Eurostat: Στα 31 φεύγουν οι νέοι από το πατρικό στην Ελλάδα. Γιατί αργούν και τι συμβαίνει σε άλλες χώρες

Μετά τα 30 καταφέρνουν κατά μέσο όρο να εγκαταλείψουν το πατρικό σπίτι οι νέοι στην Ελλάδα, με τη χώρα να βρίσκεται στις υψηλότερες θέσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης ως προς την ηλικία αυτονόμησης. Τα νέα στοιχεία της Eurostat για το 2025 αποτυπώνουν ένα βαθύ χάσμα ανάμεσα στις ευρωπαϊκές χώρες, το οποίο ξεπερνά τα δέκα χρόνια μεταξύ των δύο άκρων της κατάταξης.

Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, οι νέοι έφυγαν από το σπίτι των γονιών τους το 2025 σε μέση ηλικία 26,3 ετών, ελαφρώς αργότερα από τα 26,2 έτη το 2024. Πρόκειται, πάντως, για έναν δείκτη που εμφανίζει αξιοσημείωτη σταθερότητα σε βάθος χρόνου, καθώς σύμφωνα με τη Eurostat, από το 2002 η μέση ηλικία αποχώρησης από το πατρικό κινείται κοντά στα 26 χρόνια.

Στην κορυφή βρίσκεται η Κροατία, όπου οι νέοι εγκαταλείπουν το οικογενειακό σπίτι κατά μέσο όρο στα 31,5 έτη. Ακολουθούν η Ελλάδα και η Σλοβακία με 30,9 έτη ενώ στην Ισπανία και την Ιταλία η αντίστοιχη ηλικία διαμορφώνεται στα 30,2 έτη. Πρόκειται για τις πέντε χώρες της ΕΕ όπου η αποχώρηση από το πατρικό γίνεται, κατά μέσο όρο, μετά τη συμπλήρωση των 30 ετών.

Στην άλλη πλευρά της Ευρώπης η εικόνα είναι εντελώς διαφορετική. Στη Φινλανδία οι νέοι φεύγουν από το σπίτι των γονιών τους μόλις στα 21,4 έτη, στη Δανία στα 21,8, ενώ σε Εσθονία και Λιθουανία στα 22,7 έτη. Έτσι, η απόσταση ανάμεσα στη Φινλανδία και την Κροατία ξεπερνά τα δέκα χρόνια, δείχνοντας πόσο διαφορετικές είναι οι συνθήκες μετάβασης στην ανεξάρτητη ζωή μέσα στην ίδια την ΕΕ.

Η Eurostat συνδέει την εικόνα αυτή και με τη θέση των νέων στην αγορά εργασίας, χωρίς βεβαίως να υποστηρίζει ότι η απασχόληση αποτελεί τη μοναδική αιτία για την ηλικία αποχώρησης από το πατρικό. Το 2025, το ποσοστό απασχόλησης των νέων ηλικίας 20 έως 29 ετών στην ΕΕ ήταν 65,5%. Στις περισσότερες χώρες στις οποίες οι νέοι εγκαταλείπουν το πατρικό σπίτι νωρίτερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, το ποσοστό απασχόλησης στις ηλικίες 20-29 βρίσκεται πάνω από τον μέσο όρο της Ένωσης.

Η Eurostat αναφέρει χαρακτηριστικά την Ολλανδία, τη Δανία, τη Γερμανία και τη Σουηδία, χώρες στις οποίες η αποχώρηση από το οικογενειακό σπίτι γίνεται σχετικά νωρίς και παράλληλα η απασχόληση των νέων είναι υψηλότερη.

Αντίστροφα, σε χώρες όπου η παραμονή στο πατρικό παρατείνεται, όπως η Ελλάδα, η Κροατία, η Ισπανία και η Ιταλία, το ποσοστό απασχόλησης των ηλικιών 20-29 ήταν χαμηλότερο από τον μέσο όρο της ΕΕ.

Τα στοιχεία αναδεικνύουν επομένως μία σαφή συσχέτιση ανάμεσα στην πρόσβαση στην απασχόληση και στην ταχύτητα με την οποία ένας νέος μπορεί να προχωρήσει προς την οικονομική και στεγαστική αυτονομία. Δεν αποδεικνύουν από μόνα τους σχέση αιτίου-αποτελέσματος, καθώς στην απόφαση αποχώρησης από το πατρικό παρεμβαίνουν επίσης οικονομικές, κοινωνικές, στεγαστικές και πολιτισμικές παράμετροι.

Για την Ελλάδα τα στοιχεία είναι ιδιαίτερα χαρακτηριστικά. Το 2025, η εκτιμώμενη μέση ηλικία κατά την οποία οι νέοι έπαψαν να ζουν με τους γονείς τους ανήλθε στα 30,9 έτη, από 30,7 έτη το 2024. Μέσα σε έναν χρόνο, επομένως, αυξήθηκε κατά περίπου 0,2 έτη. Η Ελλάδα βρίσκεται έτσι 4,6 χρόνια πάνω από τον μέσο όρο της ΕΕ, ο οποίος είναι 26,3 έτη. Καταγράφει τη δεύτερη υψηλότερη επίδοση στην Ένωση, από κοινού με τη Σλοβακία, και βρίσκεται πίσω μόνο από την Κροατία.

Η σύγκριση με τη βόρεια Ευρώπη είναι ακόμη πιο εντυπωσιακή. Ένας νέος στην Ελλάδα φεύγει από το πατρικό κατά μέσο όρο περίπου 9,5 χρόνια αργότερα από έναν νέο στη Φινλανδία και περίπου 9,1 χρόνια αργότερα από έναν νέο στη Δανία.

Τα στοιχεία της απασχόλησης συμπληρώνουν την εικόνα. Για το 2025, το ποσοστό απασχόλησης των νέων ηλικίας 20-29 ετών στην Ελλάδα διαμορφώθηκε περίπου στο 56,2%, έναντι 65,5% στην ΕΕ. Η απόσταση είναι συνεπώς περίπου 9,3 ποσοστιαίες μονάδες.

Παρά τη βελτίωση που έχει σημειωθεί τα τελευταία χρόνια στην ελληνική αγορά εργασίας, ο βαθμός ένταξης των νεότερων ηλικιών εξακολουθεί να υπολείπεται σημαντικά του ευρωπαϊκού μέσου όρου.

Ενδεικτικό είναι ότι, σύμφωνα με άλλα στοιχεία της Eurostat για το 2025, το 13,6% των νέων 15-29 ετών στην Ελλάδα δεν βρισκόταν ούτε σε εργασία ούτε σε εκπαίδευση ή κατάρτιση (NEET). Η Ελλάδα είχε ένα από τα υψηλότερα ποσοστά στην ΕΕ, πίσω από τη Ρουμανία με 19,2% και τη Βουλγαρία με 13,8%. Η εικόνα έχει πάντως βελτιωθεί θεαματικά σε βάθος δεκαετίας, καθώς το αντίστοιχο ελληνικό ποσοστό ήταν 24,1% το 2015, δηλαδή μειώθηκε κατά 10,5 ποσοστιαίες μονάδες.

Ακόμη πιο χαρακτηριστική είναι η κατάσταση των νέων που μόλις ολοκλήρωσαν τις σπουδές τους. Το 2025, το ποσοστό απασχόλησης των πρόσφατων αποφοίτων ηλικίας 20-34 ετών στην Ελλάδα ήταν μόλις 62,4%, το χαμηλότερο μεταξύ των κρατών-μελών της ΕΕ, όταν ο ευρωπαϊκός μέσος όρος έφτανε το 83%.