Ο Πούτιν συμφωνεί σε ειρηνευτικές συνομιλίες για Ουκρανία. Στο τραπέζι τριμερής συνάντηση Τραμπ, Πούτιν και Σι

Σε μια νέα προσπάθεια να ανοίξει ο δρόμος για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία, ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν συμφώνησε επί της αρχής στην επανέναρξη των τριμερών ειρηνευτικών διαπραγματεύσεων με τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ουκρανία, ενδεχομένως από τα μέσα Νοεμβρίου. Η εξέλιξη προέκυψε μετά τη συνάντηση που είχε την Τετάρτη 21 Οκτωβρίου με τον ειδικό απεσταλμένο του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ, στο ιστορικό Παλάτι Κωνσταντίνου στην Αγία Πετρούπολη.

Οι συνομιλίες διήρκεσαν σχεδόν τρεις ώρες και αποτέλεσαν την ένατη προσωπική συνάντηση των δύο ανδρών, σε μια περίοδο κατά την οποία η αμερικανική κυβέρνηση επιχειρεί να εντείνει τις διπλωματικές πιέσεις για την επίτευξη συμφωνίας. Σύμφωνα με τον σύμβουλο εξωτερικής πολιτικής του Κρεμλίνου, Γιούρι Ουσακόφ, η Μόσχα εμφανίζεται διατεθειμένη να επιστρέψει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων γύρω στις 10 Νοεμβρίου ή και αργότερα, με πιθανότερο τόπο διεξαγωγής το Άμπου Ντάμπι. Οι συνομιλίες αναμένεται αρχικά να πραγματοποιηθούν σε τεχνικό επίπεδο, με τη συμμετοχή διαπραγματευτικών ομάδων από τις τρεις χώρες και βασικό αντικείμενο τη δημιουργία ενός συστήματος εγγυήσεων ασφαλείας για τη Ρωσία και την Ουκρανία μετά τη λήξη των εχθροπραξιών.

Πρόκειται για την πρώτη προοπτική επανέναρξης της συγκεκριμένης διαδικασίας μετά τον Φεβρουάριο, όταν οι προηγούμενες αμερικανικές μεσολαβητικές προσπάθειες είχαν διακοπεί χωρίς ουσιαστική πρόοδο.

Η απελευθέρωση Αμερικανού κρατουμένου ως κίνηση καλής θέλησης

Η συνάντηση Πούτιν–Γουίτκοφ συνοδεύτηκε και από μια συμβολική πρωτοβουλία της ρωσικής πλευράς. Η Μόσχα ανακοίνωσε την απελευθέρωση του Στίβεν Χάμπαρντ, ενός 74χρονου συνταξιούχου Αμερικανού εκπαιδευτικού, ο οποίος κρατούνταν στη Ρωσία από το 2022. Ο Χάμπαρντ είχε καταδικαστεί για συμμετοχή σε μισθοφορική δραστηριότητα, κατηγορίες που είχαν αμφισβητηθεί από την οικογένεια και τη νομική του εκπροσώπηση. Η αποφυλάκισή του πραγματοποιήθηκε έπειτα από σχετικό αίτημα του Ντόναλντ Τραμπ προς τον Ρώσο πρόεδρο και παρουσιάστηκε από το Κρεμλίνο ως χειρονομία καλής θέλησης. Η αμερικανική πλευρά διευκρίνισε ότι δεν πραγματοποιήθηκε ανταλλαγή κρατουμένων ή άλλο αντάλλαγμα για την απελευθέρωσή του.

Οι διαφωνίες που εξακολουθούν να εμποδίζουν την ειρήνη

Παρά το θετικό διπλωματικό σήμα, οι θέσεις Μόσχας και Κιέβου παραμένουν εξαιρετικά απομακρυσμένες, ιδιαίτερα όσον αφορά το εδαφικό ζήτημα και τις μελλοντικές εγγυήσεις ασφαλείας. Ο Πούτιν εξακολουθεί να επιδιώκει τον πλήρη ρωσικό έλεγχο της περιοχής του Ντονέτσκ στην ανατολική Ουκρανία, την αποτροπή ένταξης της χώρας στο ΝΑΤΟ και την επίτευξη μιας συνολικής πολιτικής συμφωνίας αντί μιας προσωρινής κατάπαυσης του πυρός. Από την πλευρά της, η ουκρανική ηγεσία επιμένει ότι οποιαδήποτε συμφωνία πρέπει να συνοδεύεται από αξιόπιστες και μακροπρόθεσμες εγγυήσεις ασφαλείας, ώστε να αποτραπεί μια νέα ρωσική στρατιωτική επίθεση.

