Λαγκάρντ: «Alert» για πληθωριστικό σοκ και οικονομική ασφυξία – Η ηχηρή προειδοποίηση πριν από την αποχώρησή της

Τον κίνδυνο υψηλότερου πληθωρισμού και ασθενέστερης ανάπτυξης στην Ευρωζώνη ανέδειξε η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ), Κριστίν Λαγκάρντ, μετά τη συνεδρίαση της Πέμπτης 29 Οκτωβρίου, κατά την οποία αποφασίστηκε η διατήρηση των τριών βασικών επιτοκίων αμετάβλητων.

Η δήλωση νομισματικής πολιτικής πραγματοποιήθηκε λίγες ώρες μετά την επίσημη ανακοίνωση της πρόωρης αποχώρησής της από την προεδρία της ΕΚΤ στις 7 Φεβρουαρίου 2027, περίπου εννέα μήνες πριν από την ολοκλήρωση της θητείας της.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

ΕΚΤ: Αμετάβλητα τα επιτόκια τη μέρα που ανακοινώθηκε η αποχώρηση Λαγκάρντ. Ανησυχίες για πετρέλαιο και Γαλλία

Στο 2,50% διατηρείται το επιτόκιο καταθέσεων, καθώς η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα στις αυξανόμενες πληθωριστικές πιέσεις και την αναταραχή στην αγορά γαλλικών ομολόγων. Η πρόωρη αποχώρηση της Κριστίν Λαγκάρντ προσθέτει έναν ακόμη παράγοντα αβεβαιότητας για την Ευρωζώνη.

«Οι τιμές της ενέργειας συνέχισαν να αυξάνονται, δημιουργώντας ανοδικούς κινδύνους για τις προοπτικές του πληθωρισμού και καθοδικούς κινδύνους για τις προοπτικές ανάπτυξης», ανέφερε, επισημαίνοντας ότι οι πλήρεις επιπτώσεις του ενεργειακού σοκ δεν έχουν ακόμη εκδηλωθεί.

Ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη επιταχύνθηκε στο 3,8% τον Σεπτέμβριο, από 3,2% τον Αύγουστο, με τις ενεργειακές τιμές να αυξάνονται κατά 18,9%. Ο πληθωρισμός εξαιρουμένης της ενέργειας διαμορφώθηκε στο 2,3% και στις υπηρεσίες στο 3,2%. Η Λαγκάρντ επισήμανε ότι η ενεργειακή ακρίβεια έχει ξεπεράσει τις προβλέψεις της ΕΚΤ, ενισχύοντας την πιθανότητα οι ανατιμήσεις να παραμείνουν σημαντικά πάνω από τον στόχο του 2% τα επόμενα τρίμηνα.

Την ίδια ώρα, η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή και ο πόλεμος στην Ουκρανία εντείνουν την οικονομική αβεβαιότητα, ενώ οι αυστηρότερες χρηματοδοτικές συνθήκες επιβαρύνουν επιχειρήσεις και νοικοκυριά. Το κόστος χρηματοδότησης των επιχειρήσεων μέσω της αγοράς χρέους αυξήθηκε στο 4,1%, ενώ τα επιτόκια στεγαστικών δανείων διαμορφώθηκαν στο 3,6%.

Η πρόεδρος της ΕΚΤ ξεκαθάρισε ότι οι επόμενες αποφάσεις θα λαμβάνονται με βάση τα οικονομικά δεδομένα, τις εξελίξεις στις τιμές και την αποτελεσματικότητα της νομισματικής πολιτικής.

«Δεν δεσμευόμαστε εκ των προτέρων για συγκεκριμένη πορεία των επιτοκίων», υπογράμμισε, διατηρώντας ανοιχτές τις επιλογές της ΕΚΤ για τις επόμενες συνεδριάσεις.

Ολόκληρη η δήλωση νομισματικής πολιτικής της Κριστίν Λαγκάρντ

Ακολουθεί η πλήρης δήλωση της προέδρου της ΕΚΤ, σε ελληνική μετάφραση:

«Καλησπέρα σας. Ο αντιπρόεδρος και εγώ σας καλωσορίζουμε στη συνέντευξη Τύπου.

