Τραμπ: Συμφωνία ΗΠΑ, Δανίας και Γροιλανδίας για ενισχυμένη αμερικανική στρατιωτική παρουσία

Οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Δανία και η Γροιλανδία κατέληξαν σε συμφωνία που επιτρέπει στην Ουάσινγκτον να ενισχύσει σημαντικά τη στρατιωτική παρουσία της στο στρατηγικής σημασίας νησί, ενώ παράλληλα απαγορεύει στους αντιπάλους των ΗΠΑ να εγκαταστήσουν εκεί δικές τους βάσεις, ανακοίνωσε την Παρασκευή ο Ντόναλντ Τραμπ.

Η συμφωνία, πάντως, απέχει σημαντικά από τον επί χρόνια διακηρυγμένο στόχο του Αμερικανού προέδρου να αποκτήσουν οι Ηνωμένες Πολιτείες τη Γροιλανδία, η οποία αποτελεί αυτόνομο έδαφος του Βασιλείου της Δανίας.

Σε ανάρτησή του στο Truth Social, ο Τραμπ ανέφερε ότι κανένας αντίπαλος των ΗΠΑ δεν θα μπορεί να πραγματοποιεί ευαίσθητες επενδύσεις στο νησί χωρίς την έγκριση της Ουάσινγκτον. Υποστήριξε επίσης ότι η συμφωνία δεν έχει ημερομηνία λήξης.

«Κατά την καθοδήγησή μου, συνεργαστήκαμε με εκπροσώπους της Δανίας και της Γροιλανδίας για να εγγυηθούμε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα έχουν ΓΙΑ ΠΑΝΤΑ την πλήρη ικανότητα να κάνουν ό,τι είναι απαραίτητο στη Γροιλανδία, προκειμένου να διασφαλίσουν και να υπερασπιστούν την ασφάλεια της Γροιλανδίας και των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής», έγραψε ο Τραμπ.

Ενίσχυση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας

Οι ΗΠΑ διαθέτουν ήδη εκτεταμένα δικαιώματα πτήσεων και εγκατάστασης βάσεων στη Γροιλανδία βάσει αμυντικής συμφωνίας που υπογράφηκε το 1951. Στο απομακρυσμένο βορειοδυτικό τμήμα του νησιού λειτουργεί επίσης βάση της αμερικανικής Διαστημικής Δύναμης.

Ο Τραμπ δήλωσε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα αναπτύξουν σύντομα μεγάλη στρατιωτική παρουσία στη Γροιλανδία, χωρίς να δώσει περισσότερες πληροφορίες για τον αριθμό του προσωπικού, το είδος των δυνάμεων ή τις εγκαταστάσεις που θα δημιουργηθούν.

«Αυτό είναι ένα όνειρο που έγινε πραγματικότητα για τις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής», ανέφερε.

Η ανακοίνωσή του δείχνει ότι ο Αμερικανός πρόεδρος εμφανίζεται ικανοποιημένος από το αποτέλεσμα των διαπραγματεύσεων, παρότι η συμφωνία δεν προβλέπει την παραχώρηση ή την πώληση της Γροιλανδίας στις ΗΠΑ. Παράλληλα, ενδέχεται να σηματοδοτεί ότι οι εδαφικές διεκδικήσεις του δεν θα επανέλθουν, τουλάχιστον στο άμεσο μέλλον.

Δανία: Ενίσχυση της ασφάλειας στην Αρκτική

Το γραφείο της πρωθυπουργού της Δανίας ανακοίνωσε ότι η συμφωνία θα ενισχύσει την ασφάλεια στον Βόρειο Ατλαντικό και στην Αρκτική, μια περιοχή αυξανόμενης γεωπολιτικής και στρατιωτικής σημασίας.

Ο πρωθυπουργός της Γροιλανδίας, Γενς-Φρέντερικ Νίλσεν, δήλωσε ότι η συμφωνία αναγνωρίζει τόσο τα συμφέροντα της Γροιλανδίας όσο και τη θέση του αρκτικού νησιού στη διεθνή συνεργασία.

«Αυτό μας ωφελεί όλους», ανέφερε.

Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, υποστήριξε σε ξεχωριστή δήλωσή του ότι η συμφωνία αντιμετωπίζει «μόνιμα και πλήρως» τις ανησυχίες της Ουάσινγκτον για την εθνική ασφάλεια σε σχέση με το νησί.

«Η Γροιλανδία θα αποτελεί για πάντα μέρος της στρατηγικής αμυντικής περιοχής της Βόρειας Αμερικής και θα αποκλείει κάθε αντίπαλο από αυτήν και τη γύρω περιοχή», δήλωσε.

Απαγόρευση βάσεων από χώρες εκτός ΝΑΤΟ

Αξιωματούχος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, ο οποίος μίλησε υπό τον όρο της ανωνυμίας, δήλωσε ότι η συμφωνία απαγορεύει σε χώρες εκτός ΝΑΤΟ να κατασκευάζουν βάσεις στη Γροιλανδία. Παράλληλα, μόνο οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι σύμμαχοί τους θα μπορούν να πραγματοποιούν τις αποκαλούμενες «ευαίσθητες επενδύσεις» στο νησί.

Κατά τον ίδιο αξιωματούχο, η συμφωνία παρέχει στις ΗΠΑ μόνιμη πρόσβαση, δικαιώματα εγκατάστασης βάσεων και δυνατότητα υπερπτήσεων. Οι ρυθμίσεις θα εξακολουθήσουν να ισχύουν ακόμη και στην περίπτωση που η Γροιλανδία αποκτήσει την ανεξαρτησία της από τη Δανία.

