Έρευνα ΕΚΤ για προσδοκίες καταναλωτών: Στο 4% ο πληθωρισμός, «καμπανάκι» για ανάπτυξη, ανεργία και στεγαστικά

Η εικόνα που αποτυπώνει η νέα έρευνα της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας για τις προσδοκίες των καταναλωτών τον Μάρτιο του 2026 είναι σαφώς πιο επιβαρυμένη από εκείνη του Φεβρουαρίου. Οι πολίτες της ευρωζώνης βλέπουν υψηλότερο πληθωρισμό, αναμένουν μεγαλύτερη αύξηση δαπανών, γίνονται πιο απαισιόδοξοι για την πορεία της οικονομίας και προεξοφλούν δυσκολότερες συνθήκες στην αγορά εργασίας και στην πρόσβαση σε πίστωση.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΚΤ, η διάμεση αντίληψη των καταναλωτών για τον πληθωρισμό των προηγούμενων 12 μηνών αυξήθηκε τον Μάρτιο στο 3,5%, από 3,0% τον Φεβρουάριο. Ακόμη πιο έντονη ήταν η μεταβολή στις προσδοκίες για το επόμενο 12μηνο, οι οποίες εκτινάχθηκαν στο 4,0%, από 2,5% έναν μήνα νωρίτερα (σ.σ. στην Ελλάδα ο πληθωρισμός έχει ήδη κάνει άλμα στο 3,9% το Μάρτιο σε ετήσια βάση). Παράλληλα, οι προσδοκίες για τον πληθωρισμό σε ορίζοντα τριετίας αυξήθηκαν στο 3,0%, από 2,5%, ενώ σε ορίζοντα πενταετίας κινήθηκαν οριακά υψηλότερα, στο 2,4% από 2,3%.

Η εξέλιξη αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για τη νομισματική πολιτική, καθώς οι προσδοκίες των νοικοκυριών για τις τιμές επηρεάζουν τη συμπεριφορά τους σε κατανάλωση, αποταμίευση και μισθολογικές διεκδικήσεις. Η ΕΚΤ σημειώνει επίσης ότι η αβεβαιότητα γύρω από τον πληθωρισμό του επόμενου 12μήνου αυξήθηκε τον Μάρτιο, ενώ τα νοικοκυριά χαμηλότερου εισοδήματος συνέχισαν να δηλώνουν ελαφρώς υψηλότερες αντιλήψεις και βραχυπρόθεσμες προσδοκίες για τον πληθωρισμό σε σχέση με τα υψηλότερα εισοδηματικά κλιμάκια.

Την ίδια ώρα, η εισοδηματική εικόνα δε βελτιώνεται. Οι προσδοκίες των καταναλωτών για την ονομαστική αύξηση του εισοδήματός τους στο επόμενο 12μηνο παρέμειναν αμετάβλητες στο 1,2%. Αντίθετα, οι αντιλαμβανόμενες δαπάνες των προηγούμενων 12 μηνών αυξήθηκαν στο 5,1%, από 4,6%, ενώ οι προσδοκίες για την αύξηση των δαπανών στο επόμενο 12μηνο ανέβηκαν στο 4,1%, από 3,5% , το υψηλότερο επίπεδο από τον Μάιο του 2023.

Η απόκλιση ανάμεσα στις εισοδηματικές προσδοκίες και στην αναμενόμενη αύξηση των δαπανών δείχνει ότι τα νοικοκυριά εξακολουθούν να αισθάνονται πίεση στο διαθέσιμο εισόδημα. Με απλά λόγια, οι καταναλωτές δεν αναμένουν ανάλογη ενίσχυση των αποδοχών τους, την ώρα που θεωρούν ότι το κόστος διαβίωσης θα συνεχίσει να αυξάνεται.

Στο μέτωπο της πραγματικής οικονομίας, το μήνυμα είναι επίσης αρνητικό. Οι προσδοκίες για την οικονομική ανάπτυξη τους επόμενους 12 μήνες υποχώρησαν στο -2,1% τον Μάρτιο, από -0,9% τον Φεβρουάριο. Παράλληλα, οι προσδοκίες για την ανεργία σε ορίζοντα 12 μηνών αυξήθηκαν στο 11,3%, από 10,8%. Τα νοικοκυριά χαμηλότερου εισοδήματος αναμένουν το υψηλότερο ποσοστό ανεργίας, στο 13,7%, ενώ τα υψηλότερα εισοδηματικά στρώματα προβλέπουν χαμηλότερο ποσοστό, στο 9,7%.

Παρότι η ΕΚΤ σημειώνει ότι οι καταναλωτές συνεχίζουν να βλέπουν τη μελλοντική ανεργία μόνο ελαφρώς υψηλότερα από την αντιλαμβανόμενη τρέχουσα ανεργία, στο 10,6%, η επιδείνωση των προσδοκιών για την ανάπτυξη προσθέτει έναν ακόμη παράγοντα ανησυχίας. Η εικόνα που προκύπτει είναι αυτή μιας οικονομίας όπου η ακρίβεια παραμένει κεντρικός φόβος, ενώ η εμπιστοσύνη για την παραγωγή και την απασχόληση υποχωρεί.

Ιδιαίτερη βαρύτητα έχουν και τα ευρήματα για την κατοικία και την πίστη. Οι καταναλωτές αναμένουν αύξηση της αξίας της κατοικίας τους κατά 3,7% στο επόμενο 12μηνο, έναντι 3,6% τον Φεβρουάριο. Την ίδια στιγμή, οι προσδοκίες για τα επιτόκια στεγαστικών δανείων αυξήθηκαν στο 4,9%, από 4,7%. Τα νοικοκυριά χαμηλότερου εισοδήματος προβλέπουν τα υψηλότερα στεγαστικά επιτόκια, στο 5,5%, ενώ τα υψηλότερα εισοδήματα αναμένουν 4,3%.

Το στοιχείο αυτό αποκτά μεγαλύτερη σημασία επειδή η έρευνα καταγράφει και επιδείνωση στην πρόσβαση σε χρηματοδότηση. Το καθαρό ποσοστό των νοικοκυριών που ανέφεραν αυστηρότερη πρόσβαση σε πίστωση το προηγούμενο 12μηνο αυξήθηκε σε επίπεδο που είχε να καταγραφεί από τον Απρίλιο του 2024, ενώ οι προσδοκίες για περαιτέρω σύσφιξη των πιστωτικών συνθηκών στο επόμενο 12μηνο έφθασαν στο υψηλότερο επίπεδο από τον Ιανουάριο του 2024.

Η έρευνα Consumer Expectations Survey της ΕΚΤ πραγματοποιήθηκε για το τελευταίο κύμα μεταξύ 5 και 30 Μαρτίου 2026. Πρόκειται για μηνιαία διαδικτυακή έρευνα σε περίπου 19.000 ενήλικους καταναλωτές από 11 χώρες της ευρωζώνης, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα, και τα αποτελέσματά της χρησιμοποιούνται για ανάλυση πολιτικής, συμπληρώνοντας άλλες πηγές δεδομένων της κεντρικής τράπεζας.