορεί να δημιουργηθεί γρηγορότερα νέο οικιστικό απόθεμα, να μειωθούν τα εγκαταλελειμμένα επαγγελματικά ακίνητα και να δοθεί νέα ζωή σε περιοχές που έχουν χάσει δραστηριότητα μετά την εξάπλωση της τηλεργασίας.

Ωστόσο, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι οι μετατροπές γραφείων δεν αποτελούν από μόνες τους λύση για το στεγαστικό. Τα κόστη είναι συχνά υψηλά, οι τεχνικές παρεμβάσεις σύνθετες και πολλά κτίρια γραφείων δεν είναι εύκολο να μετατραπούν σε λειτουργικά διαμερίσματα. Παρ’ όλα αυτά, το γερμανικό πρόγραμμα αντιμετωπίζεται ως ένα σημαντικό συμπληρωματικό εργαλείο για την αύξηση της προσφοράς κατοικιών.

Θεωρητικά, ένα αντίστοιχο μοντέλο θα μπορούσε να εφαρμοστεί και στην Ελλάδα, όπου το στεγαστικό πρόβλημα γίνεται ολοένα και πιο έντονο, ιδιαίτερα στα μεγάλα αστικά κέντρα. Ωστόσο, υπάρχει μια σημαντική ιδιαιτερότητα της ελληνικής αγοράς. Μεγάλο μέρος των κενών γραφείων και εμπορικών ακινήτων που θα μπορούσαν να μετατραπούν σε κατοικίες βρίσκεται σήμερα στα χαρτοφυλάκια εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων (servicers) και επενδυτικών funds, μετά τη μεταβίβαση μη εξυπηρετούμενων δανείων τα προηγούμενα χρόνια. Χωρίς κίνητρα ή ένα ειδικό πρόγραμμα που να ενθαρρύνει τους ιδιοκτήτες αυτών των ακινήτων να προχωρήσουν σε μετατροπές, η αξιοποίηση του υφιστάμενου κτιριακού αποθέματος παραμένει περιορισμένη, παρά τις αυξανόμενες ανάγκες για νέες κατοικίες.