Στενά του Ορμούζ: Νέα πλήγματα σε δεξαμενόπλοια – Το Ιράν κλιμακώνει την πίεση μετά τις εκλογές στις ΗΠΑ

Νέα επεισόδια με δεξαμενόπλοια στα Στενά του Ορμούζ εντείνουν την ανησυχία για την ασφάλεια της διεθνούς ναυσιπλοΐας, καθώς το Ιράν διατηρεί την πίεση στον Περσικό Κόλπο, στον απόηχο των ενδιάμεσων εκλογών στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Η Τεχεράνη ανακοίνωσε την Πέμπτη 5 Νοεμβρίου ότι τρία ακόμη δεξαμενόπλοια υπέστησαν ζημιές, στέλνοντας το μήνυμα ότι οι θαλάσσιες μεταφορές θα εξακολουθήσουν να βρίσκονται αντιμέτωπες με σοβαρούς κινδύνους όσο παραμένει ανεπίλυτη η πολεμική σύγκρουση.

Η νέα ένταση καταγράφεται σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη πολιτική συγκυρία για τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, καθώς οι Ρεπουμπλικανοί έχασαν τον έλεγχο του Κογκρέσου. Το εκλογικό αποτέλεσμα έχει πυροδοτήσει έντονες συζητήσεις στην Ουάσινγκτον για το πολιτικό και οικονομικό κόστος του πολέμου, με τον αντιπρόεδρο Τζ. Ντ. Βανς να αποδίδει στη σύγκρουση σημαντικό μέρος της εκλογικής ήττας του κόμματός του.

Πέντε περιστατικά σε λίγες ημέρες – Στο «κόκκινο» η ναυτιλιακή ασφάλεια

Σύμφωνα με στοιχεία της βρετανικής υπηρεσίας ναυτιλιακής ασφάλειας UKMTO, τουλάχιστον πέντε εμπορικά πλοία έχουν αναφέρει περιστατικά ασφαλείας από την Κυριακή 1η Νοεμβρίου. Η συχνότητα των συμβάντων παραμένει ιδιαίτερα υψηλή, καθώς τον Οκτώβριο είχαν καταγραφεί 35 πλοία που επλήγησαν, αριθμός-ρεκόρ σε μηνιαία βάση από την έναρξη του πολέμου.

Σε ένα από τα τελευταία περιστατικά, δεξαμενόπλοιο χτυπήθηκε αργά το βράδυ της Τετάρτης από δύο αγνώστου προέλευσης βλήματα, περίπου 50 ναυτικά μίλια βόρεια του Κατάρ. Η UKMTO ανακοίνωσε ότι δεν υπήρχαν άμεσα σαφείς πληροφορίες για την κατάσταση του πληρώματος ή την έκταση των ζημιών.

Από την πλευρά τους, οι Φρουροί της Επανάστασης του Ιράν ανέφεραν ότι δύο δεξαμενόπλοια προσέκρουσαν σε ναυτικές νάρκες, ενώ ένα τρίτο τυλίχθηκε στις φλόγες την Πέμπτη. Παρότι οι ιρανικές αρχές αποφεύγουν συνήθως να αναλαμβάνουν άμεσα την ευθύνη για πλήγματα κατά εμπορικών πλοίων, επιμένουν ότι η ασφαλής διέλευση από τη στρατηγικής σημασίας θαλάσσια οδό προϋποθέτει τη συγκατάθεση της Τεχεράνης.

Η κατάσταση προκαλεί ανησυχία στη διεθνή ναυτιλιακή και ενεργειακή αγορά, καθώς το Στενό του Ορμούζ αποτελεί κρίσιμο πέρασμα για τη μεταφορά πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου από τον Περσικό Κόλπο προς τις παγκόσμιες αγορές.

Πολιτική κρίση στην Ουάσινγκτον – Στο στόχαστρο του Ιράν ο Βανς

Οι εξελίξεις στη θάλασσα συμπίπτουν με αυξανόμενη πολιτική πίεση προς τον Λευκό Οίκο. Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζ. Ντ. Βανς, με εκτενή δημόσια τοποθέτησή του την Τετάρτη, συνέδεσε την ήττα των Ρεπουμπλικανών με τις συνέπειες του πολέμου κατά του Ιράν.

Η παρέμβασή του προκάλεσε την έντονη αντίδραση του προέδρου του ιρανικού Κοινοβουλίου, Μοχάμεντ Μπακέρ Καλιμπάφ, ο οποίος είχε συνομιλήσει με τον Βανς στο πλαίσιο προηγούμενων διπλωματικών προσπαθειών.

Ο Καλιμπάφ κατηγόρησε τον Αμερικανό αντιπρόεδρο ότι αναγνωρίζει εκ των υστέρων τις συνέπειες της σύγκρουσης, χωρίς να έχει αποτρέψει την κλιμάκωσή της. Παρομοίασε μάλιστα τη στάση του Τραμπ με εκείνη ενός «χαμένου τζογαδόρου», ο οποίος επιλέγει να αυξήσει το ρίσκο αντί να περιορίσει τις απώλειές του.

«Παράλειψε την ομιλία TED. Γιατί δεν τα λες αυτά στο αφεντικό σου;», ήταν η αιχμηρή απάντηση του Ιρανού αξιωματούχου, καλώντας ουσιαστικά τον Βανς να παρέμβει στον ίδιο τον Αμερικανό πρόεδρο εφόσον θεωρεί λανθασμένη τη συνέχιση του πολέμου.

Την ίδια ώρα, ο Ανώτατος Ηγέτης του Ιράν, Αγιατολάχ Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, απέρριψε κάθε ενδεχόμενο υποχώρησης απέναντι στις αμερικανικές πιέσεις, υποστηρίζοντας ότι η εχθρική στάση της Ουάσινγκτον δεν πρόκειται να αλλάξει ανεξάρτητα από το κόμμα που βρίσκεται στην εξουσία.

