Eurobank Research: Στη νέα ενεργειακή κρίση το φυσικό αέριο παραμένει ο «αδύναμος κρίκος» για την Ευρώπη

Η Ευρώπη έχει αλλάξει ριζικά τον ενεργειακό της χάρτη μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, όμως η ενεργειακή ασφάλεια εξακολουθεί να δοκιμάζεται από νέους γεωπολιτικούς κινδύνους.

Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα της νέας μελέτης της Eurobank Research με τίτλο «Developments and prospects in oil and gas markets in Europe», η οποία εξετάζει τις εξελίξεις στις αγορές πετρελαίου και φυσικού αερίου υπό το πρίσμα της σύγκρουσης Ιράν- ΗΠΑ και της ευρωπαϊκής ενεργειακής μετάβασης.

Η ανάλυση επισημαίνει ότι οι κυρώσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά της Ρωσίας και το σχέδιο REPowerEU μείωσαν δραστικά την εξάρτηση από τα ρωσικά ορυκτά καύσιμα, ωστόσο η Ευρώπη έγινε περισσότερο ευάλωτη στις διακυμάνσεις της παγκόσμιας αγοράς LNG και στις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή.

Η Ευρώπη απεξαρτήθηκε από τη Ρωσία, αλλά όχι από τους γεωπολιτικούς κινδύνους

Σύμφωνα με τη μελέτη, οι ευρωπαϊκές κυρώσεις άλλαξαν πλήρως τη δομή των εισαγωγών πετρελαίου. Το μερίδιο της Ρωσίας στις εισαγωγές αργού πετρελαίου της ΕΕ περιορίστηκε στο μόλις 2,2% το 2025 από πάνω από 21% την περίοδο 2015-2021, ενώ στα διυλισμένα προϊόντα υποχώρησε στο 0,4%. Το κενό καλύφθηκε κυρίως από τις ΗΠΑ, τη Σαουδική Αραβία, το Καζακστάν, τη Νορβηγία, τη Βραζιλία, την Αλγερία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, γεγονός που ενίσχυσε τη διαφοροποίηση των προμηθευτών.

Ωστόσο, η έκθεση επισημαίνει ότι η αυξανόμενη σημασία των χωρών του Περσικού Κόλπου στις εισαγωγές πετρελαϊκών προϊόντων δημιουργεί νέες εξαρτήσεις, καθώς μια νέα ένταση στην περιοχή μπορεί να προκαλέσει σημαντικές διαταραχές στην τροφοδοσία της Ευρώπης.

Ο πόλεμος με το Ιράν εκτόξευσε το Brent, αλλά όχι όσο το 2022

Η σύγκρουση με το Ιράν προκάλεσε ισχυρό ράλι στις διεθνείς τιμές πετρελαίου. Το Brent έφθασε στα 126,4 δολάρια ανά βαρέλι στα τέλη Απριλίου, ενώ η μέση τιμή του την περίοδο Μαρτίου–Ιουνίου ήταν αυξημένη κατά 27% σε σχέση με ένα χρόνο πριν.

Παρά τη σημαντική άνοδο, η Eurobank Research υπογραμμίζει ότι η αντίδραση των αγορών ήταν αισθητά ηπιότερη από εκείνη του 2022 μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Ο λόγος είναι ότι η παγκόσμια αγορά είχε εισέλθει στο 2026 με προσδοκίες υπερπροσφοράς πετρελαίου, ενώ η μεγαλύτερη διαφοροποίηση των προμηθευτών της Ευρώπης λειτούργησε ως ανάχωμα στις ανατιμήσεις. Επιπλέον, η αποδέσμευση στρατηγικών αποθεμάτων και η μείωση της κινεζικής ζήτησης περιόρισαν τις πιέσεις στις διεθνείς αγορές.

Δύο σενάρια για την πορεία του πετρελαίου

Η μελέτη παρουσιάζει δύο βασικά γεωπολιτικά σενάρια για το δεύτερο εξάμηνο του 2026.

