Εκτός λειτουργίας κυβερνητικές ιστοσελίδες στην Ευρώπη από κενά στο λογισμικό

Παγκόσμια κινητοποίηση στον τομέα της κυβερνοασφάλειας έχει προκαλέσει η αποκάλυψη δύο εξαιρετικά σοβαρών ευπαθειών στη γλώσσα προγραμματισμού PHP, η οποία αποτελεί βασικό συστατικό της λειτουργίας εκατομμυρίων ιστοσελίδων. Η ανακάλυψη των κενών ασφαλείας, που παρέμεναν κρυμμένα στον κώδικα για περισσότερο από μία δεκαετία, οδήγησε την Τετάρτη 21 Οκτωβρίου σε προληπτική αναστολή λειτουργίας κυβερνητικών ιστοσελίδων και σημαντικών ψηφιακών υπηρεσιών σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες.

Οι προγραμματιστές της PHP προχώρησαν στην έκδοση έκτακτων ενημερώσεων ασφαλείας, καλώντας τους διαχειριστές ιστοσελίδων και πληροφοριακών συστημάτων να τις εγκαταστήσουν χωρίς καθυστέρηση.

Σύμφωνα με το Reuters, οι επιπτώσεις έγιναν ιδιαίτερα αισθητές στην Ολλανδία, όπου το Εθνικό Κέντρο Κυβερνοασφάλειας ανέστειλε προληπτικά τη λειτουργία της ιστοσελίδας του. Ανάλογα μέτρα έλαβαν η κυβερνητική πύλη Overheid.nl, το λιμάνι του Ρότερνταμ, η ολλανδική ποδοσφαιρική ομοσπονδία και αρκετά νοσοκομεία. Εκτός λειτουργίας τέθηκαν επίσης ιστοσελίδες των πέντε μεγαλύτερων πολιτικών κομμάτων της χώρας.

Στη Φινλανδία, ο κρατικός πάροχος υπηρεσιών πληροφορικής Valtori ανακοίνωσε την προληπτική διακοπή δημόσιων δικτυακών υπηρεσιών, ενώ στη Γαλλία το υπουργείο Εσωτερικών έθεσε τις ιστοσελίδες του σε καθεστώς προληπτικής συντήρησης.

Στη Δανία, η εταιρεία δημοτικών πληροφοριακών συστημάτων Kombit ανέστειλε τη λειτουργία ορισμένων υπηρεσιών, μεταξύ των οποίων και πλατφόρμα επικοινωνίας σχολείων.

Το Wikimedia Foundation, που διαχειρίζεται τη Wikipedia, ανακοίνωσε ότι έθεσε προσωρινά εκτός λειτουργίας ορισμένα συστήματα μέχρι να ολοκληρωθούν οι απαραίτητες ενημερώσεις. Αντίστοιχα, το Internet Archive προχώρησε σε σύντομη διακοπή λειτουργίας για την αντιμετώπιση του κινδύνου.

Οι περισσότερες από αυτές τις ενέργειες είχαν προληπτικό χαρακτήρα και δεν αποτελούν από μόνες τους ένδειξη επιτυχημένης κυβερνοεπίθεσης.

Τι είναι το PHP2Shell και γιατί θεωρείται τόσο επικίνδυνο

Οι δύο ευπάθειες, γνωστές συλλογικά ως PHP2Shell, έχουν καταχωριστεί με τους κωδικούς CVE-2026-109618 και CVE-2026-109619. Και οι δύο αξιολογούνται με βαθμολογία επικινδυνότητας 9,2 στην κλίμακα CVSS 4.0, που αντιστοιχεί σε κρίσιμο επίπεδο σοβαρότητας. Το βασικό πρόβλημα είναι ότι μπορούν να επιτρέψουν σε έναν απομακρυσμένο επιτιθέμενο να εκτελέσει κακόβουλο κώδικα στον διακομιστή μιας ιστοσελίδας χωρίς να διαθέτει στοιχεία σύνδεσης ή εξουσιοδοτημένη πρόσβαση.

Η PHP χρησιμοποιείται ευρέως για τη δημιουργία δυναμικών ιστοσελίδων και βρίσκεται πίσω από δημοφιλείς πλατφόρμες όπως το WordPress, το Drupal, το Joomla και το Magento.

