Οι υψηλές τιμές στη βενζίνη «στέλνουν» τους Ευρωπαίους στα ηλεκτρικά αυτοκίνητα -Πως κινείται η Ελλάδα

Οι πωλήσεις αμιγώς ηλεκτρικών αυτοκινήτων αυξάνονται στην Ευρώπη και οι αναλυτές εκτιμούν ότι η τάση θα συνεχιστεί, καθώς οι υψηλότερες τιμές βενζίνης λόγω του πολέμου στο Ιράν ωθούν τους καταναλωτές να εγκαταλείψουν τα συμβατικά οχήματα.

Στην ελληνική αγορά αυτοκινήτου, τα αμιγώς ηλεκτρικά οχήματα συνεχίζουν να κερδίζουν έδαφος, αλλά όχι με την ταχύτητα που θα περίμενε κανείς από μια ώριμη μετάβαση.

Οι ευρωπαϊκές χώρες στηρίζουν εδώ και χρόνια τις πωλήσεις ηλεκτρικών οχημάτων, αλλά η τελευταία ενεργειακή κρίση που συνδέεται με τον πόλεμο στο Ιράν ανέδειξε τον ρόλο των κινήτρων στη μείωση της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα.

Η Γαλλία είναι ένα από τα πιο πρόσφατα παραδείγματα. Η δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης θα σχεδόν διπλασιάσει τη στήριξη για τον εξηλεκτρισμό, αυξάνοντας τις δαπάνες σε 10 δισ. ευρώ ετησίως έως το 2030 από 5,5 δισ. ευρώ σήμερα, ανακοίνωσε ο πρωθυπουργός Σεμπαστιέν Λεκορνού στις 10 Απριλίου 2026 σε τηλεοπτικό διάγγελμα. Το σχέδιο προβλέπει πρόσθετα κίνητρα για ηλεκτρικά αυτοκίνητα και υποδομές φόρτισης, με στόχο τα δύο στα τρία νέα οχήματα να είναι ηλεκτρικά έως το 2030. Περιλαμβάνει επίσης πρόγραμμα κοινωνικής μίσθωσης για 100.000 ηλεκτρικά οχήματα, που απευθύνεται σε οδηγούς χαμηλού εισοδήματος και σε όσους διανύουν μεγάλες αποστάσεις για τη δουλειά τους.

Σύμφωνα με το EuroNews, οι πωλήσεις αμιγώς ηλεκτρικών αυτοκινήτων αυξάνονται ήδη σε ολόκληρη την Ένωση, καθώς αντιστοιχούσαν στο 17,4% της αγοράς της ΕΕ το 2025, από 13,6% ένα χρόνο νωρίτερα. Τους δύο πρώτους μήνες του 2026, το ποσοστό αυτό αυξήθηκε σε 18,8%, σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Ένωση Κατασκευαστών Αυτοκινήτων (ACEA).

Η εικόνα στην Ελλάδα

Στην ελληνική αγορά αυτοκινήτου, τα αμιγώς ηλεκτρικά οχήματα το 2025 ήταν 8.894 ήταν αμιγώς ηλεκτρικά (BEV), με μερίδιο αγοράς 6,2%, οριακά χαμηλότερο από το 6,4% του 2024, παρά τη μικρή άνοδο σε απόλυτο αριθμό ταξινομήσεων κατά 2,1%, με βάση τα πρωτογενή στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ και την επεξεργασία του ΣΕΑΑ.

Την ίδια στιγμή, τα plug-in hybrid έφτασαν τις 11.657 ταξινομήσεις και έτσι το σύνολο των επαναφορτιζόμενων οχημάτων (BEV+PHEV) ανήλθε στις 20.551 μονάδες.

