Νάρκες στα Στενά του Ορμούζ: Εβδομάδες μπορεί να διαρκέσει η επιστροφή στην ομαλή ναυσιπλοΐα

Η επιστροφή στην κανονική ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών του Ορμούζ ενδέχεται να καθυστερήσει για αρκετές εβδομάδες, ακόμη και μετά την επίτευξη συμφωνίας για την επαναλειτουργία του, καθώς θα πρέπει προηγουμένως να αντιμετωπιστεί η απειλή των θαλάσσιων ναρκών, σύμφωνα με πηγές από τους κλάδους της ναυτιλίας και της θαλάσσιας ασφάλειας.

Η επιχείρηση εκκαθάρισης, με συμβατικά ναρκαλιευτικά και προηγμένα υποβρύχια drones, θα μπορούσε να διαρκέσει από 40 έως 50 ημέρες. Μόνο τότε εκτιμάται ότι ασφαλιστικές, ναυτιλιακές και πετρελαϊκές εταιρείες θα αισθανθούν αρκετά ασφαλείς ώστε να επαναλάβουν σε ευρεία κλίμακα τις διελεύσεις, ανέφεραν πέντε δυτικές πηγές θαλάσσιας ασφάλειας.

Η καθυστέρηση θα μπορούσε να κρατήσει εκτός αγοράς δεκάδες εκατομμύρια επιπλέον βαρέλια πετρελαίου, πέραν των ποσοτήτων από τον Κόλπο που έχουν ήδη αποκλειστεί μετά τις επιθέσεις των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ κατά του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου.

Κάθε βαρέλι εξαγωγών από τον Κόλπο θεωρείται πλέον κρίσιμο, καθώς τα αποθέματα στις μεγαλύτερες οικονομίες του κόσμου οδεύουν προς τα χαμηλότερα επίπεδά τους τουλάχιστον από το 2003, σύμφωνα με πρόσφατη ανάλυση της αμερικανικής Υπηρεσίας Πληροφοριών Ενέργειας.

Η ναυτιλιακή αγορά παραμένει επιφυλακτική

Παρότι το Ιράν και οι ΗΠΑ διευκόλυναν αθόρυβα τη διέλευση ορισμένων πλοίων τις τελευταίες εβδομάδες, στελέχη της ναυτιλίας εξακολουθούν να συνιστούν ιδιαίτερη προσοχή. Οι δύο χώρες ανακοίνωσαν την Κυριακή ότι κατέληξαν σε προκαταρκτική συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου και το άνοιγμα του στενού.

«Εξακολουθούμε να θεωρούμε εξαιρετικά επικίνδυνο για τα πλοία να αρχίσουν τις διελεύσεις σε αυτή τη φάση», δήλωσε ο Γιάκομπ Λάρσεν, επικεφαλής ασφάλειας και προστασίας της ναυτιλιακής ένωσης BIMCO.

Όπως τόνισε, η απειλή των ναρκών εξακολουθεί να προκαλεί ανησυχία τόσο άμεσα όσο και σε βάθος χρόνου, ενώ θα πρέπει να δημιουργηθούν και να πιστοποιηθούν ασφαλείς θαλάσσιοι διάδρομοι.

Ζητούνται ισχυρές εγγυήσεις ασφαλείας

Παραμένει άγνωστο πόσες νάρκες ενδέχεται να έχει τοποθετήσει το Ιράν στο στενό, από το οποίο, πριν από τον πόλεμο, περνούσε περίπου το 20% της ημερήσιας παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου.

Η Τεχεράνη είχε απειλήσει ότι θα αναπτύξει θαλάσσιες νάρκες, στο πλαίσιο της προσπάθειάς της να εδραιώσει τον έλεγχο της πλωτής οδού, χωρίς όμως να έχει επιβεβαιώσει εάν τελικά τις τοποθέτησε.

Οι ΗΠΑ έχουν χαρακτηρίσει τις νάρκες σοβαρό κίνδυνο και αναφέρουν ότι έπληξαν ιρανικά σκάφη που είχαν δυνατότητα ναρκοθέτησης. Στις 2 Ιουνίου, ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο δήλωσε σε ακρόαση της Επιτροπής Εξωτερικών Σχέσεων της Γερουσίας ότι το Ιράν είχε ναρκοθετήσει μεγάλες περιοχές διεθνών υδάτων στο Ορμούζ, χωρίς να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες.

Σε σημείωμά του στις 11 Ιουνίου, το γερμανικό Πολεμικό Ναυτικό ανέφερε, επικαλούμενο πληροφορίες από τις ναυτικές δυνάμεις των ΗΠΑ και της Βρετανίας, ότι νάρκες βρίσκονταν σε τέσσερα σημεία γύρω από το στενό. Διευκρίνισε, ωστόσο, ότι η Γερμανία δεν ήταν σε θέση να επαληθεύσει τις ακριβείς τοποθεσίες.

Υψηλό το οικονομικό και ανθρώπινο ρίσκο

Ακόμη και η απλή πιθανότητα ύπαρξης ναρκών μπορεί να αποτρέψει τις εταιρείες από το να στείλουν πλοία στην περιοχή. Ένα υπερδεξαμενόπλοιο μαζί με το φορτίο αργού πετρελαίου που μεταφέρει μπορεί να αξίζει περίπου 300 εκατ. δολάρια.