Στο ευνοϊκό σενάριο, προβλέπεται αποκλιμάκωση της έντασης και σταδιακή επαναλειτουργία των μεταφορών μέσω των Στενών του Ορμούζ, με τη μέση τιμή του Brent να διαμορφώνεται μεταξύ 85,6 και 87,1 δολαρίων ανά βαρέλι.

Στο δυσμενές σενάριο, όπου η σύγκρουση συνεχίζεται και οι διαταραχές στις μεταφορές παραμένουν, η μέση τιμή εκτιμάται ότι θα κινηθεί μεταξύ 88,5 και 93,4 δολαρίων ανά βαρέλι.

Το φυσικό αέριο παραμένει η μεγαλύτερη πρόκληση

Αντίθετα με το πετρέλαιο, η αγορά φυσικού αερίου εμφανίζεται πολύ πιο ευάλωτη.

Παρότι η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει μειώσει σημαντικά την εξάρτησή της από το ρωσικό φυσικό αέριο –με το μερίδιο της Ρωσίας να υποχωρεί στο 14,6% το 2025 από σχεδόν 35% το 2021– η αντικατάσταση των ρωσικών ποσοτήτων έγινε κυρίως μέσω αυξημένων εισαγωγών από τις ΗΠΑ και τη Νορβηγία, χωρίς ουσιαστική διεύρυνση της διαφοροποίησης των προμηθευτών.

Ταυτόχρονα, τα επίπεδα αποθήκευσης φυσικού αερίου στην Ευρώπη υποχώρησαν αισθητά το 2025 και στις αρχές του 2026, δημιουργώντας πρόσθετες ανησυχίες για την ασφάλεια εφοδιασμού και διατηρώντας υψηλές τις τιμές στον ευρωπαϊκό δείκτη TTF.

Γιατί το TTF αντέδρασε εντονότερα από το Brent

Ένα από τα σημαντικότερα ευρήματα της μελέτης είναι ότι μετά την προσωρινή εκεχειρία ΗΠΑ–Ιράν, οι τιμές του Brent αποκλιμακώθηκαν σχετικά γρήγορα, ενώ οι τιμές του φυσικού αερίου στην Ευρώπη παρέμειναν σε υψηλά επίπεδα.

Κατά την Eurobank Research, οι επενδυτές δεν ανησυχούν μόνο για τις γεωπολιτικές εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, αλλά και για τους διαρθρωτικούς κινδύνους της ευρωπαϊκής αγοράς φυσικού αερίου, όπως τα χαμηλά αποθέματα, η σταδιακή κατάργηση των ρωσικών εισαγωγών και ο αυξανόμενος διεθνής ανταγωνισμός για φορτία LNG. Στην εικόνα αυτή προστέθηκαν και οι παρατεταμένοι καύσωνες στην Ευρώπη, οι οποίοι ενίσχυσαν τη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου.

Η μελέτη εκτιμά ότι η μέση τιμή του TTF θα κινηθεί μεταξύ 47,9 και 49,9 ευρώ ανά MWh στο ευνοϊκό σενάριο και μεταξύ 54 και 57,1 ευρώ ανά MWh στο δυσμενές σενάριο, έναντι μέσου όρου 36,3 ευρώ το 2025.

Επιτάχυνση της πράσινης μετάβασης για μεγαλύτερη ανθεκτικότητα

Η Eurobank Research καταλήγει ότι, παρά τη σημαντική πρόοδο στη διαφοροποίηση των ενεργειακών πηγών, η Ευρώπη εξακολουθεί να είναι εκτεθειμένη σε ισχυρούς ενεργειακούς και γεωπολιτικούς κινδύνους.

Η επίτευξη των στόχων για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, σε συνδυασμό με επενδύσεις σε δίκτυα, αποθήκευση ηλεκτρικής ενέργειας και διασυνδέσεις, μπορεί να λειτουργήσει ως ουσιαστικό ανάχωμα απέναντι σε μελλοντικές ενεργειακές κρίσεις, περιορίζοντας παράλληλα τις πληθωριστικές πιέσεις και ενισχύοντας τη μακροοικονομική σταθερότητα της Ευρώπης.

Δείτε την ανάλυση της Eurobank Research