Η εικόνα στους πρώτους μήνες του 2026 είναι ελαφρώς καλύτερη. Τον Ιανουάριο ταξινομήθηκαν 633 αμιγώς ηλεκτρικά επιβατικά, με μερίδιο 6,3% της αγοράς, έναντι 527 τον Ιανουάριο του 2025. Τον Φεβρουάριο οι ταξινομήσεις BEV διαμορφώθηκαν στις 647, με αποτέλεσμα το δίμηνο να κλείσει στις 1.280 μονάδες, αυξημένες κατά 2,8% σε σχέση με το αντίστοιχο δίμηνο του 2025. Τον Μάρτιο η αγορά επιτάχυνε περισσότερο, καθώς οι ταξινομήσεις αμιγώς ηλεκτρικών έφτασαν τις 1.016, ανεβάζοντας το σύνολο του πρώτου τριμήνου στις 2.295 μονάδες, δηλαδή 13,6% πάνω από το πρώτο τρίμηνο του 2025. Το μερίδιο των BEV στην αγορά επιβατικών διαμορφώθηκε στο 6,6% στο τρίμηνο, από 6,1% ένα χρόνο νωρίτερα.

Τα κοινά πλήγματα ΗΠΑ-Ισραήλ εναντίον του Ιράν και η απάντηση της Τεχεράνης αναστάτωσαν τις αγορές ενέργειας. Οι ευρωπαϊκές χώρες επιδιώκουν επίσης να μειώσουν την εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα, με πολλές να στηρίζουν τη μετάβαση στα ηλεκτρικά αυτοκίνητα για τη μείωση των εκπομπών και την προώθηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.

Σύμφωνα με την πρόσφατη έκθεση της ACEA για τα φορολογικά οφέλη και τα κίνητρα υπέρ των ηλεκτρικών οχημάτων και των υποδομών φόρτισης, όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ, με μία μόνο εξαίρεση, προσφέρουν κάποιο είδος φορολογικού πλεονεκτήματος στο στάδιο της αγοράς ή της κατοχής, με τη Λετονία να αποτελεί την εξαίρεση. Τα προγράμματα διαφέρουν σημαντικά από χώρα σε χώρα.

Η έκθεση, που καλύπτει τα 27 κράτη μέλη της ΕΕ καθώς και την Ισλανδία, τη Νορβηγία, την Ελβετία και το Ηνωμένο Βασίλειο, δείχνει επίσης ότι έξι χώρες δεν προσφέρουν επιδότηση αγοράς.

Χώρες με την ισχυρότερη στήριξη για αγορά ηλεκτρικού αυτοκινήτου το 2026

Σύμφωνα με την ACEA, οι ευρωπαϊκές χώρες προσφέρουν τέσσερις βασικούς τύπους κινήτρων: επιδοτήσεις αγοράς, μέτρα που συνδέονται με τους φόρους κτήσης, φορολογικά οφέλη στην κατοχή (συμπεριλαμβανομένων απαλλαγών) και στήριξη για ιδιωτική φόρτιση.

«Τα χρηματοοικονομικά και φορολογικά κίνητρα είναι καθοριστικά για την υιοθέτηση των αμιγώς ηλεκτρικών οχημάτων (BEV). Όταν οι κυβερνήσεις αναλαμβάνουν δράση, τα αποτελέσματα είναι άμεσα», δήλωσε εκπρόσωπος της ACEA στο Euronews Business.

Οι χώρες εφαρμόζουν ένα ή περισσότερα από αυτά τα κίνητρα, ενώ ορισμένες δεν προσφέρουν καμία στήριξη.

Πόση στήριξη λαμβάνουν οι αγοραστές;

Το επίπεδο εισοδήματος και οι όροι απόσυρσης παλαιού οχήματος επηρεάζουν τα κίνητρα αγοράς για τα φυσικά πρόσωπα.

Μεταξύ των χωρών που προσφέρουν τα υψηλότερα κίνητρα αγοράς, η Ιταλία χορηγεί έως 11.000 ευρώ, ανάλογα με το εισόδημα και τους όρους απόσυρσης, ενώ η Κύπρος προσφέρει έως 9.000 ευρώ για όχημα και έως 20.000 ευρώ για συγκεκριμένες κατηγορίες. Η Σλοβενία παρέχει έως 7.200 ευρώ και η Μάλτα από 6.000 έως 8.000 ευρώ, συν μπόνους απόσυρσης.

