Σφοδρή αντίδραση της Κίνας στην κρατικοποίηση της British Steel

Νέα ένταση στις σχέσεις Λονδίνου και Πεκίνου προκαλεί η απόφαση της βρετανικής κυβέρνησης να θέσει την British Steel υπό πλήρη κρατικό έλεγχο. Η Κίνα ανακοίνωσε ότι «αντιτίθεται κατηγορηματικά» και ότι είναι «έντονα δυσαρεστημένη» με την κρατικοποίηση της εταιρείας, η οποία ανήκε μέχρι σήμερα στον κινεζικό όμιλο Jingye.

Η British Steel πέρασε επισήμως σε δημόσια ιδιοκτησία στις 16 Ιουλίου 2026, μετά την έγκριση της σχετικής νομοθεσίας από το βρετανικό Κοινοβούλιο. Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι η παρέμβαση ήταν αναγκαία για να προστατευθούν περίπου 2.700 άμεσες θέσεις εργασίας, καθώς και χιλιάδες ακόμη στην ευρύτερη εφοδιαστική αλυσίδα. Παράλληλα, επιδιώκει να διατηρήσει τη δυνατότητα της χώρας να παράγει πρωτογενή χάλυβα από πρώτες ύλες.

Το κινεζικό υπουργείο Εμπορίου υποστήριξε ότι η βρετανική απόφαση παραβιάζει σοβαρά τα νόμιμα δικαιώματα και συμφέροντα της Jingye και πλήττει την εμπιστοσύνη των κινεζικών επιχειρήσεων που εξετάζουν επενδύσεις στο Ηνωμένο Βασίλειο.

«Αγνοώντας τη σημαντική συνεισφορά της Jingye στη βρετανική οικονομία και κοινωνία, η βρετανική πλευρά ανέλαβε διά της βίας τον έλεγχο της εταιρείας στο όνομα της εθνικής ασφάλειας», ανέφερε το υπουργείο.

Το Πεκίνο κάλεσε επίσης το Λονδίνο να τηρήσει τις υποχρεώσεις του βάσει της διμερούς συμφωνίας προστασίας επενδύσεων μεταξύ Κίνας και Ηνωμένου Βασιλείου. Παράλληλα, προειδοποίησε ότι θα παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις και θα υποστηρίξει τις κινεζικές επιχειρήσεις στην προάσπιση των δικαιωμάτων τους, χωρίς να διευκρινίσει ποια συγκεκριμένα μέτρα θα μπορούσε να λάβει.

Γιατί θεωρείται στρατηγικής σημασίας το εργοστάσιο

Στο επίκεντρο της διαμάχης βρίσκεται η χαλυβουργία του Σκάνθορπ, στη βόρεια Αγγλία. Πρόκειται για την τελευταία εγκατάσταση στη Βρετανία που μπορεί να παράγει νέο ή «παρθένο» χάλυβα από σιδηρομετάλλευμα, χρησιμοποιώντας υψικαμίνους. Εάν οι υψικάμινοι σταματούσαν οριστικά να λειτουργούν, το Ηνωμένο Βασίλειο θα γινόταν η μοναδική χώρα της ομάδας G7 χωρίς δυνατότητα εγχώριας παραγωγής πρωτογενούς χάλυβα. Αυτό θα αύξανε την εξάρτησή του από εισαγωγές για κρίσιμες υποδομές, κατασκευές, σιδηροδρομικά έργα και ενδεχομένως αμυντικές ανάγκες.

Η μονάδα παράγει, μεταξύ άλλων, εξειδικευμένους τύπους χάλυβα που χρησιμοποιούνται από τη Network Rail και τον κατασκευαστικό κλάδο και δεν κατασκευάζονται ακόμη σε μεγάλη κλίμακα σε άλλα βρετανικά εργοστάσια.

