Μεταναστευτική ασφυξία στη Θέουτα: Χιλιάδες παραμένουν στον ισπανικό θύλακα

Σε οριακό σημείο βρίσκονται οι υποδομές της Θέουτα, καθώς χιλιάδες μετανάστες εξακολουθούν να παραμένουν στον ισπανικό θύλακα της Βόρειας Αφρικής, μετά τη μαζική διέλευση των συνόρων την περασμένη εβδομάδα.

Εκατοντάδες άνθρωποι έστησαν πρόχειρους καταυλισμούς σε παραλία της πόλης, ενώ οι τοπικές αρχές προσπαθούν να διαχειριστούν μια πρωτοφανή ανθρωπιστική και επιχειρησιακή πίεση.

Σύμφωνα με τον επικεφαλής της τοπικής κυβέρνησης, Χουάν Χεσούς Βίβας, στη Θέουτα παραμένουν μεταξύ 3.000 και 5.000 μετανάστες. Όπως ανέφερε στο τηλεοπτικό δίκτυο Telecinco, τα δύο κέντρα υποδοχής του θύλακα —ένα για ενήλικες και ένα για ανηλίκους— έχουν πλέον «καταρρεύσει» εξαιτίας του υπερπληθυσμού.

Εκατοντάδες ανήλικοι υπό την προστασία των αρχών

Ο τοπικός αξιωματούχος Αλμπέρτο Γκαϊτάν δήλωσε ότι οι υπηρεσίες της πόλης έχουν αναλάβει τη φροντίδα 862 ανήλικων μεταναστών. Οι ανήλικοι απολαμβάνουν ειδικής νομικής προστασίας και δεν μπορούν να απελαθούν με τις ίδιες διαδικασίες που εφαρμόζονται στους ενήλικες.

Εικόνες του Reuters από την παραλία Ελ Τραμπολίν έδειχναν δεκάδες μετανάστες, κυρίως από χώρες της υποσαχάριας Αφρικής, να κοιμούνται στην άμμο. Πολλοί είχαν τυλιχθεί με πετσέτες για να προστατευθούν από τον άνεμο, ενώ στρατιωτικά και αστυνομικά οχήματα περιπολούσαν στον παραλιακό δρόμο.

Αρκετοί από όσους επέστρεψαν στο Μαρόκο δήλωσαν ότι εγκατέλειψαν τη Θέουτα επειδή το κλείσιμο καταστημάτων τούς άφησε χωρίς τρόφιμα, επειδή αντιμετώπισαν εχθρικές αντιδράσεις από κατοίκους ή επειδή διαπίστωσαν ότι δεν μπορούσαν να συνεχίσουν το ταξίδι τους προς την ηπειρωτική Ισπανία.

Μαζικές επιστροφές προς το Μαρόκο

Η ισπανική πλευρά εκτιμά ότι περίπου 69.500 μετανάστες επέστρεψαν στο Μαρόκο μέσα σε τέσσερις ημέρες, αριθμός που υπερβαίνει και αναιρεί τις αρχικές εκτιμήσεις για περίπου 50.000 αφίξεις στη Θέουτα την Πέμπτη.

Ο επίσημος απολογισμός των νεκρών ανέρχεται σε 72 στην ισπανική πλευρά των συνόρων και σε 11 στη μαροκινή.

Η Θέουτα και η Μελίγια, οι δύο ισπανικοί θύλακες στις μεσογειακές ακτές του Μαρόκου, αποτελούν συχνά σημεία πίεσης, καθώς μετανάστες επιχειρούν να περάσουν σε ευρωπαϊκό έδαφος.

Η Μαδρίτη ζητεί ευρωπαϊκή αλληλεγγύη

Η κρίση έχει αναζωπυρώσει την αντιμεταναστευτική ρητορική σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες και έχει προκαλέσει νέες αντιπαραθέσεις εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την πολιτική φύλαξης των εξωτερικών συνόρων.

Η ισπανική κυβέρνηση κατηγόρησε ορισμένους Ευρωπαίους εταίρους ότι υιοθετούν μια πολωτική και μη εποικοδομητική στάση.

Ο υπουργός Εξωτερικών της Ισπανίας, Χοσέ Μανουέλ Αλμπάρες, τόνισε ότι η Μαδρίτη είχε στηρίξει στο παρελθόν άλλα κράτη-μέλη κατά τη διάρκεια μεταναστευτικών κρίσεων και αναμένει τώρα αντίστοιχη αλληλεγγύη.

Οι υπουργοί Εσωτερικών της ΕΕ επρόκειτο να συζητήσουν την κατάσταση σε έκτακτη τηλεδιάσκεψη.