Η Γερμανία χορηγεί έως 6.000 ευρώ σε εισοδηματικά κλιμακούμενες επιδοτήσεις, ενώ η Γαλλία προσφέρει έως 5.700 ευρώ, ανάλογα με το πρόγραμμα και το εισόδημα. Η Ισπανία προσφέρει έως 4.500 ευρώ για αυτοκίνητα που κατασκευάζονται στην ΕΕ και η Πορτογαλία μέγιστο ποσό 4.000 ευρώ.

Τα φορολογικά κίνητρα για αγοραστές ηλεκτρικών αυτοκινήτων λειτουργούν σε δύο στάδια: κατά την αγορά (κτήση) και κατά τη διάρκεια της κατοχής. Ορισμένες χώρες προσφέρουν πολλαπλές απαλλαγές, δημιουργώντας σημαντικά φορολογικά πλεονεκτήματα.

Το ισχυρότερο συνολικά σύστημα φορολογικών πλεονεκτημάτων για ιδιώτες έχει καταγραφεί στη Νορβηγία. Η χώρα προσφέρει πλήρη απαλλαγή από τον ΦΠΑ (για αξία έως 300.000 κορώνες Νορβηγίας, δηλαδή 25.890 ευρώ), καθώς και απαλλαγή από τον φόρο κτήσης, παρότι το μερίδιο αγοράς των αμιγώς ηλεκτρικών οχημάτων έχει ήδη φτάσει το 95,9% για το σύνολο του 2025.

Κράτη μέλη της ΕΕ με μηδενικό τέλος ταξινόμησης και πλήρη απαλλαγή από φόρους κατοχής, όπως το τέλος κυκλοφορίας ή ο φόρος δρόμων για τα αμιγώς ηλεκτρικά οχήματα, είναι η Βουλγαρία, η Κύπρος, η Πορτογαλία, η Ελλάδα και η Ουγγαρία. Την ίδια στιγμή, η Ιταλία προσφέρει απαλλαγή από τον φόρο κατοχής για πέντε χρόνια και η Ρουμανία επιβάλλει έναν πολύ χαμηλό ετήσιο πάγιο φόρο στα ηλεκτρικά οχήματα.

Στη Γερμανία, οι αγοραστές επωφελούνται επίσης από δεκαετή απαλλαγή από τον φόρο οχημάτων και από στήριξη για την εγκατάσταση οικιακών φορτιστών. Εκπρόσωπος της ACEA ανέφερε ότι τον Μάρτιο του 2026 η χώρα κατέγραψε τον καλύτερο μήνα στην ιστορία της για ταξινομήσεις αμιγώς ηλεκτρικών οχημάτων από τότε που έληξαν οι επιδοτήσεις αγοράς «Umweltbonus» το 2023, προσθέτοντας ότι ένα νέο κίνητρο αγοράς που εισήχθη στις αρχές του έτους ήταν πιθανότατα βασικός παράγοντας.

Η Πολωνία προσφέρει κίνητρα αγοράς έως 40.000 ζλότι (9.440 ευρώ) και απαλλάσσει τα ηλεκτρικά οχήματα από τον ειδικό φόρο κατανάλωσης. Εκπρόσωπος της ACEA δήλωσε ότι το πρόγραμμα «NaszEauto» της χώρας διπλασίασε τις ταξινομήσεις αμιγώς ηλεκτρικών οχημάτων μέσα σε λίγους μήνες.

Άλλες χώρες παρέχουν συνδυασμό φορολογικών απαλλαγών και στοχευμένης στήριξης. Για παράδειγμα, το Βέλγιο εφαρμόζει πολύ χαμηλά τέλη ταξινόμησης και ετήσιους φόρους για τα οχήματα μηδενικών εκπομπών, ενώ η Βουλγαρία απαλλάσσει τα ηλεκτρικά οχήματα από τη φορολογία αλλά δεν προσφέρει πρόσθετη στήριξη. Η Ισπανία παρέχει έκπτωση φόρου εισοδήματος 15% έως 3.000 ευρώ και μειώσεις έως 75% στον φόρο κυκλοφορίας, καθώς και στήριξη για οικιακή φόρτιση.

