Προσιτή Κατοικία: Εν αναμονή παρεμβάσεων της πολιτείας, πότε θα είναι έτοιμα τα πρώτα κτίρια από εταιρείες real estate

Προσεγγίζουμε πλέον τα μέσα της χρονιάς και υπάρχει ακόμα αναμονή για τις διακηρύξεις της πολιτείας σε σχέση με την προσιτή κατοικία, την ώρα που, ήδη, μεγάλες ιδιωτικές εταιρείες του κλάδου έχουν ξεκινήσει να αναζητούν ευκαιρίες στα αστικά κέντρα και τα ενοίκια σημειώνουν σταθερή ανοδο. Η διαδικασία αναμένεται να γίνει μέσω της ενεργοποίησης προγράμματος για την κοινωνική κατοικία, το οποίο θα τρέξει το Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, χωρίς, ωστόσο, ακόμα να υπάρχει κάποια συγκεκριμένη ανακοίνωση για την έναρξή του. Και αν στο Forum των Δελφών, τόσο η Υπουργός ΚΟΙΣΟ Δόμνα Μιχαηλίδου, όσο και ο Π. Σταμπουλίδης, Αναπληρωτής Διευθύνων Σύμβουλος, του Υπερταμείου αναφέρθηκαν εκ νέου στη ζήτημα, δεν υπήρχε συγκεκριμένο χρονικό πλαίσιο για την έναρξη των δράσεων.

Σύμφωνα με μελέτη της Dianeosis, ένας ενδιαφέρων δείκτης μέσα από τον οποίο φαίνεται το πρόβλημα της ακριβής στέγασης είναι το ποσοστό υπέρμετρης επιβάρυνσης του κόστους στέγασης. Ο δείκτης αυτός καταγράφει τα νοικοκυριά που δαπανούν πάνω από το 40% του διαθέσιμου εισοδήματός τους για στέγαση, δηλαδή η στέγαση γι’ αυτά αποτελεί ένα δυσβάσταχτο οικονομικό βάρος. Στην Ελλάδα, τα ποσοστά αυτά επίσης παραμένουν διαχρονικά υψηλότερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, καθώς κορυφώθηκαν στα χρόνια της οικονομικής κρίσης και ακολούθησε μια μερική υποχώρηση.

Στις πόλεις, περίπου 1 στα 3 νοικοκυριά (29,1%) δαπανούν πάνω από το 40% του εισοδήματός τους για στέγαση. Στην ύπαιθρο, το αντίστοιχο ποσοστό φτάνει το 27,7%.

Υπενθυμίζεται ότι στο επίκεντρο του προγράμματος για την κοινωνική κατοικία υπάρχουν τρεις βασικοί πυλώνες όπως η αξιοποίηση δημοσίων ακινήτων, η κατασκευή νέων κατοικιών σε στρατόπεδα τα οποία δεν χρησιμοποιούνται και η ανακαίνιση παλαιών κατοικιών. Σε αυτό το πλαίσιο, σε αναμονή είναι η προκήρυξη των πρώτων 10 δημοσίων ακινήτων σε ιδιώτες για την ανάπτυξη προσιτής στέγης, ώστε να αξιοποιηθούν εγκαταλελειμμένοι χώροι προς όφελος των πολιτών. Πηγές κοντά στο Υπουργείο μιλούν ακόμα και για κάποια παλαιά κτίρια του ΕΦΚΑ και άλλων δημοσίων οργανισμών. Εξάλλου, παγωμένη είναι ακόμα η αξιοποίηση του ακινήτου της ΧΡΩΠΕΙ ανάμεσα σε Αθήνα και Πειραιά, έκτασης 17.893 τ.μ., του οικοπέδου «Ανατόλια» έκτασης 29.576 τ.μ. στη Νέα Ιωνία Θεσσαλονίκης, που βρίσκεται στη δικαιοδοσία της ΕΤΑΔ, καθώς και του ακινήτου 25 στρεμμάτων της πρώην Κλωστοϋφαντουργίας Ρετσίνα, στον δήμο Πειραιά, το οποίο ανήκει στην Εθνική Τράπεζα. Όπως έχει γίνει γνωστό, δε, μέρος από τα περίφημα 36.000 ακίνητα της ΕΤΑΔ αναμένεται να κατευθυνθεί σε ανακατασκευή κοινωνικών κατοικιών, χωρίς ωστόσο, να έχει διευκρινιστεί, πέρα από αυτό στη Θεσσαλονίκη, με ακρίβεια ούτε το πότε ούτε τα πόσα από αυτά θα αξιοποιηθούν.

