Delivery: Τέλος στην «παντοδυναμία» των αλγορίθμων – Τι αλλάζει για τους διανομείς σε e-food, Wolt και Box

Νέους κανόνες για την προστασία των εργαζομένων στις ψηφιακές πλατφόρμες διανομής, όπως η e-food, η Wolt και η Box, φέρνει το νομοσχέδιο του υπουργείου Εργασίας, βάζοντας στο στόχαστρο την ανεξέλεγκτη χρήση αλγορίθμων και τεχνητής νοημοσύνης στη διαχείριση της εργασίας.

Οι προωθούμενες ρυθμίσεις, τους βασικούς άξονες των οποίων παρουσίασε η υπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, Νίκη Κεραμέως, επιχειρούν να αλλάξουν τον τρόπο με τον οποίο οι ψηφιακές πλατφόρμες αναθέτουν παραγγελίες, αξιολογούν τους διανομείς, καθορίζουν τις συνθήκες απασχόλησης και αποφασίζουν ακόμη και για τη συνέχιση μιας συνεργασίας.

Στο επίκεντρο βρίσκεται η προστασία των εργαζομένων από αυτοματοποιημένες αποφάσεις που μπορεί να επηρεάζουν άμεσα το εισόδημα, την επαγγελματική τους δραστηριότητα και την ασφάλειά τους στον δρόμο, χωρίς να λαμβάνονται επαρκώς υπόψη οι πραγματικές συνθήκες κάτω από τις οποίες εργάζονται.

Σήμερα, η ανάθεση παραγγελιών και η αξιολόγηση της απόδοσης μπορούν να πραγματοποιούνται μέσω αλγοριθμικών συστημάτων, τα οποία επεξεργάζονται δεδομένα για τον χρόνο παράδοσης, τον αριθμό των παραγγελιών και τη δραστηριότητα κάθε διανομέα. Ωστόσο, παράγοντες όπως η έντονη βροχόπτωση, οι μεγάλες αποστάσεις, η κυκλοφοριακή συμφόρηση ή ο αυξημένος φόρτος εργασίας ενδέχεται να μην αποτυπώνονται επαρκώς στην αυτοματοποιημένη αξιολόγηση.

Με τις νέες προβλέψεις επιδιώκεται η ενίσχυση της ανθρώπινης εποπτείας και η μεγαλύτερη διαφάνεια στη λειτουργία αυτών των συστημάτων, ώστε οι εργαζόμενοι να μην εξαρτώνται αποκλειστικά από αποφάσεις ενός αλγορίθμου.

Τέλος στις αποφάσεις χωρίς ανθρώπινο έλεγχο

Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές αφορά το δικαίωμα των εργαζομένων να γνωρίζουν με ποια κριτήρια αξιολογούνται και πώς λαμβάνονται οι αποφάσεις που επηρεάζουν την εργασία τους.

Οι πλατφόρμες θα υποχρεούνται να παρέχουν ενημέρωση για τη λειτουργία των αυτοματοποιημένων συστημάτων, τα δεδομένα που αξιοποιούν και τις παραμέτρους που καθορίζουν την ανάθεση καθηκόντων ή την αξιολόγηση της απόδοσης.

Παράλληλα, οι διανομείς θα μπορούν να ζητούν εξηγήσεις και επανεξέταση αποφάσεων που έχουν ληφθεί μέσω αλγορίθμων.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στις περιπτώσεις περιορισμού, αναστολής ή οριστικής απενεργοποίησης λογαριασμών, καθώς και στη διακοπή συνεργασίας με μια πλατφόρμα. Τέτοιες αποφάσεις δεν θα μπορούν πλέον να λαμβάνονται αποκλειστικά από αυτοματοποιημένα συστήματα, αλλά θα απαιτείται ανθρώπινη εποπτεία και ουσιαστική εξέταση της κάθε περίπτωσης.

Πρόκειται για μια παρέμβαση με ιδιαίτερη σημασία για τους διανομείς, καθώς η απενεργοποίηση ενός λογαριασμού μπορεί να συνεπάγεται άμεση απώλεια της δυνατότητας εργασίας και εισοδήματος.

Το νομοσχέδιο προβλέπει, επίσης, αυστηρότερους περιορισμούς στη συλλογή και επεξεργασία προσωπικών δεδομένων. Πληροφορίες που αφορούν την ψυχολογική κατάσταση, το ιατρικό ιστορικό, τη φυλετική καταγωγή, τα βιομετρικά χαρακτηριστικά και τις ιδιωτικές συνομιλίες των εργαζομένων δεν θα επιτρέπεται να χρησιμοποιούνται για σκοπούς αλγοριθμικής διαχείρισης, σύμφωνα με τις προβλεπόμενες απαγορεύσεις.

Ξεχωριστή μέριμνα προβλέπεται για την υγεία και την ασφάλεια των εργαζομένων, με τις πλατφόρμες να καλούνται να αντιμετωπίζουν κινδύνους που συνδέονται με την εντατικοποίηση της εργασίας και την πίεση για ολοένα ταχύτερες παραδόσεις.

Ειδικό μητρώο στο ΕΡΓΑΝΗ και προστασία της εργασιακής σχέσης

Σημαντική αλλαγή αποτελεί και η δημιουργία ειδικού Μητρώου Ψηφιακών Πλατφορμών στο πληροφοριακό σύστημα ΕΡΓΑΝΗ, με στόχο την καλύτερη καταγραφή και εποπτεία της απασχόλησης στον συγκεκριμένο κλάδο.

Οι εταιρείες θα υποχρεούνται να δηλώνουν τα πρόσωπα που παρέχουν εργασία μέσω των εφαρμογών τους, καθώς και στοιχεία για τους όρους απασχόλησης, τον μέσο αριθμό ωρών εργασίας, το μέσο εισόδημα ανά εργαζόμενο και τους διαμεσολαβητές που χρησιμοποιούν.

Παράλληλα, διατηρείται η δυνατότητα απασχόλησης είτε με σύμβαση εξαρτημένης εργασίας είτε με σύμβαση ανεξάρτητων υπηρεσιών. Ωστόσο, προβλέπεται μαχητό τεκμήριο εξαρτημένης εργασίας, όταν πληρούνται συγκεκριμένες προϋποθέσεις, προκειμένου να ενισχυθεί η δυνατότητα αναγνώρισης της πραγματικής σχέσης μεταξύ εργαζομένου και πλατφόρμας.

Το νέο πλαίσιο προβλέπει, ακόμη, δυνατότητα προσφυγής στην Επιθεώρηση Εργασίας, δικαίωμα αποζημίωσης και προστασία από την απόλυση, σύμφωνα με τις ειδικότερες προϋποθέσεις των διατάξεων.

Με τις παρεμβάσεις αυτές, το υπουργείο Εργασίας επιχειρεί να θέσει σαφέστερα όρια στη χρήση της τεχνολογίας στον χώρο της διανομής και να ενισχύσει τα δικαιώματα όσων εργάζονται μέσω ψηφιακών εφαρμογών.

Το κρίσιμο ζήτημα, ωστόσο, θα είναι η εφαρμογή των νέων κανόνων στην καθημερινότητα των διανομέων. Δηλαδή, κατά πόσο η ανθρώπινη εποπτεία θα λειτουργήσει ουσιαστικά, θα περιορίσει τις αυθαίρετες αλγοριθμικές αποφάσεις και θα εξασφαλίσει ότι η ταχύτητα των παραδόσεων δεν θα υπερισχύει της ασφάλειας και των εργασιακών δικαιωμάτων.