Το Διοικητικό Συμβούλιο αποφάσισε σήμερα να διατηρήσει αμετάβλητα τα τρία βασικά επιτόκια της ΕΚΤ. Οι τιμές της ενέργειας συνέχισαν να αυξάνονται, δημιουργώντας ανοδικούς κινδύνους για τις προοπτικές του πληθωρισμού και καθοδικούς κινδύνους για τις προοπτικές της ανάπτυξης. Παρότι οι πλήρεις επιπτώσεις του ενεργειακού σοκ εξακολουθούν να εκδηλώνονται, ο υποκείμενος πληθωρισμός έχει παραμείνει μέχρι στιγμής σε γενικές γραμμές σταθερός και οι μισθοί δεν παρουσιάζουν, στο παρόν στάδιο, σημαντική αντίδραση.

Η αυξημένη ένταση και διάρκεια του ενεργειακού σοκ, καθώς και οι συνέπειές του μέσω έμμεσων επιδράσεων και επιδράσεων δεύτερου γύρου, είναι πιθανό να αυξήσουν τον πληθωρισμό και να μειώσουν την ανάπτυξη. Οι συνθήκες χρηματοδότησης έχουν γίνει αυστηρότερες από την προηγούμενη συνεδρίασή μας, γεγονός που είναι πιθανό να επιβαρύνει τόσο τον πληθωρισμό όσο και την ανάπτυξη. Παραμένουμε προσηλωμένοι στη διαμόρφωση της νομισματικής πολιτικής κατά τρόπο που θα διασφαλίζει ότι ο πληθωρισμός θα σταθεροποιηθεί στον μεσοπρόθεσμο στόχο μας για 2%.

Εξακολουθούμε να βρισκόμαστε σε καλή θέση ώστε να διαχειριστούμε την τρέχουσα αυξημένη αβεβαιότητα. Θα ακολουθήσουμε μια προσέγγιση που θα εξαρτάται από τα δεδομένα και θα αξιολογείται σε κάθε συνεδρίαση ξεχωριστά, προκειμένου να καθορίζουμε την κατάλληλη κατεύθυνση της νομισματικής πολιτικής.

Ειδικότερα, οι αποφάσεις μας για τα επιτόκια θα βασίζονται στην αξιολόγηση των προοπτικών του πληθωρισμού και των κινδύνων που τις περιβάλλουν, υπό το πρίσμα των νέων οικονομικών και χρηματοπιστωτικών δεδομένων, καθώς και της δυναμικής του υποκείμενου πληθωρισμού και της ισχύος της μετάδοσης της νομισματικής πολιτικής. Δεν δεσμευόμαστε εκ των προτέρων για συγκεκριμένη πορεία των επιτοκίων.

Θα περιγράψω τώρα αναλυτικότερα πώς βλέπουμε την εξέλιξη της οικονομίας και του πληθωρισμού και στη συνέχεια θα εξηγήσω την αξιολόγησή μας για τις χρηματοπιστωτικές και νομισματικές συνθήκες.

Οικονομική δραστηριότητα

Τα νέα στοιχεία υποδηλώνουν ότι η οικονομία της Ευρωζώνης συνέχισε να αναπτύσσεται το τρίτο τρίμηνο του έτους. Οι υπηρεσίες ανέκαμψαν, μετά την εξασθένησή τους στην αρχή της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή. Η μεταποίηση, οι ψηφιακές υπηρεσίες και οι εξαγωγές επωφελούνται από τις επιχειρηματικές επενδύσεις που συνδέονται με την τεχνητή νοημοσύνη.