Η κυβέρνηση είχε αναλάβει τον επιχειρησιακό έλεγχο της British Steel ήδη από τον Απρίλιο του 2025, όταν η Jingye γνωστοποίησε την πρόθεσή της να κλείσει τις υψικαμίνους. Ωστόσο, η κινεζική εταιρεία διατηρούσε την ιδιοκτησία, γεγονός που περιόριζε τη δυνατότητα του κράτους να λάβει μακροπρόθεσμες αποφάσεις για το μέλλον της επιχείρησης.

Ζημιογόνος λειτουργία και υψηλό κόστος για το Δημόσιο

Η διάσωση της British Steel συνεπάγεται σημαντικό οικονομικό κόστος. Η Jingye είχε αναφέρει ότι η επιχείρηση έχανε περίπου 700.000 λίρες την ημέρα, ενώ το κόστος για το βρετανικό Δημόσιο ξεπέρασε αργότερα το ένα εκατομμύριο λίρες ημερησίως. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, η κυβέρνηση έχει διαθέσει περίπου 640 εκατ. λίρες από τον Απρίλιο του 2025 για να διατηρήσει σε λειτουργία το εργοστάσιο. Ο υπουργός Επιχειρήσεων Πίτερ Κάιλ δήλωσε ότι το κράτος θα συνεχίσει να καλύπτει τα λειτουργικά έξοδα «για το άμεσο μέλλον».

Η κυβέρνηση δεν αναμένεται να επιθυμεί τη μόνιμη διαχείριση της εταιρείας. Βραχυπρόθεσμος στόχος της είναι να σταθεροποιήσει την παραγωγή, να προστατεύσει τις θέσεις εργασίας και να εξετάσει επιλογές όπως η αναδιάρθρωση, η αναζήτηση νέου επενδυτή ή η σταδιακή μετάβαση σε καθαρότερες τεχνολογίες.

Η μακροπρόθεσμη στρατηγική της Βρετανίας προβλέπει μεγαλύτερη χρήση ηλεκτρικών καμίνων τόξου, γνωστών ως EAF. Οι συγκεκριμένες εγκαταστάσεις λιώνουν παλαιό μέταλλο και ανακυκλώνουν σκραπ για την παραγωγή νέου χάλυβα.

Οι ηλεκτρικές κάμινοι είναι συνήθως φθηνότερες και εκπέμπουν σημαντικά λιγότερο διοξείδιο του άνθρακα από τις παραδοσιακές υψικαμίνους. Ωστόσο, δεν μπορούν ακόμη να παράγουν εύκολα όλους τους τύπους και τις ποιότητες χάλυβα που κατασκευάζονται στο Σκάνθορπ.

Για τον λόγο αυτό, το Λονδίνο επιδιώκει να διατηρήσει προσωρινά τις υψικαμίνους, έως ότου δημιουργηθούν αξιόπιστες εναλλακτικές γραμμές παραγωγής και διασφαλιστεί ότι η βιομηχανία και οι δημόσιες υποδομές δεν θα αντιμετωπίσουν ελλείψεις.

Η διεκδίκηση αποζημίωσης

Η Jingye αναμένεται να διεκδικήσει αποζημίωση για την απώλεια της ιδιοκτησίας της. Η βρετανική κυβέρνηση έχει ανακοινώσει ότι θα πραγματοποιηθεί ανεξάρτητη αξιολόγηση για τον καθορισμό ενδεχόμενου τιμήματος, λαμβάνοντας υπόψη την οικονομική κατάσταση και τις υποχρεώσεις της British Steel.

Η διαφορά θα μπορούσε να αποκτήσει και νομική διάσταση με βάση τη διμερή επενδυτική συμφωνία Κίνας–Ηνωμένου Βασιλείου, η οποία υπογράφηκε το 1986 και έχει ως στόχο την αμοιβαία προστασία των επενδύσεων. Το Πεκίνο ενδέχεται να υποστηρίξει ότι η κρατικοποίηση συνιστά απαλλοτρίωση χωρίς επαρκή αποζημίωση, ενώ το Λονδίνο αναμένεται να επικαλεστεί το δημόσιο συμφέρον και την εθνική οικονομική ασφάλεια.