Πετρέλαιο: Βουτιά άνω των 20 δολαρίων το βαρέλι

Οι πολιτικές εξελίξεις στις ΗΠΑ επηρεάζουν άμεσα και τις διεθνείς αγορές ενέργειας. Οι τιμές του πετρελαίου έχουν υποχωρήσει περισσότερο από 20 δολάρια ανά βαρέλι σε σύγκριση με την προηγούμενη εβδομάδα, καθώς οι επενδυτές εκτιμούν ότι το αρνητικό εκλογικό αποτέλεσμα ενδέχεται να περιορίσει τη διάθεση του Τραμπ για νέα στρατιωτική κλιμάκωση.

Παρά τη μικρή ανάκαμψη που σημειώθηκε την Πέμπτη, η αγορά εξακολουθεί να αποτιμά το ενδεχόμενο διπλωματικής αποκλιμάκωσης, μετά τις επιθέσεις που εξαπέλυσαν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ τον Φεβρουάριο, στο πλαίσιο της επιχείρησης «Επική Οργή».

Ωστόσο, οι προσδοκίες για περιορισμό των εχθροπραξιών δεν συνοδεύονται ακόμη από συγκεκριμένες ενδείξεις μιας επικείμενης συμφωνίας.

Ανοιχτό το ενδεχόμενο νέων αμερικανικών επιθέσεων

Παρά τις πολιτικές αντιδράσεις, ο Ντόναλντ Τραμπ εξακολουθεί να υπερασπίζεται την απόφαση για στρατιωτική δράση κατά του Ιράν, υποστηρίζοντας ότι στόχος της ήταν να αποτραπεί η απόκτηση πυρηνικών όπλων από την Τεχεράνη.

Σύμφωνα με το Reuters, σύμβουλος του Λευκού Οίκου ανέφερε ότι ορισμένα κυβερνητικά στελέχη εξέλαβαν τη δημόσια παρέμβαση του Βανς ως διαφοροποίηση από τη γραμμή του προέδρου, αλλά και ως αναγνώριση του οικονομικού βάρους που έχει προκαλέσει η σύγκρουση.

Την ίδια στιγμή, δύο πηγές που επικαλείται το πρακτορείο εκτιμούν ότι ο Τραμπ ενδέχεται να εγκρίνει νέες στρατιωτικές επιχειρήσεις κατά του Ιράν, παρά το εκλογικό κόστος.

Μάλιστα, μία από αυτές υποστήριξε ότι η αμερικανική κυβέρνηση ανέβαλε ενδεχόμενα πλήγματα μέχρι την ολοκλήρωση των ενδιάμεσων εκλογών. Η δεύτερη πηγή εκτίμησε ότι, μετά την εκλογική αναμέτρηση, ο Αμερικανός πρόεδρος ενδέχεται να θεωρεί πως έχει λιγότερα να χάσει πολιτικά από μια νέα κλιμάκωση.

Οι εκτιμήσεις αυτές δεν συνιστούν επίσημη ανακοίνωση νέων επιθέσεων, αποτυπώνουν όμως το κλίμα αβεβαιότητας που επικρατεί σχετικά με τις επόμενες κινήσεις της Ουάσινγκτον.

Διπλωματικός πυρετός στο Κατάρ – Παραμένουν μεγάλες οι διαφορές

Στο διπλωματικό πεδίο, το Κατάρ συνεχίζει τις προσπάθειες διαμεσολάβησης μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν, επιδιώκοντας να διαμορφώσει τις προϋποθέσεις για τον τερματισμό της σύγκρουσης.

Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν πραγματοποιήσει διαδοχικές επαφές με Καταριανούς μεσολαβητές, εξετάζοντας προτάσεις που αφορούν τόσο την αποκλιμάκωση των στρατιωτικών επιχειρήσεων όσο και τη διευθέτηση των βασικών διαφορών ανάμεσα στην Τεχεράνη και την Ουάσινγκτον.

Στο επίκεντρο των διαπραγματεύσεων βρίσκονται το μελλοντικό καθεστώς του Στενού του Ορμούζ, ο αμερικανικός αποκλεισμός των ιρανικών λιμανιών, οι οικονομικές κυρώσεις κατά της Ισλαμικής Δημοκρατίας και η επανέναρξη των συνομιλιών για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα.

Το υπουργείο Εξωτερικών του Κατάρ ανακοίνωσε την Τρίτη ότι οι δύο πλευρές παραμένουν προσηλωμένες στη διαδικασία διαμεσολάβησης και εξετάζουν προτάσεις για τη γεφύρωση των διαφορών τους. Παράλληλα, έκανε λόγο για εξελίξεις στις επαφές με τις δύο κυβερνήσεις.

Παρά τις διπλωματικές πρωτοβουλίες, ανώτερος Ιρανός αξιωματούχος παραδέχθηκε ότι η απόσταση που χωρίζει τις θέσεις των δύο χωρών παραμένει μεγάλη, περιορίζοντας τις προσδοκίες για άμεση συμφωνία.

Η συνέχιση των περιστατικών εις βάρος εμπορικών πλοίων καθιστά ακόμη πιο επιτακτική την αναζήτηση διπλωματικής λύσης. Με την Τεχεράνη να διατηρεί την πίεση στο Στενό του Ορμούζ και την Ουάσινγκτον να επανεξετάζει τις επιλογές της μετά την εκλογική ήττα των Ρεπουμπλικανών, η ασφάλεια της ναυσιπλοΐας και η σταθερότητα των των ενεργειακών αγορών παραμένουν άμεσα συνδεδεμένες με την πορεία των διαπραγματεύσεων.