Κριτική στο Σπύρο Θεοδωρόπουλο για το πλαφόν: Διχασμένος ΣΕΒ, δεν προστατεύει ισότιμα τις επιχειρήσεις

Την Πέμπτη 14/5 παρουσιάστηκε έρευνα του ΙΟΒΕ για την παραγωγικότητα και έγιναν αναφορές στην ακρίβεια και το πλαφόν στο περιθώριο κέρδους. Ωστόσο, στις τάξεις βιομηχανικών επιχειρήσεων επικρατεί δυσαρέσκεια και θέτουν ζήτημα ουσιαστικής εκπροσώπησης της παραγωγής. Εκπρόσωποι μεσαίων επιχειρήσεων που θέλουν να διατηρήσουν την ανωνυμία τους για προφανείς λόγους αναφέρουν στο Financialreport ότι ο ΣΕΒ, ως θεσμικός εκπρόσωπος της βιομηχανίας, όφειλε να αντιδράσει πιο δυναμικά απέναντι σε ένα μέτρο που, κατά την άποψή τους, εγκλωβίζει τις παραγωγικές εταιρείες σε ένα διοικητικό πλαίσιο τιμολόγησης, χωρίς να αντιμετωπίζει ισότιμα όλες τις βαθμίδες και κλάδους της αγοράς. Η κριτική αποκτά ιδιαίτερο βάρος επειδή ο πρόεδρος του ΣΕΒ, Σπύρος Θεοδωρόπουλος προέρχεται ο ίδιος από τον χώρο των τροφίμων και δεν είναι αποκομμένος από την αγορά και την παραγωγή (διευθύνει τον όμιλο τροφίμων Bespoke SGA Holdings, στον οποίο περιλαμβάνονται εταιρείες όπως η ΙΟΝ, η Αμβροσία, Ελληνικοί Χυμοί και άλλες εταιρείες).

Το πλαφόν στο περιθώριο κέρδους έχει επιβληθεί, σύμφωνα με την κυβέρνηση, ως μέτρο ανάσχεσης φαινομένων αθέμιτης κερδοφορίας, με εφαρμογή έως τις 30 Ιουνίου 2026 σε καύσιμα, τρόφιμα και βασικά είδη διαβίωσης. Στα καύσιμα, η κυβέρνηση έχει ανακοινώσει ανώτατα περιθώρια 5 λεπτών ανά λίτρο για τις εταιρείες εμπορίας και 12 λεπτών ανά λίτρο για τα πρατήρια, ενώ το πλαίσιο για τα τρόφιμα και τα βασικά αγαθά (ορίζονται σε λίστα προϊόντων) θέτει ως πλαφόν το μέσο μεικτό πειθωριο κέρδους του 2025.

Ωστόσο, μεσαίες επιχειρήσεις της βιομηχανίας υποστηρίζουν ότι η λογική του μέτρου δημιουργεί μια στρέβλωση. Βάζει υπό αυστηρό διοικητικό περιορισμό εταιρείες που παράγουν, επενδύουν, απασχολούν προσωπικό και ανταγωνίζονται η μία την άλλη, ενώ, όπως λένε ενώ δεν αγγίζει με την ίδια ένταση άλλες επιχειρηματικές ζώνες όπου τα περιθώρια κέρδους εμφανίζονται πολύ μεγαλύτερα.

Στο επίκεντρο της δυσαρέσκειας βρίσκεται η αίσθηση ότι ο ΣΕΒ δεν έχει μετατρέψει το θέμα σε κεντρική μάχη υπέρ της παραγωγής. Πηγές της αγοράς αναγνωρίζουν ότι υπήρξε θεσμική κίνηση, καθώς ΣΕΒ και ΣΕΒΤ φέρονται να είχαν καταθέσει αντιπρόταση στο υπουργείο Ανάπτυξης για «πάγωμα» τιμών αντί για πλαφόν στο περιθώριο κέρδους. Όμως η κριτική που διατυπώνεται είναι ότι αυτή η αντίδραση δεν αρκούσε και δεν είχε την ένταση που, κατά τους ίδιους κύκλους, απαιτούσε το πρόβλημα.