Την ίδια στιγμή, σε σχέση με τα στρατόπεδα που θα συμμετάσχουν στο πρόγραμμα κοινωνικής κατοικίας, δρομολογείται η κατασκευή περίπου 1.350 κατοικιών σε τρία ανενεργά στρατόπεδα σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη και Πάτρα, με σημαντική χρηματοδότηση από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο. Στα συγκεκριμένα μπορούν να κατασκευαστούν πάνω από 2000 διαμερίσματα. Υπάρχει, επίσης, και το κομμάτι της αξιοποίησης των δημοτικών κτιρίων, με το εν λόγω πρόγραμμα να καλύπτει παλαιά κτίρια που προορίζονται για κατοικίες σε δήμους και κοινότητες με έως 1.500 κατοίκους, προσφέροντας σημαντική οικονομική ενίσχυση για ανακαίνιση και εκσυγχρονισμό.

Έρχεται πρόγραμμα ‘’Ανακαινίζω παλαιά σπίτια’’ τον Ιούνιο

Σύμφωνα με την απογραφή του 2021, η χώρα διαθέτει 2.277.615 κενές κατοικίες, αριθμός που αντιστοιχεί στο 35% του συνόλου. Στις κατοικίες αυτές περιλαμβάνονται εξοχικά και δευτερεύουσες κατοικίες, ενώ ένα μεγάλο μέρος τους βρίσκεται στην επαρχία. Στην Αττική είναι συγκριτικά πολύ λιγότερες, καθώς αποτελούν το 24% του συνόλου.

Η αξιοποίηση των παλαιών σπιτιών μέσα από πρόγραμμα ανακαίνισης είναι ένας από τους άξονες σε σχέση με την αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης, εντασσόμενο στο πρόγραμμα για την προσιτή κατοικία.

Κατά όσα αναφέρουν πηγές από το Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, το πρόγραμμα ανακαίνισης θα είναι ύψους 500 εκατ. ευρώ και εκτιμάται ότι θα ενταχθούν σε αυτό περίπου 15.000 έως 20.000 ακίνητα, με την επιδότηση να καλύπτει έως και 80% του κόστους και με το ανώτατο ποσό ενίσχυσης φτάνει έως τις 36.000 ευρώ, με πλαφόν περίπου 300 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο. Κατά τις ίδιες πηγές, το πρόγραμμα θα χωρίζεται σε δύο βασικά σκέλη, την ανακαίνιση και την ενεργειακή αναβάθμιση, δεν θα υπάρχουν ηλικιακά κριτήρια, αλλά εισοδηματικά όρια, καθώς προβλέπονται 25.000 ευρώ για άγαμους και έως 35.000 ευρώ για έγγαμους, με προσαύξηση 5.000 ευρώ για κάθε εξαρτώμενο τέκνο.

Καμπανάκι και από την ΕΕ

Για την κοινωνική κατοικία, πάντως, ενεργοποιείται πλέον και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, καθώς στα τέλη του 2025 είχε παρουσιάσει στο Στρασβούργο «το πρώτο στην ιστορία Ευρωπαϊκό Σχέδιο για την Προσιτή Στέγαση», με στόχο να αντιμετωπιστεί μία από τις πιο «πιεστικές ανάγκες των Ευρωπαίων πολιτών, την πρόσβαση σε προσιτή, βιώσιμη και ποιοτική στέγαση».