Οι δημόσιες δαπάνες για υποδομές και άμυνα στηρίζουν επίσης την οικονομική δραστηριότητα. Οι παράγοντες αυτοί αναμένεται να συνεχίσουν να υποστηρίζουν την ανάπτυξη βραχυπρόθεσμα. Ταυτόχρονα, οι νέες αυξήσεις στις τιμές της ενέργειας έχουν πλήξει την καταναλωτική εμπιστοσύνη, ενώ το υψηλότερο κόστος χρηματοδότησης είναι πιθανό να επιβαρύνει την ανάπτυξη.

Το ποσοστό ανεργίας παρέμεινε στο 6,4% τον Αύγουστο. Η αύξηση της απασχόλησης και του εργατικού δυναμικού εξακολουθεί να είναι περιορισμένη, ενώ η παραγωγικότητα έχει σταδιακά ενισχυθεί.

Μεσοπρόθεσμα, η ανάκαμψη της εμπιστοσύνης και των πραγματικών εισοδημάτων, χάρη στη σταδιακή υποχώρηση των τιμών της ενέργειας και στην ανθεκτική αγορά εργασίας, αναμένεται να ενισχύσει την εγχώρια ζήτηση.

Οι επενδύσεις σε δραστηριότητες που σχετίζονται με την τεχνητή νοημοσύνη και οι δημόσιες δαπάνες για υποδομές και άμυνα αναμένεται επίσης να συνεχίσουν να στηρίζουν την ανάπτυξη. Η αύξηση των εξαγωγών θα πρέπει να επιταχυνθεί χάρη στην ενίσχυση της εξωτερικής ζήτησης.

Η υψηλότερη δυνητική ανάπτυξη απαιτεί διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις και πρέπει να στηρίζεται σε υγιή δημόσια οικονομικά. Η δημοσιονομική βιωσιμότητα αποτελεί κρίσιμο σημείο αναφοράς για την ευρύτερη οικονομική σταθερότητα. Οι δημοσιονομικές παρεμβάσεις για την αντιμετώπιση του ενεργειακού σοκ θα πρέπει να είναι προσωρινές, στοχευμένες και κατάλληλα προσαρμοσμένες.

Η απλούστευση και εναρμόνιση των κανόνων στην ενιαία αγορά της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η επιτάχυνση της ενεργειακής μετάβασης και η ολοκλήρωση της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων αποτελούν βασικά δομικά στοιχεία για μια πιο δυναμική και ανθεκτική οικονομία.

Καθώς η διαδικασία συμφωνίας για το νομικό πλαίσιο του ψηφιακού ευρώ εισέρχεται στο τελικό της στάδιο, επαναλαμβάνουμε τη σημασία της επίτευξης συμφωνίας για τη δέσμη μέτρων για το ενιαίο νόμισμα το συντομότερο δυνατό.

Πληθωρισμός

Ο πληθωρισμός αυξήθηκε στο 3,8% τον Σεπτέμβριο, από 3,2% τον Αύγουστο. Ο πληθωρισμός των τιμών της ενέργειας αυξήθηκε σημαντικά, στο 18,9%, από 14,3% τον Αύγουστο.

Οι τιμές του πετρελαίου κίνησης και της βενζίνης έφθασαν σε νέα υψηλά επίπεδα τον Σεπτέμβριο, γεγονός που αντανακλά εν μέρει τα αυξημένα περιθώρια διύλισης.

Ο πληθωρισμός εξαιρουμένης της ενέργειας αυξήθηκε στο 2,3% τον Σεπτέμβριο, από 2,1% τον Αύγουστο. Ο πληθωρισμός των τροφίμων αυξήθηκε στο 1,3%, από 1,1%.

Ο πληθωρισμός των υπηρεσιών αυξήθηκε στο 3,2% τον Σεπτέμβριο, από 3% τον Αύγουστο, ενώ ο πληθωρισμός των αγαθών μειώθηκε στο 1,1%, από 1,2%.

Οι δείκτες του υποκείμενου πληθωρισμού έχουν παραμείνει σε γενικές γραμμές σταθεροί, παρότι τα πρώτα στάδια της αλυσίδας διαμόρφωσης των τιμών υποδηλώνουν ανοδικές πιέσεις.