«Η βιομηχανία δεν μπορεί να εμφανίζεται ως ο εύκολος στόχος κάθε φορά που η κυβέρνηση θέλει να δείξει ότι παρεμβαίνει στις τιμές», αναφέρουν χαρακτηριστικά παράγοντες μεσαίων επιχειρήσεων. Κατά την ίδια ανάγνωση, ο ΣΕΒ θα έπρεπε να έχει θέσει πολύ πιο καθαρά το ζήτημα του αθέμιτου ανταγωνισμού, όταν μια παραγωγική εταιρεία υπόκειται σε πλαφόν, ενώ άλλοι κρίκοι της αγοράς ή άλλοι κλάδοι εμφανίζουν ισχυρή κερδοφορία χωρίς αντίστοιχο δημόσιο και θεσμικό βάρος, τότε η αγορά δεν λειτουργεί με ίσους όρους.

Οι επικριτές του κ. Θεοδωρόπουλου επικαλούνται, μάλιστα, τα αποτελέσματα των εταιρειών διύλισης ως ένδειξη ότι η κυβερνητική στόχευση δεν κατανέμεται δίκαια. Εταιρεία του κλάδου ανακοίνωσε αύξηση κερδών στο α΄τρίμηνο αναφέροντας «βελτίωση του διεθνούς περιβάλλοντος διύλισης» και «αυξημένα περιθώρια διύλισης», δηλαδή αυξημένα περιθώρια κέρδους. Θα έλεγεκάποιος ότι λειτουργεί σε διαφορετική πραγματικότητα. Αλλά όχι.

Τα στοιχεία αυτά, βεβαίως, δεν συνιστούν από μόνα τους απόδειξη αθέμιτης πρακτικής. Αποτελούν όμως τον ορισμό του μέτρου της αθέμιτης κερδοφορίας, κατά τους επικριτές και το πολιτικό και οικονομικό υπόβαθρο μιας εύλογης ερώτησης, γιατί το βάρος πέφτει τόσο έντονα στις παραγωγικές εταιρείες τροφίμων και βασικών αγαθών, όταν άλλοι κλάδοι καταγράφουν πολύ υψηλή κερδοφορία και εξακολουθούν να κινούνται σε ολιγοπωλιακές συνθήκες;

Η κριτική έχει και εσωτερική διάσταση για τον ΣΕΒ. Ο κ. Θεοδωρόπουλος έχει επανειλημμένα αναδείξει τη σημασία της βιομηχανίας για την ελληνική οικονομία, επισημαίνοντας ότι η βιομηχανία είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος εργοδότης μετά το εμπόριο και ότι προσφέρει μισθούς υψηλότερους από τον μέσο όρο της οικονομίας. Ακριβώς γι’ αυτό, λένε μεσαίοι επιχειρηματίες, η προσδοκία ήταν ότι ο πρόεδρος του ΣΕΒ θα έδινε πιο σκληρή μάχη όταν η βιομηχανία βρέθηκε αντιμέτωπη με ένα μέτρο που περιορίζει τη δυνατότητα διαχείρισης κόστους, τιμών και περιθωρίων.

Μεσαίες επιχειρήσεις αισθάνονται ότι βρίσκονται «όμηροι» ενός πλαισίου που τις αναγκάζει να απορροφούν πιέσεις στο κόστος, χωρίς να μπορούν να προσαρμόσουν ελεύθερα την εμπορική τους πολιτική, την ώρα που η αγορά δεν λειτουργεί πάντα με συνθήκες πραγματικού ανταγωνισμού. Ιδίως στον κλάδο των τροφίμων, όπου το κόστος πρώτων υλών, ενέργειας, χρηματοδότησης και μεταφορών παραμένει κρίσιμο, η επιβολή διοικητικού περιορισμού στο περιθώριο κέρδους θεωρείται από πολλούς ως μέτρο που τιμωρεί οριζόντια τις επιχειρήσεις, ανεξαρτήτως μεγέθους, δομής κόστους και εμπορικής θέσης.