Σύμφωνα με στοιχεία της W3Techs για τον Οκτώβριο του 2026, η PHP χρησιμοποιείται σε περίπου επτά στους δέκα ιστότοπους των οποίων η γλώσσα προγραμματισμού στην πλευρά του διακομιστή μπορεί να αναγνωριστεί.

Η εξαιρετικά μεγάλη διάδοσή της εξηγεί γιατί ένα κενό ασφαλείας στον βασικό της μηχανισμό μπορεί να προκαλέσει αναταράξεις σε παγκόσμια κλίμακα.

Οι εταιρείες κυβερνοασφάλειας Calif και Wiz ανέφεραν ότι εντόπισαν ανεξάρτητα τις ευπάθειες αξιοποιώντας εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης. Η Calif ανακοίνωσε ότι είχε εντοπίσει τα προβλήματα από την 1η Αυγούστου και εργαζόταν έκτοτε για τη διόρθωσή τους. Από την πλευρά της, η Wiz, θυγατρική της Alphabet, χρησιμοποίησε το αυτόνομο ερευνητικό εργαλείο Wiz Atlas, σε συνδυασμό με προηγμένα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης.

Σύμφωνα με τους ερευνητές, η πολυπλοκότητα των ευπαθειών ήταν τέτοια ώστε ο εντοπισμός και η αξιοποίησή τους από ανθρώπους θα απαιτούσε εξαιρετικά εξειδικευμένη και χρονοβόρα εργασία.

Τα πρώτα σημάδια εκμετάλλευσης είχαν εμφανιστεί πριν ακόμη από την επίσημη δημοσιοποίηση των ευπαθειών. Η Amazon αποκάλυψε ότι στις 17 Οκτωβρίου κατέγραψε απόπειρα εκμετάλλευσής τους σε σύστημα-παγίδα (honeypot), το οποίο χρησιμοποιείται για την παρακολούθηση ύποπτης δραστηριότητας. Περισσότερες απόπειρες ακολούθησαν στις 21 Οκτωβρίου, με την εταιρεία να επισημαίνει ότι είχε πλέον διαπιστωθεί εκτεταμένη δραστηριότητα εκμετάλλευσης των ευπαθειών. Παρέμενε, ωστόσο, αδιευκρίνιστο κατά πόσο οι συγκεκριμένες απόπειρες θα είχαν επιτύχει σε πραγματικά συστήματα.

Η ομάδα ανάπτυξης της PHP διέθεσε στις 21 Οκτωβρίου τέσσερις ενημερωμένες εκδόσεις που αντιμετωπίζουν τις συγκεκριμένες ευπάθειες: PHP 8.5.12, 8.4.27, 8.3.36 και 8.2.35. Τα παλαιότερα συστήματα, ιδιαίτερα εκείνα που χρησιμοποιούν την PHP 8.1 ή ακόμη παλαιότερες εκδόσεις, απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή, καθώς δεν λαμβάνουν πλέον κανονικές ενημερώσεις ασφαλείας από το ίδιο το έργο PHP.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, πάροχοι λειτουργικών συστημάτων προσφέρουν ειδικές διορθώσεις για παλαιότερες εκδόσεις, όμως οι υπεύθυνοι των υποδομών πρέπει να επιβεβαιώνουν ότι αυτές έχουν πράγματι εγκατασταθεί.

Οι αρχές κυβερνοασφάλειας συστήνουν άμεσο έλεγχο των εκδόσεων PHP, εφαρμογή των διαθέσιμων ενημερώσεων και, όπου αυτό δεν είναι εφικτό, εξέταση της προσωρινής απομόνωσης των ευάλωτων συστημάτων από το διαδίκτυο.

Ιδιαίτερη σημασία έχει ότι η απλή ενημέρωση του WordPress ή άλλου συστήματος διαχείρισης περιεχομένου δεν αρκεί από μόνη της. Η ευπάθεια βρίσκεται στον βασικό μηχανισμό της PHP, επομένως απαιτείται διόρθωση και σε αυτό το επίπεδο.

Μεγαλύτερες δυσκολίες ενδέχεται να αντιμετωπίσουν μικρές επιχειρήσεις, ανεξάρτητοι διαχειριστές ιστοσελίδων και οργανισμοί με περιορισμένους τεχνικούς πόρους.