Με βάση τα όσα αναφέρονται στο Σχέδιο, η Επιτροπή ετοιμάζεται για την ανάληψη ευρωπαϊκής δράσης, προσαρμοσμένη στις εθνικές πραγματικότητές, λόγω της ραγδαίας αύξησης των τιμών την τελευταία δεκαετία στις τιμές των κατοικιών που αυξήθηκαν άνω του 60% και των ενοικίων άνω του 20%, επηρεάζοντας αρνητικά την εργασία, την εκπαίδευση και τη δημιουργία οικογένειας. Εστιάζει, δε, στην αύξηση της προσφοράς κατοικιών, στην ενεργοποίηση επενδύσεων και μεταρρυθμίσεων, στην αντιμετώπιση των βραχυχρόνιων μισθώσεων σε περιοχές με στεγαστική πίεση και στη στήριξη των πλέον πληττόμενων ομάδων, νέους, φοιτητές, εργαζόμενους σε κρίσιμους τομείς, άτομα χαμηλού εισοδήματος και άλλες ευάλωτες ομάδες.

Σε αυτό το πλαίσιο, θα αναπτυχθεί μια νέα Πανευρωπαϊκή Επενδυτική Πλατφόρμα, σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, εθνικές και περιφερειακές αναπτυξιακές τράπεζες και άλλα διεθνή χρηματοπιστωτικά ιδρύματα. Παράλληλα, το σχέδιο περιλαμβάνει τον σχεδιασμό εργαλείων που βοηθήσουν τα κράτη-μέλη να εφαρμόσουν αποτελεσματικότερες λύσεις για τους άστεγους, βασισμένες στις αρχές του «Housing First». Αυτό που μένει τώρα είναι να δούμε πότε θα μπει σε λειτουργία η συγκεκριμένη πλατφόρμα, καθώς κατά καιρούς είναι πολλές οι διακηρύξεις της ΕΕ, ωστόσο μπορεί να χρειαστεί αρκετός καιρός για να εφαρμοστούν.

Dimand: Το πρώτο κτίριο το 2028-2029

Aπό τις πρώτες εταιρείες που δραστηριοποιούνται, πλέον, και επίσημα στον κλάδο της κοινωνικής κατοικίας είναι η Dimand του Δημήτρη Ανδριόπουλου, ο οποίος αποκάλυψε πρόσφατα, συγκεκριμένα κατά την παρουσίαση των οικονομικών αποτελεσμάτων της εταιρείας στα μέλη της Ένωσης Θεσμικών Επενδυτών, ότι η προσιτή κατοικία θα αποτελέσει έναν από τους βασικούς άξονες ανάπτυξης της εταιρείας τα επόμενα χρόνια. To πρώτο έργο με το οποίο η εταιρεία θα κάνει το ντεμπούτο της στον κλάδο, συνδέεται με την κατασκευή ενός συγκροτήματος 140 διαμερισμάτων στην περιοχή της Πέτρου Ράλλη, με επιφάνειες που θα κυμαίνονται από 65 έως 100 τετραγωνικά μέτρα.
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, τα διαμερίσματα αυτά θα διατεθούν προς ενοικίαση, με στόχο τα μισθώματα να παραμείνουν σε προσιτά επίπεδα, τα οποία εκτιμώνται κοντά στα 600 ευρώ ανά διαμέρισμα, δηλαδή στο 25-30% του μέσου οικογενειακού εισοδήματος. Εξάλλου, το πιλοτικό αυτό έργο αναμένεται να λειτουργήσει και σαν ενδεικτικό για το κόστος κατασκευής, τη διαχείριση των ακινήτων, αλλά και τον πιθανό ρόλο της πολιτείας, καθώς όπως τόνισε ο κ. Ανδριόπουλος είναι ανοιχτό το σενάριο και της συμβολής του κράτους μέσω επιδοτήσεων ενοικίου ή υποστηρικτικών υποδομών.