Αντιπαράθεση Ισπανίας και Ιταλίας

Ο Αλμπάρες άσκησε έντονη κριτική στην ιταλική κυβέρνηση, κατηγορώντας την ότι συμβάλλει στη διάδοση παραπληροφόρησης γύρω από την κρίση.

Παράλληλα, υποστήριξε ότι το Μαρόκο προσέφερε άμεσα αστυνομική συνδρομή και δεν έθεσε όρους στη συνεργασία του με την Ισπανία. Η συνεργασία αυτή, σύμφωνα με τον ίδιο, επέτρεψε την ταχεία επιστροφή της πλειονότητας όσων είχαν διασχίσει τα σύνορα.

Διαφορετική εκτίμηση διατύπωσε, ωστόσο, ο Χουάν Χεσούς Βίβας. Ο επικεφαλής της Θέουτα δήλωσε ότι στην πόλη επικρατεί η αντίληψη πως το Ραμπάτ επέτρεψε —αν δεν οργάνωσε— τη μαζική διέλευση.

«Το Μαρόκο μάς έδειξε ότι δεν είναι αξιόπιστο. Δεν υπάρχει άλλη επιλογή από το να λάβουμε όλα τα απαραίτητα μέτρα, ώστε να διασφαλίσουμε ότι αυτό δεν θα επαναληφθεί», δήλωσε στην εφημερίδα El País.

Το Μαρόκο αποδίδει την κρίση στην παραπληροφόρηση

Το υπουργείο Εσωτερικών του Μαρόκου απέδωσε την αύξηση των μεταναστευτικών ροών σε παραπληροφόρηση που διαδόθηκε μέσω των κοινωνικών δικτύων, στη δράση κυκλωμάτων εμπορίας ανθρώπων και στην εσφαλμένη ερμηνεία απόφασης ισπανικού δικαστηρίου.

Η συγκεκριμένη δικαστική απόφαση απαγορεύει τις άμεσες επιστροφές μεταναστών οι οποίοι αναχαιτίζονται στη θάλασσα. Η ερμηνεία του Ραμπάτ συμπίπτει με την επίσημη θέση της Μαδρίτης.

Σε ανακοίνωσή του, το μαροκινό υπουργείο υπογράμμισε ότι η χώρα παραμένει προσηλωμένη στην ενίσχυση της διεθνούς συνεργασίας και του συντονισμού για την αντιμετώπιση της παράτυπης μετανάστευσης και της εμπορίας ανθρώπων.

Στο μικροσκόπιο οι υπηρεσίες πληροφοριών

Δημοσιεύματα της El País και του ραδιοφωνικού σταθμού Cadena SER, τα οποία επικαλούνται αξιωματούχους με γνώση της υπόθεσης, αναφέρουν ότι οι ισπανικές υπηρεσίες πληροφοριών κατέληξαν στο συμπέρασμα πως το Μαρόκο δεν σχεδίασε τη μαζική διέλευση, αλλά επέτρεψε να πραγματοποιηθεί.

Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, οι έλεγχοι στη μαροκινή πλευρά των συνόρων είχαν αρχίσει να χαλαρώνουν σταδιακά κατά τη διάρκεια του Ιουλίου. Φέρεται, μάλιστα, να αποσύρθηκαν όταν πλήθη συγκεντρώθηκαν κοντά στο συνοριακό πέρασμα Ταραχάλ, κατά την περίοδο των εορτασμών για την Ημέρα του Θρόνου στο Μαρόκο.

Το μαροκινό υπουργείο Εσωτερικών δεν απάντησε άμεσα σε αίτημα για σχολιασμό των σχετικών δημοσιευμάτων.

Ερωτήματα για την προειδοποίηση της κυβέρνησης

Ο Ισπανός υπουργός Εσωτερικών, Φερνάντο Γκράντε-Μαρλάσκα, δήλωσε ότι το Εθνικό Κέντρο Πληροφοριών, το CNI, το οποίο εποπτεύεται από το υπουργείο Άμυνας, δεν τον είχε προειδοποιήσει για επικείμενη μαζική αύξηση των διελεύσεων.

Η El País ανέφερε ότι το γεγονός αυτό προκάλεσε εντάσεις μεταξύ των υπουργείων Εσωτερικών και Άμυνας, αν και εκπρόσωπος του υπουργείου Εσωτερικών επιχείρησε να υποβαθμίσει τις σχετικές πληροφορίες.

Η υπουργός Άμυνας Μαργκαρίτα Ρόμπλες απέφυγε να διευκρινίσει εάν το CNI διέθετε εκ των προτέρων πληροφορίες για τη μαζική διέλευση. Επισήμανε ότι το έργο της υπηρεσίας είναι απόρρητο και εξήρε το «εξαιρετικό», όπως το χαρακτήρισε, έργο των ισπανικών υπηρεσιών ασφαλείας.