Στον αέρα οι διαγωνισμοί για τα πωλητήρια σε Ακρόπολη, Κνωσό και Ολυμπία – Παρέμβαση της Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων

Την ακύρωση δύο μεγάλων διαγωνισμών του Οργανισμού Διαχείρισης και Ανάπτυξης Πολιτιστικών Πόρων (ΟΔΑΠ), που αφορούσαν την εκμετάλλευση πωλητηρίων και τη διαχείριση υποδομών σε μουσεία και αρχαιολογικούς χώρους, αποφάσισε η Ενιαία Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων (ΕΑΔΗΣΥ).

Ο πρώτος διαγωνισμός προέβλεπε την εκμίσθωση 27 πωλητηρίων σε σημαντικούς αρχαιολογικούς χώρους και μουσεία, μεταξύ των οποίων η Ακρόπολη, η Κνωσός, η Αρχαία Ολυμπία και οι Δελφοί. Ο δεύτερος αφορούσε χώρους υγιεινής, καθαριότητας, θυρίδες φύλαξης αποσκευών (lockers) και συστήματα ελέγχου εισόδου.

Στο επίκεντρο της υπόθεσης βρίσκεται το νομικό πλαίσιο που εφαρμόστηκε, καθώς οι διαγωνισμοί προκηρύχθηκαν ως εκμισθώσεις βάσει του Π.Δ. 715/1979 και όχι ως συμβάσεις παραχώρησης υπηρεσιών σύμφωνα με τον Ν. 4413/2016.

Αρχαιολόγοι: «Το Δ.Σ. του ΟΔΑΠ είναι έκθετο και υπόλογο»

Την ικανοποίησή του για τις αποφάσεις της ΕΑΔΗΣΥ εκφράζει ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων (ΣΕΑ), ο οποίος είχε ασκήσει έντονη κριτική στους διαγωνισμούς, καταγγέλλοντας αδιαφανείς διαδικασίες και «φωτογραφικές διατάξεις».

«Κατ’ αυτόν τον τρόπο ο ΟΔΑΠ εμφάνισε την σχετική σύμβαση ως σύμβαση εκμίσθωσης, αποκρύπτοντας ότι πρόκειται για σύμβαση ανάθεσης σε ιδιώτη της οργανωμένης παροχής και διαχείρισης υπηρεσίας», αναφέρει ο ΣΕΑ.

Ο Σύλλογος υποστηρίζει επίσης ότι παρακάμφθηκαν υποχρεώσεις δημοσιότητας σε πανευρωπαϊκό επίπεδο και ότι η αξία των συμβάσεων υπολογίστηκε τεχνητά κάτω από τα όρια διεθνούς διαγωνισμού.

«Μετά την ακύρωση των φωτογραφικών διαγωνισμών, το Δ.Σ. του ΟΔΑΠ είναι έκθετο και υπόλογο και πρέπει να αναζητηθούν ευθύνες», τονίζουν οι αρχαιολόγοι.

Παράλληλα, θέτουν ερωτήματα για την επιλογή ιδιωτικοποίησης των συγκεκριμένων υποδομών, την εμφάνιση ενός μόνο υποψήφιου αναδόχου σε σειρά διαγωνισμών και τις απευθείας αναθέσεις μελετών σε εταιρείες που, κατά τον ΣΕΑ, συνδέονται με τη διαμόρφωση των διαγωνιστικών όρων.

Ζητούν ακύρωση και προηγούμενων συμβάσεων

Ο Σύλλογος επεκτείνει την κριτική του και σε προηγούμενες εκμισθώσεις πωλητηρίων, οι οποίες, όπως υποστηρίζει, πραγματοποιήθηκαν με το ίδιο θεσμικό πλαίσιο και ανατέθηκαν στην ίδια εταιρεία.

Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται πωλητήρια του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου, του Εθνικού Μουσείου Εναλίων Αρχαιοτήτων, του πρώην βασιλικού κτήματος Τατοΐου, του Μυστρά, του Κεραμεικού, της Πειραιώς 260, του Μουσείου «Θεσσαλονικέων Μητρόπολις», της Βιοτεχνίας Ελληνικών Μαντηλιών και του Τεμένους Τεφτερντάρ στην Κω.

«Είναι αυτονόητο ότι και αυτές οι συμβάσεις πρέπει να ακυρωθούν ως μη νόμιμες», επισημαίνει ο ΣΕΑ, συνδέοντας την υπόθεση με την ευρύτερη πολιτική ιδιωτικής διαχείρισης και εμπορικής αξιοποίησης της πολιτιστικής κληρονομιάς.

ΟΔΑΠ: «Αμιγώς νομικό το ζήτημα»

Απαντώντας στις καταγγελίες, ο ΟΔΑΠ υποστηρίζει ότι οι διαγωνισμοί διενεργήθηκαν νόμιμα και με πλήρη διαφάνεια, βάσει του Π.Δ. 715/1979, με αποκλειστικό κριτήριο ανάθεσης την υψηλότερη προσφερόμενη τιμή του συνολικού μηνιαίου μισθώματος.

«Η διαδικασία διεξήχθη με απόλυτη διαγωνιστική διαφάνεια και τηρήθηκαν όλοι οι προβλεπόμενοι τύποι δημοσιότητας κατά τα προβλεπόμενα από την οικεία νομοθεσία», σημειώνει στην ανακοίνωσή του.

Διευκρινίζει ότι οι προδικαστικές προσφυγές ασκήθηκαν από δύο οικονομικούς φορείς, έναν για κάθε διαγωνισμό, με αντικείμενο τον νομικό χαρακτηρισμό των συμβάσεων ως μισθώσεων ή παραχωρήσεων.

Σύμφωνα με τον Οργανισμό, «το μοναδικό αυτό αμιγώς νομικό ζήτημα κρίθηκε από την ΕΑΔΗΣΥ», ενώ οι αποφάσεις «ουδεμία αναφορά κάνουν ή υπαινιγμό σε “φωτογραφικούς διαγωνισμούς” και “αποφάσεις που ξεπουλούν κυριολεκτικά κομμάτι της δημόσιας περιουσίας”».

Ο ΟΔΑΠ δηλώνει ότι θα προχωρήσει στις προβλεπόμενες διαδικασίες σύμφωνα με το ισχύον θεσμικό πλαίσιο.

Τα επόμενα βήματα

Η ακύρωση των διαγωνισμών αφήνει ανοιχτό το ζήτημα της επαναπροκήρυξής τους, αλλά και της τύχης προηγούμενων συμβάσεων που συνήφθησαν με αντίστοιχες διαδικασίες.

Πέρα από τη νομική διάσταση, η υπόθεση επαναφέρει τη συζήτηση για το μοντέλο διαχείρισης των πωλητηρίων και των υποστηρικτικών υπηρεσιών στους αρχαιολογικούς χώρους, καθώς και για τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες μπορούν να ανατίθενται σε ιδιώτες υποδομές που συνδέονται άμεσα με τη λειτουργία δημόσιων πολιτιστικών μνημείων.