Τράπεζα της Αγγλίας: Αύξηση – σοκ με επιτόκια στο 4% και πληθωρισμό 5% – Έρχονται νέες αυξήσεις

Σε αύξηση των επιτοκίων για πρώτη φορά από το 2023 προχώρησε την Πέμπτη η Τράπεζα της Αγγλίας (Bank of England), προειδοποιώντας ότι ενδέχεται να ακολουθήσουν νέες παρεμβάσεις στη νομισματική πολιτική, εφόσον συνεχιστεί η σύγκρουση μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν και διατηρηθούν οι έντονες πιέσεις στις τιμές της ενέργειας.

Η απόφαση σηματοδοτεί την επιστροφή της βρετανικής κεντρικής τράπεζας σε πολιτική νομισματικής σύσφιξης, ακολουθώντας την κατεύθυνση που έχουν ήδη υιοθετήσει άλλες μεγάλες κεντρικές τράπεζες, καθώς οι γεωπολιτικές αναταράξεις αναζωπυρώνουν τους φόβους για νέο κύμα πληθωρισμού.

Η Επιτροπή Νομισματικής Πολιτικής (MPC) αποφάσισε με ψήφους 8 υπέρ και 1 κατά την αύξηση του βασικού επιτοκίου κατά 25 μονάδες βάσης, στο 4% από 3,75%. Ωστόσο, η μοναδική διαφωνία δεν προήλθε από μέλος που επιθυμούσε τη διατήρηση των επιτοκίων σταθερών, αλλά από την Κάθριν Μαν, η οποία τάχθηκε υπέρ μιας ακόμη μεγαλύτερης αύξησης, κατά 50 μονάδες βάσης, στο 4,25%.

Η εξέλιξη αυτή διαφοροποιήθηκε από τις εκτιμήσεις οικονομολόγων που συμμετείχαν σε δημοσκόπηση του Reuters και αναδεικνύει την αυξανόμενη ανησυχία στο εσωτερικό της Τράπεζας της Αγγλίας για την επιμονή των πληθωριστικών πιέσεων.

Ο διοικητής της κεντρικής τράπεζας, Άντριου Μπέιλι, ξεκαθάρισε ότι η αύξηση δεν σηματοδοτεί κατ’ ανάγκη την έναρξη ενός παρατεταμένου κύκλου ανόδου των επιτοκίων, αφήνοντας ωστόσο ανοιχτό το ενδεχόμενο νέων παρεμβάσεων.

«Η σημερινή αύξηση δεν θα πρέπει να θεωρηθεί ως η πρώτη σε μια αναπόφευκτη μακρά ακολουθία αυξήσεων. Αλλά εκτός αν επιλυθεί η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, δεν φαίνεται πιθανό να είναι ούτε η τελευταία αύξηση», δήλωσε χαρακτηριστικά.

Παρότι μέχρι στιγμής υπάρχουν περιορισμένες ενδείξεις ότι οι πληθωριστικές πιέσεις έχουν επεκταθεί πέρα από τους κλάδους που επηρεάζονται άμεσα από την άνοδο του ενεργειακού κόστους, η Τράπεζα της Αγγλίας εκτιμά ότι η διατήρηση των τιμών της ενέργειας σε υψηλά επίπεδα για μεγάλο χρονικό διάστημα καθιστά αναγκαία την άμεση αντίδραση.

Διχασμός για τις επόμενες αυξήσεις των επιτοκίων

Στο εσωτερικό της Επιτροπής Νομισματικής Πολιτικής καταγράφονται διαφορετικές εκτιμήσεις σχετικά με το πόσο επιθετική θα πρέπει να είναι η περαιτέρω νομισματική σύσφιξη.

Η Κάθριν Μαν, η οποία είχε προειδοποιήσει ότι η κεντρική τράπεζα καθυστέρησε να πείσει τις αγορές πως διατηρεί τον έλεγχο του πληθωρισμού, εξέφρασε εκ νέου την ανησυχία της για τους λεγόμενους «μη γραμμικούς κινδύνους πληθωρισμού».

Η άνοδος του ετήσιου πληθωρισμού στο 3,5% τον Σεπτέμβριο ενίσχυσε, σύμφωνα με την ίδια, τον κίνδυνο να κλονιστεί η εμπιστοσύνη των πολιτών και των αγορών στην ικανότητα της Τράπεζας της Αγγλίας να επαναφέρει τις τιμές στον στόχο του 2%.

Από την πλευρά του, ο Μπέιλι αναγνώρισε ότι, χωρίς θετικές εξελίξεις που θα περιορίσουν τους κινδύνους νέων πληθωριστικών πιέσεων, υπάρχουν επιχειρήματα υπέρ πρόσθετων αυξήσεων.

Ανάλογη στάση υιοθέτησε η υποδιοικήτρια Κλερ Λομπαρντέλι, η οποία εκτίμησε ότι ενδέχεται να χρειαστεί νέα αύξηση των επιτοκίων στο εγγύς μέλλον.

Η Μέγκαν Γκριν, εξωτερικό μέλος της MPC, και ο επικεφαλής οικονομολόγος Χιου Πιλ τάχθηκαν επίσης υπέρ της περαιτέρω αυστηροποίησης της νομισματικής πολιτικής.