Ασφαλιστές πολεμικού κινδύνου, πετρελαϊκές εταιρείες και διαχειριστές δεξαμενόπλοιων αναμένεται επομένως να ζητήσουν σαφείς διαβεβαιώσεις ότι η διέλευση είναι ασφαλής.

«Μία και μόνο θαλάσσια νάρκη αρκεί για να προκαλέσει θανάτους», δήλωσε ο Ρενέ Κόφοντ-Όλσεν, διευθύνων σύμβουλος της V.Group, μίας από τις μεγαλύτερες εταιρείες τεχνικής διαχείρισης πλοίων και πληρωμάτων παγκοσμίως. Η εταιρεία έχει 13 πλοία εγκλωβισμένα στον Κόλπο.

«Πρόκειται, προφανώς, για ένα τεράστιο ζήτημα για την παγκόσμια ναυτιλία», πρόσθεσε.

Σε χαμηλά επίπεδα η κίνηση των πλοίων

Εκπρόσωπος της Κεντρικής Διοίκησης των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων απέφυγε να δώσει πληροφορίες για τον αριθμό και τις τοποθεσίες των ναρκών, επικαλούμενος λόγους επιχειρησιακής ασφάλειας.

Ανέφερε, πάντως, ότι συνεχίζονται οι αμερικανικές στρατιωτικές προσπάθειες ώστε το Στενό του Ορμούζ να απαλλαγεί πλήρως από τις θαλάσσιες νάρκες που φέρεται να τοποθέτησε το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης. Ο Λευκός Οίκος δεν ανταποκρίθηκε σε αίτημα για σχολιασμό.

Στις 30 Μαΐου, το Κέντρο Ναυτικής Ασφάλειας του Ομάν κάλεσε τους ναυτικούς που κινούνταν στην πλευρά του Ομάν να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί, έπειτα από τον εντοπισμό αντικειμένου που θεωρήθηκε πιθανή πλωτή νάρκη.

Κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης, οι δύο πλευρές επέτρεψαν σε περιορισμένο αριθμό πλοίων να εξέλθει από το στενό. Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι οι ΗΠΑ απομάκρυναν εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου, ενώ ορισμένες χώρες είχαν συνάψει συμφωνίες με την Τεχεράνη για τη διέλευση πλοίων.

Ο αριθμός των διελεύσεων αυξήθηκε τις τελευταίες εβδομάδες σε 12 έως 15 πλοία ημερησίως. Παραμένει, όμως, πολύ χαμηλότερος από τα 120 έως 140 πλοία που περνούσαν καθημερινά από τη στρατηγική πλωτή οδό πριν από τον πόλεμο.

Η έκταση της απειλής παραμένει άγνωστη

Τον Μάρτιο, πριν από τη συμφωνία για την εύθραυστη εκεχειρία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, το ιρανικό Εθνικό Συμβούλιο Άμυνας είχε προειδοποιήσει ότι οποιαδήποτε απόπειρα επίθεσης στις ακτές ή στα νησιά της χώρας θα οδηγούσε σε ναρκοθέτηση των θαλάσσιων προσβάσεων και των γραμμών επικοινωνίας σε ολόκληρο τον Κόλπο.

Σύμφωνα με το ημιεπίσημο ιρανικό πρακτορείο Fars, τα μέτρα θα περιλάμβαναν διάφορους τύπους θαλάσσιων ναρκών, μεταξύ των οποίων πλωτές νάρκες που θα μπορούσαν να εκτοξευθούν από την ακτή. Το ιρανικό υπουργείο Εξωτερικών δεν σχολίασε τις σχετικές πληροφορίες.

Η Βρετανία, η Γαλλία και η Γερμανία έχουν ήδη αποστείλει πολεμικά πλοία και ναρκαλιευτικά στη Μέση Ανατολή, προετοιμαζόμενες για πιθανή επιχείρηση εκκαθάρισης.

Ο Κόρεϊ Ράνσλεμ, διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας ναυτιλιακής ασφάλειας Dryad Global, εκτίμησε ότι, παρά τα αμερικανικά πλήγματα σε ιρανικά σκάφη και αποθέματα ναρκοθέτησης, το Ιράν μπορεί να εξακολουθεί να διαθέτει έως και 1.000 θαλάσσιες νάρκες.

«Εάν εντοπιστεί ναρκοπέδιο, μπορεί να χρειαστούν εβδομάδες ή ακόμη και μήνες για να εξαλειφθεί η απειλή», ανέφερε.

«Σημαντικό βήμα, αλλά απαιτείται χρόνος»

Ο γενικός γραμματέας του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού, Αρσένιο Ντομίνγκες, χαρακτήρισε τη συμφωνία για το άνοιγμα του Ορμούζ «σημαντικό βήμα» προς την αποκατάσταση της ασφάλειας σε έναν ζωτικής σημασίας θαλάσσιο διάδρομο.

Προειδοποίησε, ωστόσο, ότι η εφαρμογή της συμφωνίας δεν μπορεί να είναι άμεση.

«Θα απαιτηθεί χρόνος ώστε να διασφαλιστεί ότι έχουν δοθεί όλες οι αναγκαίες εγγυήσεις ασφαλείας», δήλωσε.