Μία ημέρα πριν από τη συνάντηση στην Αγία Πετρούπολη, ο Γουίτκοφ είχε βρεθεί στο Όσλο, όπου συνομίλησε με τον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι, την πολιτική ηγεσία της Νορβηγίας και της Φινλανδίας, καθώς και εκπροσώπους ευρωπαϊκών χωρών και του ΝΑΤΟ. Η αμερικανική πλευρά περιέγραψε τις επαφές ως παραγωγικές, επισημαίνοντας ότι το Κίεβο παρουσίασε νέες προτάσεις για ένα πιθανό ειρηνευτικό πλαίσιο.

Μεταξύ των θεμάτων ήταν οι εγγυήσεις ασφαλείας, η μεταπολεμική οικονομική ανασυγκρότηση της Ουκρανίας και η ευρύτερη αρχιτεκτονική ασφάλειας στην Ευρώπη.

Ωστόσο, ο Ουσακόφ εμφανίστηκε επιφυλακτικός απέναντι στις προτάσεις που μετέφερε ο Αμερικανός απεσταλμένος, αφήνοντας να εννοηθεί ότι οι νέες ιδέες του Κιέβου και των Ευρωπαίων δεν ικανοποιούν τις βασικές απαιτήσεις της Μόσχας.

Ο Ζελένσκι, αντίθετα, δήλωσε ότι στηρίζει την αμερικανική πρόταση για τριμερείς συνομιλίες και επιθυμεί να πραγματοποιηθούν το συντομότερο δυνατό, κατά προτίμηση έως τις αρχές Νοεμβρίου.

Παράλληλα, τάχθηκε υπέρ μιας κατάπαυσης του πυρός ως αφετηρίας για ουσιαστικές διαπραγματεύσεις και επανέλαβε ότι τα κρισιμότερα πολιτικά ζητήματα πρέπει τελικά να συζητηθούν απευθείας μεταξύ του ίδιου, του Τραμπ και του Πούτιν.

Το Κρεμλίνο, πάντως, επιμένει ότι μια ενδεχόμενη συνάντηση Πούτιν-Ζελένσκι θα πρέπει να έχει προηγουμένως προετοιμαστεί λεπτομερώς, προκειμένου να υπάρχουν συγκεκριμένες προοπτικές συμφωνίας.

Ανησυχία στο Κίεβο για τη στάση των ΗΠΑ

Η απόφαση της κυβέρνησης Τραμπ να προχωρήσει σε συμφωνία για την προμήθεια ρωσικού ντίζελ, με στόχο τη συγκράτηση των τιμών των καυσίμων, έχει ενισχύσει τις ουκρανικές ανησυχίες για ενδεχόμενη αλλαγή των αμερικανικών προτεραιοτήτων. Την ίδια στιγμή, προβληματισμό έχουν προκαλέσει αναφορές για περιορισμούς στη διαβίβαση αμερικανικών πληροφοριών προς τις ουκρανικές ένοπλες δυνάμεις, καθώς και δυσλειτουργίες στις δορυφορικές επικοινωνίες που χρησιμοποιεί ο ουκρανικός στρατός.

Σύμφωνα με δημοσίευμα της Wall Street Journal, ο Έλον Μασκ φέρεται να έδωσε εντολή για τον περιορισμό των δυνατοτήτων του Starshield, της στρατιωτικής εκδοχής του δορυφορικού συστήματος Starlink της SpaceX, επηρεάζοντας επιχειρήσεις ουκρανικών μη επανδρωμένων αεροσκαφών.

Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, υποστήριξε ότι οι σχετικές τεχνικές και εμπορικές αποφάσεις εμπίπτουν στην αρμοδιότητα της SpaceX και όχι απευθείας του Λευκού Οίκου.

Ο Ζελένσκι δήλωσε ότι η ανταλλαγή πληροφοριών με τις Ηνωμένες Πολιτείες έχει αποκατασταθεί, εκφράζοντας παράλληλα την ελπίδα ότι θα αρθούν σύντομα και τα υπόλοιπα προβλήματα στις δορυφορικές υπηρεσίες.