Αντίθετα, τα μέλη της Επιτροπής Σουάτι Ντίνγκρα και Άλαν Τέιλορ εμφανίστηκαν πιο επιφυλακτικά, υποστηρίζοντας ότι απαιτούνται ισχυρότερες ενδείξεις για τη μετάδοση των αυξήσεων του ενεργειακού κόστους στο σύνολο της οικονομίας, προτού αποφασιστούν πρόσθετες παρεμβάσεις.

Οι χρηματοπιστωτικές αγορές είχαν ήδη προεξοφλήσει σχεδόν πλήρως την αύξηση των επιτοκίων τον Νοέμβριο. Παράλληλα, οι επενδυτές εκτιμούν ότι θα μπορούσαν να ακολουθήσουν τρεις ακόμη αυξήσεις κατά 25 μονάδες βάσης το 2027, πρόβλεψη πιο επιθετική από εκείνη των περισσότερων οικονομολόγων.

Σύμφωνα με τον Μπέιλι, η απόκλιση αυτή αντανακλά κυρίως τον τρόπο με τον οποίο οι αγορές αποτιμούν τον κίνδυνο μιας νέας απότομης ανόδου των τιμών της ενέργειας.

Πληθωρισμός κοντά στο 5% και νέα πίεση στα εισοδήματα

Ιδιαίτερα ανησυχητικές είναι οι αναθεωρημένες προβλέψεις της Τράπεζας της Αγγλίας για την πορεία του πληθωρισμού, ο οποίος αναμένεται να κορυφωθεί στο 4,8% κατά το δεύτερο τρίμηνο του 2027, επίπεδο υπερδιπλάσιο του επίσημου στόχου της κεντρικής τράπεζας.

Σε ένα δυσμενέστερο σενάριο, όπου η τιμή του πετρελαίου θα φτάσει περίπου τα 130 δολάρια το βαρέλι, έναντι περίπου 100 δολαρίων σήμερα, ο πληθωρισμός θα μπορούσε να εκτιναχθεί στο 6,2% το τρίτο τρίμηνο του 2027.

Η επιστροφή του πληθωρισμού στον στόχο του 2% μετατίθεται πλέον για το τρίτο τρίμηνο του 2028, δηλαδή έξι μήνες αργότερα από ό,τι προέβλεπε η κεντρική τράπεζα τον περασμένο Ιούλιο.

Η αναθεώρηση αυτή αποδίδεται σε μεγάλο βαθμό στην παρατεταμένη γεωπολιτική αβεβαιότητα και στη διατήρηση των τιμών της ενέργειας σε υψηλά επίπεδα, που απειλούν να μετακυλιστούν σταδιακά σε περισσότερα αγαθά και υπηρεσίες.

Οι εξελίξεις δημιουργούν πρόσθετες δυσκολίες για τη βρετανική κυβέρνηση και τον πρωθυπουργό Άντι Μπέρναμ, ο οποίος έχει θέσει ως προτεραιότητα την αντιμετώπιση της κρίσης του κόστους ζωής.

Η Τράπεζα της Αγγλίας προβλέπει ότι το πραγματικό εισόδημα των βρετανικών νοικοκυριών από την εργασία, μετά την αφαίρεση φόρων και την επίδραση του πληθωρισμού, θα μειωθεί τόσο φέτος όσο και το 2027, εντείνοντας την πίεση στους οικογενειακούς προϋπολογισμούς.

Παράλληλα, η κεντρική τράπεζα αναθεώρησε ανοδικά τις εκτιμήσεις της για την οικονομική ανάπτυξη, προβλέποντας ρυθμούς 1,6% και 1,3% για το τρέχον και το επόμενο έτος, αντίστοιχα.

Οι νέες προβλέψεις είναι αισθητά υψηλότερες από τις αντίστοιχες εκτιμήσεις του κυβερνητικού Γραφείου Προϋπολογισμού, αντανακλώντας την καλύτερη από την αναμενόμενη πορεία της οικονομικής δραστηριότητας.

Σύμφωνα με την Τράπεζα της Αγγλίας, στην αναπτυξιακή δυναμική συμβάλλουν οι αυξημένες επενδύσεις στην τεχνητή νοημοσύνη, καθώς και η προσωρινή τόνωση της οικονομίας από τα δημοσιονομικά μέτρα που περιλαμβάνονται στον πρόσφατο προϋπολογισμό του υπουργού Οικονομικών Τζον Χίλι.

Ο προϋπολογισμός εκτιμάται ότι θα περιορίσει προσωρινά τον πληθωρισμό κατά περίπου 0,25 ποσοστιαίες μονάδες στο υψηλότερο σημείο του. Ωστόσο, η λήξη των μέτρων οικονομικής στήριξης αναμένεται να λειτουργήσει προς την αντίθετη κατεύθυνση αργότερα.

Η νέα απόφαση της Τράπεζας της Αγγλίας αποτυπώνει το δύσκολο δίλημμα που αντιμετωπίζουν οι κεντρικές τράπεζες: από τη μία πλευρά, η ανάγκη συγκράτησης των πληθωριστικών προσδοκιών και, από την άλλη, ο κίνδυνος η περαιτέρω αύξηση του κόστους δανεισμού να επιβαρύνει τα νοικοκυριά, τις επιχειρήσεις και την οικονομική ανάπτυξη.

Με τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή να παραμένει ο βασικός παράγοντας αβεβαιότητας, η πορεία των τιμών της ενέργειας θα αποτελέσει καθοριστικό στοιχείο για τις επόμενες αποφάσεις της βρετανικής κεντρικής τράπεζας.