Οι μισθολογικές πιέσεις παραμένουν συγκρατημένες. Οι αμοιβές ανά εργαζόμενο αυξήθηκαν κατά 3,3% το δεύτερο τρίμηνο, έναντι 3,6% το πρώτο τρίμηνο, ενώ η αύξηση της παραγωγικότητας έχει συμβάλει στον περιορισμό της αύξησης του μοναδιαίου κόστους εργασίας.

Ο δείκτης μας για τις μελλοντικές μισθολογικές εξελίξεις υποδηλώνει ότι η αύξηση των μισθών που καθορίζονται μέσω συλλογικών διαπραγματεύσεων θα κυμανθεί μεταξύ 2,5% και 2,8% κατά τους υπόλοιπους μήνες του 2026 και θα διαμορφωθεί κατά μέσο όρο στο 2,6% κατά τα τρία πρώτα τρίμηνα του 2027.

Οι προσδοκίες για τον πληθωρισμό σε βραχύτερους χρονικούς ορίζοντες έχουν αυξηθεί, αλλά οι περισσότεροι δείκτες των μακροπρόθεσμων προσδοκιών για τον πληθωρισμό παραμένουν κοντά στο 2%, στηρίζοντας τη σταθεροποίησή του γύρω από τον στόχο μεσοπρόθεσμα.

Οι τιμές της ενέργειας έχουν αυξηθεί περισσότερο από την πορεία που προβλεπόταν στο βασικό σενάριο των προβολών του προσωπικού της ΕΚΤ τον Σεπτέμβριο.

Αυτό είναι πιθανό να αυξήσει περαιτέρω τον πληθωρισμό βραχυπρόθεσμα και να διατηρήσει τον συνολικό πληθωρισμό σημαντικά πάνω από τον στόχο κατά τα επόμενα τρίμηνα. Στη συνέχεια, η υποχώρηση του ενεργειακού πληθωρισμού, σε συνδυασμό με τις επιδράσεις των υψηλότερων επιτοκίων, αναμένεται να στηρίξει την επιστροφή του πληθωρισμού στον στόχο.

Αξιολόγηση των κινδύνων

Οι κίνδυνοι για τις προοπτικές ανάπτυξης είναι καθοδικοί. Αυτό οφείλεται κυρίως στη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή και στις πρόσφατες εξελίξεις στον αδικαιολόγητο πόλεμο της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας.

Η συνεχιζόμενη διατάραξη του ενεργειακού εφοδιασμού θα μπορούσε να προκαλέσει περαιτέρω αύξηση των τιμών της ενέργειας και να τις διατηρήσει σε υψηλά επίπεδα για μεγαλύτερο διάστημα από ό,τι αναμένεται σήμερα. Αυτό θα επιβάρυνε τα πραγματικά εισοδήματα, τις δαπάνες και τις επενδύσεις.

Η επιδείνωση του κλίματος στις παγκόσμιες χρηματοπιστωτικές αγορές ή η ενίσχυση των επιδράσεων που μεταδίδονται από τις διεθνείς αγορές ομολόγων θα μπορούσαν να καταστήσουν αυστηρότερες τις συνθήκες χρηματοδότησης και, κατά συνέπεια, να περιορίσουν τη ζήτηση.

Η δημοσιονομική αβεβαιότητα θα μπορούσε επίσης να περιορίσει περαιτέρω τις συνθήκες χρηματοδότησης και να αποδυναμώσει την εμπιστοσύνη, μειώνοντας την κατανάλωση και τις επενδύσεις.

Η αναζωπύρωση των εμπορικών εντάσεων μεταξύ των μεγάλων οικονομιών θα μπορούσε να προκαλέσει πρόσθετες διαταραχές στις αλυσίδες εφοδιασμού, να μειώσει τις εξαγωγές και να αποδυναμώσει την κατανάλωση και τις επενδύσεις.