Τα κίνητρα στην Ελλάδα

Τα κίνητρα της ελληνικής κυβέρνησης παραμένουν σημαντικά. Στο πρόγραμμα «Κινούμαι Ηλεκτρικά 3», που εξακολουθεί να δέχεται νέες αιτήσεις, για φυσικά πρόσωπα προβλέπεται επιδότηση 3.000 ευρώ για αγορά ή χρονομίσθωση ηλεκτρικού αυτοκινήτου με λιανική τιμή προ φόρων έως 50.000 ευρώ, μπόνους απόσυρσης 1.500 ευρώ, επιδότηση 400 ευρώ για «έξυπνο» φορτιστή, πρόσθετη επιδότηση 1.000 ευρώ για ΑμεΑ, 1.000 ευρώ για πολύτεκνες οικογένειες με τρία εξαρτώμενα τέκνα και 2.000 ευρώ για περισσότερα από τρία, καθώς και επιπλέον 500 ευρώ για νέους έως 29 ετών. Για τις επιχειρήσεις προβλέπεται επίσης ενίσχυση 3.000 ευρώ ανά όχημα, 1.500 ευρώ απόσυρση, 400 ευρώ για φορτιστή και έξτρα 1.000 ευρώ ανά αυτοκίνητο για εταιρείες που δραστηριοποιούνται σε νησιά. Η πλατφόρμα του προγράμματος αναφέρει ρητά ότι συνεχίζεται η δυνατότητα υποβολής νέων αιτήσεων, με βάση το σχετικό ΦΕΚ του Φεβρουαρίου 2025.

Πέρα από τις άμεσες επιδοτήσεις, υπάρχουν και πρόσθετα οικονομικά κίνητρα. Τα αμιγώς ηλεκτρικά αυτοκίνητα δεν υπόκεινται σε τέλος ταξινόμησης, σύμφωνα με τον νόμο 4758/2020. Επίσης, για εταιρικά επιβατικά αυτοκίνητα μηδενικών ρύπων η ΑΑΔΕ αναφέρει προσαυξημένη έκπτωση αποσβέσεων κατά 50% για ΛΤΠΦ έως 40.000 ευρώ και 25% για το υπερβάλλον ποσό, ενώ αντίστοιχα προσαυξημένη έκπτωση προβλέπεται και για μισθώματα leasing και για δαπάνες δημιουργίας δημόσια προσβάσιμων σημείων φόρτισης.

Παράλληλα, στο gov.gr προβλέπεται ειδικό σήμα δωρεάν στάθμευσης για αμιγώς ηλεκτρικά οχήματα και plug-in hybrid έως 50 γρ. CO2/χλμ., ενώ για τα «Πράσινα Ταξί» ισχύει ξεχωριστό, πολύ ισχυρότερο καθεστώς, με επιδότηση 40% επί της ΛΤΠΦ, έως 17.500 ευρώ, συν 5.000 ευρώ για υποχρεωτική απόσυρση και 500 ευρώ για έξυπνο φορτιστή.

Κίνητρα vs κόστους

«Η προσιτή τιμή είναι ο ακρογωνιαίος λίθος της μετάβασης: χωρίς αυτήν, ακόμη και η καλύτερη υποδομή και η μεγαλύτερη γκάμα μοντέλων δεν μπορούν να στηρίξουν τη μαζική ζήτηση που απαιτείται για την επίτευξη της κλιματικής ουδετερότητας», σημείωσε ο εκπρόσωπος της ACEA.

Πρόσθεσε ότι «τα κίνητρα χαμηλώνουν το αρχικό εμπόδιο, ενισχύουν την εμπιστοσύνη και καθιστούν την καθαρή κινητικότητα προσιτή σε περισσότερες κοινωνικές ομάδες».