Ο Δημήτρης Ανδριόπουλος

Αξίζει, δε, να σημειωθεί ότι μετά την Πέτρου Ράλλη, η Dimand ήδη αναζητά ακίνητα στην περιοχή του Πειραιά, αλλά και της Θεσσαλονίκης για το ίδιο εγχείρημα, ενώ μέχρι το 2029 αναμένεται να διατεθεί το πρώτο τέτοιο κτίριο στο κοινό.

Premia Properties: Αναζήτηση ευκαιριών στα μεγάλα αστικά κέντρα

Μετά την φοιτητική κατοικία, τον τουρισμό και τα πράσινα γραφεία, η κοινωνική κατοικία αναμένεται να είναι ο επόμενος στόχος και της εισηγμένης εταιρείας Premia Properties, την ώρα που προσδοκία της αποτελεί η αύξηση της αξίας του χαρτοφυλακίου της στο 1 δις ευρώ μέχρι και το τέλος του 2026. Με βάση τα όσα ειπώθηκαν σε εκδήλωση της εταιρείας στο Χρηματιστήριο Αθηνών, στην παρούσα φάση, η αξία του χαρτοφυλακίου της Premia αγγίζει τα 750 εκατ. ευρώ και όπως ανέφερε ο βασικός μέτοχος Ηλίας Γεωργιάδης, επίκεινται δύο μεγάλες συμφωνίες στα φοιτητικά ακίνητα και τα ξενοδοχεία, προς επίτευξη αυτού του στόχου. «Χτίζουμε μια εταιρεία για τα επόμενα 50 και 100 χρόνια με στόχο η αξία του χαρτοφυλακίου έως το τέλος του 2026 να φθάσει τα 1 δισ. ευρώ και ενδεχομένως να τα ξεπεραστεί» τόνισε χαρακτηριστικά.

O Ηλίας Γεωργιάδης

Εξάλλου, όπως πρόσθεσε ο ίδιος η εταιρεία κοιτά ευκαιρίες επέκτασης στον τομέα της κοινωνικής κατοικίας, χωρίς, ωστόσο, ακόμα να υπάρχει κάτι ανακοινώσιμο. Kατά πληροφορίες, πάντως, του Financial Report, υπάρχει, ήδη, αναζήτηση κτιρίων ή εκτάσεων σε μεγάλα αστικά κέντρα, κυρίως Αθήνα και Θεσσαλονίκη, παράλληλα με την ενίσχυση του χαρτοφυλακίου των φοιτητικών κατοικιών, για την οποία τα στελέχη της εταιρείας έχουν ‘’αλώσει’’ τα τελευταία δύο χρόνια τις μεγάλες φοιτητουπόλεις.

Aktor: Κριτήριο η παραχώρηση

Ο όμιλος Aktor, επίσης, δεν μένει αδιάφορη στην κοινωνική κατοικία, αλλά με τους δικούς του όρους. Ειδικότερα, ανάμεσα σε αυτούς που έχουν δηλώσει ενδιαφέρον για ένα είδος κοινωνικής κατοικίας, με την έννοια περισσότερου του affordable housing, είναι και ο επικεφαλής του ομίλου Aktor Αλέξανδρος Εξάρχου, με πηγές να δηλώνουν στο Financial Report ότι «είναι ένας κλάδος που κοιτάμε, χωρίς ωστόσο να υπάρχει συγκεκριμένη στόχευση σε περιοχή ή κτίριο, τουλάχιστον ακόμα, ωστόσο θα είναι κάτι που θα εξετάσουμε σοβαρά σε περίπτωση παραχώρησης».

Ο Αλέξανδρος Εξάρχου