Αντίθετα, η ανάπτυξη θα μπορούσε να αποδειχθεί υψηλότερη εάν η οικονομία και οι αγορές ενέργειας προσαρμόζονταν ταχύτερα από ό,τι αναμένεται στις διαταραχές που προκαλούν οι συνεχιζόμενες συγκρούσεις ή εάν αυτές επιλύονταν με διατηρήσιμο τρόπο.

Επιπλέον, η υιοθέτηση νέων τεχνολογιών από τις επιχειρήσεις της Ευρωζώνης, οι δημόσιες δαπάνες για υποδομές και άμυνα, καθώς και οι μεταρρυθμίσεις για την ενίσχυση της παραγωγικότητας και την ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενδέχεται να ενισχύσουν την ανάπτυξη περισσότερο από ό,τι αναμένεται.

Οι κίνδυνοι για τις προοπτικές του πληθωρισμού είναι ανοδικοί. Αυτό οφείλεται κυρίως στη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή και στις πρόσφατες εξελίξεις στον αδικαιολόγητο πόλεμο της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας.

Το ενεργειακό σοκ θα μπορούσε να ενταθεί περαιτέρω και οι επιδράσεις του στις υπόλοιπες τιμές και στους μισθούς θα μπορούσαν να είναι ισχυρότερες από ό,τι αναμένεται σήμερα.

Ειδικότερα, οι τιμές του φυσικού αερίου θα μπορούσαν να αυξηθούν εάν υπάρξουν περαιτέρω διαταραχές στην προσφορά ή εάν ένας ασυνήθιστα ψυχρός χειμώνας συμπέσει με χαμηλά επίπεδα αποθεμάτων.

Όσο περισσότερο παραμένουν υψηλές οι τιμές της ενέργειας, τόσο πιθανότερο είναι να οδηγήσουν σε ευρύτερη αύξηση του πληθωρισμού μέσω έμμεσων επιδράσεων και επιδράσεων δεύτερου γύρου.

Η αναζωπύρωση των εμπορικών εντάσεων θα μπορούσε να οδηγήσει σε μεγαλύτερο κατακερματισμό των παγκόσμιων αλυσίδων εφοδιασμού, να περιορίσει την προσφορά κρίσιμων πρώτων υλών και να επιδεινώσει τους περιορισμούς παραγωγικής δυναμικότητας στην οικονομία της Ευρωζώνης.

Τα ακραία καιρικά φαινόμενα, τα οποία ενδέχεται να ενισχυθούν από την εντεινόμενη εκδήλωση του φαινομένου Ελ Νίνιο, καθώς και η ευρύτερη εξέλιξη της κλιματικής κρίσης και της κρίσης της φύσης, θα μπορούσαν να προκαλέσουν μεγαλύτερες αυξήσεις στις τιμές των τροφίμων από ό,τι αναμένεται.

Αντίθετα, ο πληθωρισμός θα μπορούσε να αποδειχθεί χαμηλότερος εάν οι συνεχιζόμενες γεωπολιτικές συγκρούσεις επιλύονταν με διατηρήσιμο τρόπο ή εάν οι έμμεσες επιδράσεις και οι επιδράσεις δεύτερου γύρου από τις υψηλότερες τιμές της ενέργειας ήταν πιο περιορισμένες από ό,τι αναμένεται.

Οι μεγαλύτερες διακυμάνσεις και η αυξημένη αποστροφή προς τον κίνδυνο στις χρηματοπιστωτικές αγορές, σε συνδυασμό με υψηλότερα μακροπρόθεσμα επιτόκια, θα μπορούσαν να επιβαρύνουν τη ζήτηση και, κατά συνέπεια, να μειώσουν τον πληθωρισμό.

Χρηματοπιστωτικές και νομισματικές συνθήκες

Οι χρηματοδοτικές συνθήκες έχουν γίνει αυστηρότερες από την προηγούμενη συνεδρίασή μας. Τα επιτόκια έχουν αυξηθεί σε γενικές γραμμές, ενώ οι τιμές των μετοχών έχουν υποχωρήσει.