Ασαφές το πλήρες εύρος της συμφωνίας

Παρά τις ανακοινώσεις, κρίσιμες πτυχές της συμφωνίας παραμένουν αδιευκρίνιστες. Δεν έχει γίνει γνωστό, μεταξύ άλλων, εάν προβλέπεται η κατασκευή νέων αμερικανικών βάσεων ή εάν οι ΗΠΑ θα μπορούν να δημιουργούν στρατιωτικές εγκαταστάσεις χωρίς προηγούμενη έγκριση της Δανίας και της Γροιλανδίας.

Ο Ιμράν Μπαγιούμι, πρώην αξιωματούχος του Πενταγώνου και νυν στέλεχος του Atlantic Council, εκτίμησε ότι θα αποτελούσε ουσιαστική αλλαγή εάν η Ουάσινγκτον αποκτούσε το δικαίωμα να κατασκευάζει βάσεις χωρίς τη συγκατάθεση των δύο πλευρών.

Σε μεγάλο βαθμό, πάντως, «φαίνεται ότι η Ουάσινγκτον θα μπορούσε να είχε επιτύχει πολλούς από αυτούς τους στόχους μέσω της διπλωματίας και του διαλόγου, χωρίς να επιβαρύνει την ευρύτερη σχέση ΗΠΑ-ΝΑΤΟ», σημείωσε.

Το ζήτημα της ανεξαρτησίας

Άγνωστο παραμένει και το πώς θα υποδεχθεί τη συμφωνία η κοινωνία της Γροιλανδίας. Πολλοί από τους κατοίκους του νησιού επιθυμούν την ανεξαρτησία από τη Δανία, ενώ έχουν επανειλημμένα αντιδράσει σε προσπάθειες επιβολής αμερικανικού ελέγχου.

Η νέα συμφωνία ενισχύει αποφασιστικά τη στρατηγική παρουσία των ΗΠΑ στην Αρκτική, χωρίς όμως να μεταβάλλει, τουλάχιστον επισήμως, το καθεστώς κυριαρχίας της Γροιλανδίας. Για την Ουάσινγκτον αποτελεί σημαντικό αμυντικό και γεωπολιτικό κέρδος, αλλά όχι την απόκτηση του νησιού που είχε κατά το παρελθόν θέσει ως στόχο ο Τραμπ.

Δανία και Γροιλανδία θέτουν «κόκκινη γραμμή» στην κυριαρχία απέναντι στις ΗΠΑ

Πάντως, η Δανία και η Γροιλανδία διαβεβαίωσαν το Σάββατο ότι η σχεδιαζόμενη συμφωνία με τις Ηνωμένες Πολιτείες για την ασφάλεια του αρκτικού νησιού δεν πρόκειται να περιορίσει την κυριαρχία του.

Η συμφωνία αναμένεται να υπογραφεί την επόμενη εβδομάδα, στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ. Σύμφωνα με το Reuters, τόσο η Κοπεγχάγη όσο και το Νούουκ επιμένουν ότι θα διαφυλαχθούν η εδαφική ακεραιότητα και το δικαίωμα αυτοδιάθεσης των Γροιλανδών.

Ο Δανός υπουργός Εξωτερικών Λαρς Λόκε Ράσμουσεν εξέφρασε την ελπίδα ότι η συμφωνία θα βάλει τέλος σε μια παρατεταμένη περίοδο αβεβαιότητας. Όπως ανέφερε, στόχος είναι η ενίσχυση της ασφάλειας στην Αρκτική και στον Βόρειο Ατλαντικό, στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ και της ευρωπαϊκής άμυνας, με πλήρη σεβασμό στις «κόκκινες γραμμές» του Βασιλείου της Δανίας.

Η συμφωνία επιχειρεί να αποκλιμακώσει την ένταση που προκάλεσαν οι επανειλημμένες δηλώσεις του Τραμπ περί απόκτησης του ελέγχου της Γροιλανδίας. Οι τοποθετήσεις αυτές είχαν προκαλέσει διπλωματική κρίση στο εσωτερικό της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας, ενώ Δανία και Γροιλανδία είχαν καταστήσει σαφές ότι το νησί δεν πωλείται και ότι η κυριαρχία του δεν αποτελεί αντικείμενο διαπραγμάτευσης.

Στο Νούουκ, πάντως, η προοπτική στενότερης συνεργασίας με την Ουάσινγκτον αντιμετωπίζεται με επιφυλάξεις. Κάτοικοι της πρωτεύουσας υπογραμμίζουν ότι προτιμούν η ασφάλεια του νησιού να διασφαλίζεται μέσω του ΝΑΤΟ και απορρίπτουν κάθε ενδεχόμενο αμερικανικού πολιτικού ελέγχου ή μελλοντικής ενσωμάτωσης της Γροιλανδίας στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Η στρατηγική σημασία του νησιού έχει ενισχυθεί τα τελευταία χρόνια, καθώς η Αρκτική εξελίσσεται σε πεδίο αυξανόμενου ανταγωνισμού μεταξύ των ΗΠΑ, της Ρωσίας και της Κίνας. Το τελικό κείμενο της συμφωνίας θα δείξει εάν η διευρυμένη αμερικανική παρουσία μπορεί να συνδυαστεί με τις δεσμεύσεις για σεβασμό της κυριαρχίας και της αυτοδιάθεσης της Γροιλανδίας.