ΕΚΤ: Η Φρανκφούρτη χαιρετίζει τις διατάξεις στην Ελλάδα για φθηνότερες αναλήψεις στα ΑΤΜ αλλά προειδοποιεί για το δίκτυο μετρητών

Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα δημοσιοποίησε την προηγούμενη εβδομάδα τη γνωμοδότησή της για τις διατάξεις που θέσπισε η Ελλάδα πέρυσι (το καλοκαίρι του 2025) και περιορίζουν τις χρεώσεις-προμήθειες στις αναλήψεις μετρητών και σε άλλες συναλλαγές μέσω ΑΤΜ. Ηταν τότε, που οι τράπεζες σε συνεργασία με παρόχους πληρωμών είχαν αυξήσει  τις χρεώσεις και αντέδρασε ο υπουργός Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης, φέροντας νέες διατάξεις. Συγκεκριμένα η γνώμη της ΕΚΤ 19/5/2026 (το κείμενο φέρει ημερομηνία 19 Απριλίου 2026), αφορά τις αλλαγές που θεσπίστηκαν με το νόμο 5222/2025 και τέθηκαν σε ισχύ στις 11 Αυγούστου 2025. Το πρώτο σημείο που επισημαίνει η ΕΚΤ είναι ότι οι ελληνικές αρχές δεν διαβουλεύτηκαν μαζί της ούτε για τις αρχικές ούτε για τις τροποποιητικές διατάξεις, παρότι αυτές αφορούν μέσα πληρωμής και, επομένως, εμπίπτουν στις αρμοδιότητές της. Για τον λόγο αυτόν, η ΕΚΤ αποφάσισε να γνωμοδοτήσει με δική της πρωτοβουλία και υπενθυμίζει στην Ελλάδα την υποχρέωση προηγούμενης διαβούλευσης όταν νομοθετεί σε πεδία που αφορούν την κεντρική τράπεζα.

Η γνώμη της ΕΚΤ εξηγεί ότι οι ελληνικές τροποποιήσεις κάνουν τρεις βασικές αλλαγές. Πρώτον, διευρύνουν τους φορείς που υποχρεώνονται να καταργήσουν ή να περιορίσουν χρεώσεις. Δεν αφορά πλέον μόνο τους παρόχους υπηρεσιών πληρωμών που έχουν έδρα ή εγκατάσταση στην Ελλάδα και εποπτεύονται από την Τράπεζα της Ελλάδος. Περιλαμβάνει και άλλες επιχειρήσεις ή νομικές οντότητες που εκμεταλλεύονται ΑΤΜ χωρίς να είναι πάροχοι υπηρεσιών πληρωμών, καθώς και πιστωτικά ιδρύματα που λειτουργούν στην Ελλάδα αλλά δεν εποπτεύονται από την Τράπεζα της Ελλάδος.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

ΕΚΤ: Σήμα εγρήγορσης για τράπεζες, χρεώσεις πληρωμών και χρηματοπιστωτικούς κινδύνους

Πέρα από τα επιτόκια, το Διοικητικό Συμβούλιο βάζει στο μικροσκόπιο την ανθεκτικότητα της ευρωζώνης, το κόστος των υποδομών πληρωμών, το private credit, τα ATM και τους κλιματικούς κινδύνους των τραπεζών.

Δεύτερον, επεκτείνεται το πεδίο των δωρεάν αναλήψεων μετρητών. Η απαγόρευση χρεώσεων καλύπτει αναλήψεις από ΑΤΜ παρόχων υπηρεσιών πληρωμών με πιστωτική ή χρεωστική κάρτα που έχει εκδοθεί είτε από τον ίδιο είτε από άλλον πάροχο. Με απλά λόγια, η ΕΚΤ καταγράφει ότι απαγορεύεται κάθε χρέωση ή προμήθεια για αναλήψεις από ΑΤΜ πιστωτικού ιδρύματος που είναι μέλος της ΔΙΑΣ.

Τρίτον, η δωρεάν ανάληψη επεκτείνεται και σε περιπτώσεις όπου σε μια δημοτική κοινότητα υπάρχει μόνο ένα ΑΤΜ. Η ρύθμιση δεν καλύπτει πλέον μόνο ΑΤΜ πιστωτικών ιδρυμάτων, αλλά και ΑΤΜ που εκμεταλλεύονται άλλοι φορείς. Η απαγόρευση εφαρμόζεται επίσης σε αναλήψεις σε δήμους που αποτελούνται μόνο από δημοτικές ενότητες.

Το βασικό νέο πλαφόν είναι το 1,50 ευρώ ανά συναλλαγή. Αυτό αφορά τις χρεώσεις και προμήθειες λοιπών φορέων εκμετάλλευσης ΑΤΜ για αναλήψεις μετρητών με πιστωτική ή χρεωστική κάρτα που έχει εκδώσει πάροχος υπηρεσιών πληρωμών, όταν η συναλλαγή δεν εμπίπτει στις περιπτώσεις πλήρους απαλλαγής από χρέωση.

Η ΕΚΤ χαιρετίζει τις διατάξεις, επειδή θεωρεί ότι ενισχύουν την αποτελεσματικότητα του καθεστώτος νόμιμου χρήματος των τραπεζογραμματίων ευρώ. Η λογική της είναι ότι τα μετρητά δεν αρκεί να είναι νόμιμο μέσο πληρωμής στα χαρτιά, αλλά οι πολίτες πρέπει να έχουν και πρακτική, εύκολη και οικονομικά προσιτή πρόσβαση σε αυτά.

Η Φρανκφούρτη τονίζει ότι χωρίς εύκολη πρόσβαση σε μετρητά οι πολίτες δεν μπορούν να τα χρησιμοποιούν ούτε ως μέσο πληρωμής ούτε ως μέσο αποθήκευσης αξίας. Γι’ αυτό χαρακτηρίζει τις απαγορεύσεις και τα όρια στις χρεώσεις των ΑΤΜ ως αποτελεσματικό μέτρο για να διασφαλιστεί ότι κάθε πολίτης μπορεί να κάνει αναλήψεις είτε εντελώς δωρεάν είτε χωρίς υπερβολικές προμήθειες.

Υπάρχει όμως και προειδοποίηση. Η ΕΚΤ καλεί τις ελληνικές αρχές να εξετάσουν εάν χρειάζεται ρύθμιση για την κάλυψη και τη γεωγραφική κατανομή των ΑΤΜ. Ο λόγος είναι ότι το διευρυμένο πλαίσιο περιορισμένων χρεώσεων θα μπορούσε, δυνητικά, να κάνει λιγότερο βιώσιμα ορισμένα ΑΤΜ με χαμηλή χρήση και, σε βάθος χρόνου, να οδηγήσει σε μείωση του αριθμού τους. Η ίδια σημειώνει πάντως ότι μέχρι στιγμής δεν έχει παρατηρηθεί μείωση των ΑΤΜ στην Ελλάδα μετά την εφαρμογή των διατάξεων.

Η ΕΚΤ προτείνει η πρόσβαση των πολιτών σε ΑΤΜ να αξιολογείται με ποσοτικούς δείκτες, όπως η γεωγραφική απόσταση, η πυκνότητα του πληθυσμού και η ύπαρξη πρόσθετων σημείων εξυπηρέτησης, όπως τραπεζικά ή ταχυδρομικά καταστήματα. Με άλλα λόγια, η ΕΚΤ λέει ότι οι χαμηλές χρεώσεις είναι θετικές, αλλά πρέπει να συνοδεύονται από εγγυήσεις ότι το δίκτυο μετρητών θα παραμείνει επαρκές.