Το κόστος δανεισμού των επιχειρήσεων μέσω της αγοράς χρέους αυξήθηκε στο 4,1% τον Αύγουστο, από 4% τον Ιούλιο, ενώ τα επιτόκια των τραπεζικών δανείων προς επιχειρήσεις παρέμειναν στο 3,8%.

Ο ρυθμός αύξησης των τραπεζικών δανείων προς επιχειρήσεις επιβραδύνθηκε σε ετήσια βάση στο 4,2% τον Αύγουστο και τον Σεπτέμβριο, από 4,4% τον Ιούλιο, ενώ η έκδοση εταιρικών ομολόγων αυξήθηκε με ετήσιο ρυθμό 4,2% τον Σεπτέμβριο, από 3,8% τον Αύγουστο και 3,5% τον Ιούλιο.

Τα πιστοδοτικά κριτήρια για τα δάνεια προς επιχειρήσεις έγιναν αυστηρότερα το τρίτο τρίμηνο, σύμφωνα με την τελευταία έρευνά μας για τις τραπεζικές χορηγήσεις, με τις τράπεζες να επικαλούνται ανησυχίες για τους οικονομικούς κινδύνους που αντιμετωπίζουν οι πελάτες τους.

Παρά τις αυξημένες ανάγκες χρηματοδότησης για αποθέματα και κεφάλαιο κίνησης, η ζήτηση για επιχειρηματικά δάνεια μειώθηκε, αντανακλώντας κυρίως τα υψηλότερα επιτόκια.

Τα επιτόκια των στεγαστικών δανείων αυξήθηκαν στο 3,6% τον Αύγουστο, από 3,5% τον Ιούλιο, ενώ ο ρυθμός αύξησης της στεγαστικής πίστης υποχώρησε ελαφρώς στο 3% τον Σεπτέμβριο.

Τα πιστοδοτικά κριτήρια για τα στεγαστικά δάνεια παρέμειναν αμετάβλητα το τρίτο τρίμηνο, ενώ η ζήτηση για στεγαστικά δάνεια μειώθηκε σημαντικά λόγω των υψηλότερων επιτοκίων.

Συμπέρασμα

Το Διοικητικό Συμβούλιο αποφάσισε σήμερα να διατηρήσει αμετάβλητα τα τρία βασικά επιτόκια της ΕΚΤ. Παραμένουμε προσηλωμένοι στη διαμόρφωση της νομισματικής πολιτικής κατά τρόπο που θα διασφαλίζει ότι ο πληθωρισμός θα σταθεροποιηθεί στον μεσοπρόθεσμο στόχο μας για 2%.

Θα ακολουθήσουμε μια προσέγγιση που θα εξαρτάται από τα δεδομένα και θα αξιολογείται σε κάθε συνεδρίαση ξεχωριστά, προκειμένου να καθορίζουμε την κατάλληλη κατεύθυνση της νομισματικής πολιτικής.

Οι αποφάσεις μας για τα επιτόκια θα βασίζονται στην αξιολόγηση των προοπτικών του πληθωρισμού και των κινδύνων που τις περιβάλλουν, υπό το πρίσμα των νέων οικονομικών και χρηματοπιστωτικών δεδομένων, καθώς και της δυναμικής του υποκείμενου πληθωρισμού και της ισχύος της μετάδοσης της νομισματικής πολιτικής.

Δεν δεσμευόμαστε εκ των προτέρων για συγκεκριμένη πορεία των επιτοκίων.

Σε κάθε περίπτωση, είμαστε έτοιμοι να προσαρμόσουμε όλα τα εργαλεία που διαθέτουμε στο πλαίσιο της εντολής μας, ώστε να διασφαλίσουμε ότι ο πληθωρισμός θα σταθεροποιηθεί με διατηρήσιμο τρόπο στον μεσοπρόθεσμο στόχο μας και να διαφυλάξουμε την ομαλή λειτουργία της μετάδοσης της νομισματικής πολιτικής».